بىزگە بەيمالىم ءبىر ەرلىك

«ۆيسلو-ودەر وپەراتسياسىنا» ءبىرىن­شى ۋكراينا جانە ءبىرىنشى بەلارۋس مايداندارىنىڭ 2,2 ميلليون اسكەرى جۇ­مىلدىرىلىپ, ولارعا 560 مىڭعا جۋىق ساربازىمەن گەنەرال-پولكوۆنيك يوزەف حارپە باسقارعان «ا» نەمىس اسكەرلەرىنىڭ توبى قارسىلىق كورسەتتى. وسى 3 ميلليونعا جۋىق اسكەر قاتىسقان قانتوگىس مايدان تۋرالى فاشيستىك تانك اسكەرلەرىنىڭ گەنەرال-مايورى فريدريح ۆيلگەلم فون مەللەنتيننىڭ: «ۆيسلاداعى كەڭەس اسكەرىنىڭ شابۋىلى بۇرىن-سوڭدى بولماعان كۇشپەن العا ۇمتىلدى. 1945 جىلدىڭ العاشقى ايلارىندا ۆيسلا مەن ودەر اراسىندا بولعان قىرعىندى ەلەستەتۋ, اۋىزبەن سۋرەتتەپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. ەۋروپا جۇرتى جەر بەتىنەن ريم يمپەرياسىنىڭ جويىلعاننان بەرى مۇنداي سويقاندى كورگەن ەمەس», دەپ جازعان.

12 قاڭتار كۇنى ءبىرىنشى ۋكراينا مايدانىنىڭ اسكەرلەرى پولشانىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى ساندومير قالاسىنىڭ ماڭىنا بەكىنگەن نەمىس اسكەرلەرىنە قارسى شابۋىلعا شىقتى. ەكى كۇننەن كەيىن سولتۇستىككە قاراي ءجۇز شاقىرىم جەردە, ماگنۋشەۆ پەن پۋلاۆا قالالارىنىڭ ماڭىنداعى پلاتسدارمداردان ءبىرىنشى بەلارۋس مايدانىنىڭ بولىمشەسى العا جىلجي باستادى.

بەس كۇندىك ۇزدىكسىز شايقاستان كەيىن 17 قاڭتاردا جاۋدىڭ تانك كۇشتەرى جويىلىپ, نەمىستىڭ دالالىق ارمياسى ايتارلىقتاي شىعىنعا ۇشىرادى. 17 قاڭتارعا دەيىن سوزىلعان ۆيسلو-ودەر وپەراتسياسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە كەڭەس اسكەرلەرى 100-150 شاقىرىم جەردى جاۋ اسكەرىنەن ازات ەتىپ, بىرنەشە ەلدى مەكەندى تازارتتى.

كەڭەس وداعى اسكەرىنىڭ قولباس­شى­لارى, مارشال گەورگي جۋكوۆ پەن مار­شال يۆان كونەۆ باسقارعان وپەراتسيا ناتيجەسىندە قىزىل اسكەر بەرلينگە بەكىن­گەن جاۋ اسكەرىنە شابۋىلعا شىعۋعا جول اشىپ, ۆيسلادان باتىسقا قاراي پول­شا اۋماعىن جاۋدان بوساتىپ, ودەر­دىڭ سول جاعالاۋىنداعى پلاتسدارمدى باسىپ الدى. وپەراتسيا قارقىندى ءجۇرىپ, كەڭەس اسكەرى تاۋلىگىنە 20-30 شاقىرىم العا جىلجىپ, جيىرما كۇن ىشىندە جاۋدىڭ 7 بەكىنىسى مەن 2 ءىرى سۋ توسقاۋىلىن بۇزىپ ءوتتى.

وسى شايقاستىڭ ەكىنشى كۇنى, ياعني 1945 جىلدىڭ 14 قاڭتارىندا كەڭەس ارمياسى جاۋ بەكىنىسىنە ارتيللەريادان وق جاۋدىرىپ جاتقاندا گۆارديا لەيتەنانتى ىسقاق ىبىراەۆ باسقارعان ۆزۆود وت پەن وق­تىڭ استىندا ءجۇرىپ, مينالانعان الاڭ­دار­دى كەسىپ ءوتىپ, اسكەرگە وتكەل اشىپ بەردى.

ىسقاق ىبىراەۆ العاش بولىپ, جاۋ بەكىنگەن ورعا سەكىرىپ ءتۇسىپ, قويان-قولتىق ۇرىستا نەمىس وفيتسەرى مەن جاۋدىڭ بىرنەشە ساربازىنىڭ كوزىن جويىپ, ترانشەيانى باسىپ الدى. وسىلاي وق بوراعان دزوتتىڭ اۋزىن جاۋىپ, جاياۋ اسكەردى العا جىبەرمەي تۇرعان پۋلەمەت نۇكتەسىن گراناتامەن جارىپ جىبەردى. قازاقتىڭ باتىر ۇلى جاۋ اسكەرىنىڭ قارسى شابۋىلىنا دا تويتارىس بەرىپ, قارسىلاستىڭ شەبىن بۇزىپ گۆاردياشىلاردىڭ پيليتسا وزەنىنە وتۋىنە جاعداي تۋعىزدى.

18 قاڭتار كۇنى كەڭەس وداعى اسكەرىنىڭ مارشالى يۆان كونەۆ ىسقاق ىبىراەۆتى «كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى» اتاعىنا ۇسىن­دى. ارادا ءبىر اي, ون كۇن وتكەننەن كەيىن جاۋدىڭ بەرىك بەكىنىسىن بۇزعان باتىردىڭ ەرلىگى لايىقتى باعالانىپ, كسرو جوعارى كەڭەسى تورالقاسىنىڭ جارلىعىمەن «كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى» اتاعى بەرىلدى.

كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ىسقاق ىبىراەۆ 1911 جىلدىڭ 10 مامىرى كۇنى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى قىزىلجار اۋدانى قاراتال اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1944 جىلى موگيلەۆ جاياۋ اسكەر ۋچيليششەسىن بىتىرگەننەن كەيىن ءبىرىنشى بەلارۋس مايدانىنىڭ 5-ەكپىندى ارمياسىنا قاراستى 60-گۆارديالىق اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ 177-گۆارديالىق اتقىش­تار پولكىنىڭ ۆزۆودىن باسقارعان. سوعىس­تان كەيىنگى جىلدارى تۋعان جەرىندە پار­تيالىق لاۋا­­زىم­دى قىزمەتتەر اتقاردى. 1965 جىل­دىڭ 13 ماۋ­سىمىندا 54 جاسىندا دۇنيەدەن وزدى.

قازىر سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ شال اقىن اۋدانىنا قاراستى ءبىر اۋىلدىڭ اتى باتىردىڭ ەسىمىمەن اتالادى.