فوتو: اشىق دەرەككوز
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, تۇراقتى دامۋ ماقساتتارى – الەم ەلدەرىن الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە ەكولوگيالىق سىن-قاتەرلەرگە بىرلەسە قارسى تۇرۋعا ۇندەيتىن جاھاندىق باعدار.
«قازاقستان بۇل ماقساتتارعا 2016 جىلى قوسىلىپ, بىردەن پاريج كەلىسىمىنە قول قويىپ, ەكولوگيا, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ادام قۇقىعى جانە الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك سالالارىندا بىرقاتار ماڭىزدى زاڭداردى قابىلدادى. 2020 جىلى «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكس جاڭارىپ, مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا جول اشتى. ال 2021 جىلعى ەكولوگيالىق كودەكس ەكولوگيالىق تالاپتاردىڭ ورىندالۋىن كۇشەيتىپ, «جاسىل» تەحنولوگيالاردى ەندىرۋگە باعىت بەردى. سونداي-اق 2024 جىلى كۇشىنە ەنەتىن «ادام ساۋداسىنا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى» زاڭى ادام قۇقىعىن قورعاۋدى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرمەك», دەدى سانجار قادىرباەۆ.
ايتا كەتەيىك, تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىن ىسكە اسىرۋ پروتسەسىن پارلامەنت ۇدايى نازاردا ۇستاپ وتىر.
«سەنات جانىنداعى جوبالىق كەڭسە ءاربىر تدم كورسەتكىشىنىڭ ورىندالۋىن ساراپتاپ, زاڭنامالىق بازانى جەتىلدىرۋگە ۇسىنىستار ازىرلەيدى. وسىلايشا پارلامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ بىرلەسكەن جۇمىسى ىقشامدالىپ, ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بار. بيىل پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇراقتى دامۋ سالاسىنداعى ۇلتتىق ماقساتتار مەن مىندەتتەردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن مونيتورينگىلەۋ جونىندەگى پارلامەنتتىك كوميسسيا قۇرۋ تۋرالى» قاۋلى قابىلدانىپ, زاڭ شىعارۋ بيلىگىنىڭ قۇزىرەتى كۇشەيدى. ەندى 2030 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق ينديكاتورلاردى ناقتىلاۋ جانە پەرسپەكتيۆالى زاڭنامالىق باستامالاردى ازىرلەۋ باستى نازارعا الىنباق», دەدى ساراپشى.
سانجار قادىرباەۆ دەتسەنتراليزاتسيا رەفورمالارى اياسىندا جەرگىلىكتى بيلىك وكىلەتتىكتەرى ەداۋىر ارتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. بۇل اۋىل-ايماققا دەربەس بيۋدجەتپەن قوسا, ناقتى پروبلەمالاردى شەشۋگە قاجەت رەسۋرستاردى يكەمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەردى.
ءتورتىنشى دەڭگەيلى بيۋدجەت. 2018 جىلدان باستاپ اۋىلدىق وكرۋگتەر ءوز كىرىستەرىن باسقارىپ, سالىق پەن الىمداردى ءتيىمدى پايدالانۋعا جول اشتى.
جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى. 2021 جىلعى تامىزدا قابىلدانعان تۇجىرىمداما اكىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ, جەرگىلىكتى باسقارۋ تەتىكتەرىن زاماناۋي تالاپتارعا بەيىمدەۋدى كوزدەيدى.
بيۋدجەت شىعىندارى مەن ساتىپ الۋلاردى وڭتايلاندىرۋ. جەرگىلىكتى جەردە قارجى ءبولۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىنداعى راسىمدەر جەڭىلدەتىلىپ, زاڭناما جەتىلدىرىلدى. ناتيجەسىندە وڭىرلەر ساپالى قىزمەت كورسەتۋدى قولعا الىپ, «جاسىل» جوبالارعا كوبىرەك كوڭىل ءبولىپ جاتىر.
سونداي-اق وبلىستىق جانە اۋداندىق ءماسليحاتتار تدم اياسىندا وڭىرلىك باعدارلامالاردى بەكىتىپ, ولاردىڭ ورىندالۋىن قاداعالايدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە ينفراقۇرىلىمدىق باستامالارعا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, ازاماتتىق قوعامدى دا شەشىم قابىلداۋ پروتسەسىنە تارتادى.
«قازاقستاننىڭ تدم-عا قوسىلۋى – ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتاعى ماڭىزدى قادام. ەل جاسىل ەكونوميكاعا كوشۋدە, كومىرتەگىلى بەيتاراپتىققا قول جەتكىزۋدە ناقتى مىندەتتەر قويىپ, ينۆەستيتسيالار تارتۋ ارقىلى جاھاندىق باستامالاردى قولداۋعا دايىن ەكەندىگىن دالەلدەپ وتىر. ينكليۋزيۆتى ينستيتۋتتار – تۇراقتى دامۋدىڭ باستى تىرەگى. پارلامەنتتىڭ قابىلداعان زاڭدارى مەن جەرگىلىكتى ورگانداردىڭ بەلسەندى جۇمىسى ناتيجەسىندە قازاقستان تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا جاقىنداي ءتۇستى», دەيدى ساراپشى سانجار قادىرباەۆ.
جالپى, تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ – ءبىر كۇندىك شارۋا ەمەس, ۇزاقمەرزىمدى ستراتەگيالىق ماقسات. بۇل باعىتتا پارلامەنتتىڭ زاڭنامالىق باستامالارى مەن جەرگىلىكتى وكىلدى ورگانداردىڭ بەلسەندى ارەكەتى كوپ ءىس تىندىرىپ جاتىر. الداعى جىلدارى دا قازاقستاننىڭ وسى جولدا جاڭا رەفورمالار مەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ, جاھاندىق قاۋىمداستىقپەن بىرلەسە جۇمىس ىستەيتىنى ءسوزسىز.
