– مارات الماس ۇلى, بيىل – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مەرەيلى بەلەسى. وسى ورايدا قحا-نىڭ ەلدىكتى نىعايتۋداعى رولىنە توقتالساڭىز.
– ءيا, ناۋرىز ايىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلعانىنا 30 جىل تولادى. وسىناۋ جىلدار ىشىندە اسسامبلەيا كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگاننان پارلامەنتتىك وكىلدىك ەتۋ قۇقىعى بار كونستيتۋتسيالىق ينستيتۋتقا اينالدى. وزىنە جۇكتەلگەن نەگىزگى ميسسيانى ورىنداپ, قوعامدا ەتنوسارالىق تۇراقتىلىق نەگىزىن قۇراۋشى فاكتوردىڭ ءبىرى ەكەنىن دالەلدەدى. بۇل ەلىمىزگە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە ساياسي وزگەرىستەردى ساليقالى, دايەكتى جانە ۇيلەسىمدى جۇزەگە اسىرۋعا, ەلدىكتىڭ تۇعىرىن نىعايتۋعا قۇرۋعا مۇمكىندىك بەردى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى جولداۋىندا: «باياندى بىرلىگىمىزدىڭ ارقاسىندا تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتىپ, حالقىمىزدىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا جول اشتىق. بۇل جاسامپازدىق پەن ىلگەرىلەۋ, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم كەزەڭى بولدى», دەپ اتاپ ءوتتى.
وسى جىلدار ىشىندە قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتى نىعايتۋ ساياساتى ينكليۋزيۆتى سيپاتتا بولدى جانە قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق سالاسىن قامتىدى. قحا قىزمەتىنىڭ نەگىزگى ناتيجەسىنىڭ ءبىرى – ەتنوستاردىڭ ءبىرتۇتاس قازاقستان حالقى رەتىندە ۇيلەسىمدى ينتەگراتسيالانۋ ۇدەرىسى.
ىنتىماق پەن بىرەگەيلىك – مەملەكەتتىلىكتى قالىپتاستىرىپ, نىعايتۋدىڭ, دامىتۋدىڭ ماڭىزدى تەتىگى. مۇنى تاتۋلىق پەن كەلىسىم ساياساتى دالەلدەدى. اسسامبلەيا قۇرىلعاننان كەيىنگى العاشقى جىلداردا ەل ەتنوستارىنىڭ مۇددەلەرىن ءبىلدىرۋدى كوزدەسە, قازىر ول ماقسات پەن مىندەت تۇتاستىعىن كوزدەيتىن ازاماتتىق قاعيداتىندا, سونداي-اق ورتاق بىرىكتىرۋشى قۇندىلىقتار نەگىزىندە ەتنوستاردى ءبىرتۇتاس حالىق رەتىندە ودان ءارى ينتەگراتسيالاۋ جۇمىسىن جالعاستىرىپ كەلەدى. كونستيتۋتسيامىزدىڭ «بiز, ورتاق تاريحي تاعدىر بiرiكتiرگەن قازاقستان حالقى, بايىرعى قازاق جەرiندە مەملەكەتتiلiك قۇرا وتىرىپ...», دەپ باستالاتىن كىرىسپەسىنە سايكەس ەتنوسارالىق قاتىناستاردى ۇيلەستىرۋ جەتىستىگى – قحا قىزمەتىنىڭ ەلەۋلى ۇلەسى.
– اڭگىمە باسىندا اسسامبلەيانىڭ العاش قۇرىلعاننان كەيىنگى باعىتى قوعام دامۋىنا ساي جەتىلە تۇسكەنىن اتادىڭىز. كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسقان وسى جۇمىستار تۋرالى ايتىپ وتسەڭىز.
– جالپى, ەلىمىزدە تاتۋلىق پەن كەلىسىم ساياساتىن ىسكە اسىرۋعا اسسامبلەيامەن قاتار بارلىق ورتالىق مەملەكەتتىك, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس بىرلەستىكتەر تارتىلعان. وسى جىلدار ىشىندە قازاقستاندا قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتى نىعايتۋدىڭ زاڭنامالىق, مەملەكەتتىك-باسقارۋشىلىق, قوعامدىق جانە باسقا دا ينستيتۋتسيونالدىق تەتىكتەرى قۇرىلدى.
بۇل كۇردەلى ەۆوليۋتسيا ەل بىرلىگى دوكتريناسىندا, قحا-نىڭ دامۋ تۇجىرىمداماسىندا جانە قوعامنىڭ دامۋ ۇدەرىسىندە بىرنەشە رەت جاڭارتىلعان باسقا دا قۇجاتتاردا كورىنىس تاپتى.
ەلىمىزدە ەتنوسارالىق كەلىسىم مەن بىرلىكتىڭ بىرەگەي مودەلىن قالىپتاستىرۋ مەن دامىتۋدى نەگىزگى بەس كەزەڭگە بولۋگە بولادى.
ءبىرىنشى كەزەڭ (1989-1995 جىلدار) 1995 جىلى كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانۋى مەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ نەگىزى قالانۋى اياسىندا ەتنومادەني بىرلەستىكتەر قۇرۋدان باستاپ, ەل بىرلىگىن نىعايتۋدىڭ قازاقستان مودەلىن زاڭنامالىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق رەسىمدەۋ ءىس-شارالارىن قامتيدى.
ەكىنشى كەزەڭدە (1995-2002 جىلدار) ازاماتتىق قاعيداتى مەن ەلىمىزدەگى ەتنوستاردىڭ ءداستۇرىن, ءتىلى مەن مادەنيەتىن ساقتاۋ قۇندىلىقتارىنىڭ ۇيلەسىمدى جاراسىمى نەگىزىندە بىرەگەيلىكتىڭ نەگىزگى پارامەترلەرى ايقىندالدى. «قازاقستاننىڭ بولاشاعى – قوعامنىڭ يدەيالىق بىرلىگىندە» تۇجىرىمداماسىن (1993 جىل) جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك بىرەگەيلىگىن قالىپتاستىرۋ تۇجىرىمداماسىن (1996 جىل) جۇزەگە اسىرۋ نەگىزىندە قوعامدى مەملەكەت قۇرۋشى حالىقتىڭ – ەگەمەندىكتىڭ, بايىرعى قازاق جەرىندەگى مەملەكەتتىلىكتىڭ يەسى جانە ەل تاعدىرى ءۇشىن تاريحي جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلگەن قازاق حالقىنىڭ اينالاسىنا توپتاستىرۋ قامتاماسىز ەتىلدى.
قوعامدا ەتنوستىق جانە كونفەسسيونالدىق قاتىناستاردى ساياسيلاندىرۋدان باس تارتۋعا قاتىستى تۇبەگەيلى ازاماتتىق-ساياسي كونسەنسۋسقا قول جەتكىزىلدى.
ءۇشىنشى كەزەڭ (2002-2007 جىلدار) ەتنوسارالىق قاتىناستاردىڭ قازاقستان مودەلىن قالىپتاستىرۋ جونىندەگى نىسانالى ساياساتقا نەگىزدەلدى. بىرقاتار باعدارلامالىق قۇجاتتار – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 2011 جىلعا دەيىنگى ستراتەگياسى, تىلدەردى قولدانۋ مەن دامىتۋدىڭ 1998-2000 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى, ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمنىڭ 2006-2008 جىلدارعا ارنالعان قازاقستاندىق مودەلىن جەتىلدىرۋ باعدارلاماسى ازىرلەنىپ, قابىلداندى.
ءتورتىنشى كەزەڭ (2007-2019 جىلدار) قوعامنىڭ ينتەگراتسياسى مەن مەملەكەتتىك ەتنوساياساتتىڭ قازاقستان حالقىنىڭ ۇلتتىق بىرلىگىن نىعايتۋ ساياساتىنا كوشۋىن قامتيدى. وسى كەزەڭدە, 2007 جىلى «حالىقتار اسسامبلەياسى» اتاۋىنان «حالىق اسسامبلەياسىنا» اۋىستى. بۇل – ەلىمىزدىڭ ەتنوستىق لاندشافىنداعى تۇبەگەيلى وزگەرىس. 2010 جىلى ەل بىرلىگى دوكتريناسى قابىلدانىپ, ول بارلىق ازامات ءۇشىن ورتاق قۇندىلىقتار مەن قاعيداتتار جۇيەسىن تانۋعا نەگىزدەلگەن ۇلتتىق بىرلىككە قول جەتكىزۋدى ستراتەگيالىق باسىمدىق رەتىندە انىقتادى.
2020 جىلدان بەسىنشى كەزەڭ باستالدى. بۇل بەلەستە ەتنوسارالىق سالاداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋ سالاسى ينستيتۋتسيونالدىق جانە تالدامالىق تۇرعىدان نىعايدى, سونداي-اق قحا قوعامدىق قۇرىلىمدارى جان-جاقتى دامىدى.
بۇرىنعى اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىندە ەتنوسارالىق قاتىناستاردى دامىتۋ كوميتەتى مەن قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى قۇرىلدى. «قوعامدىق كەلىسىم» رمم مينيسترلىك قاراماعىنا بەرىلدى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 2022-2026 جىلدارعا ارنالعان جاڭا دامۋ تۇجىرىمداماسى بەكىتىلدى. وسىناۋ ماڭىزدى قۇجات ەتنوستاردى ينتەگراتسيالاۋ, بىرەگەيلىك پەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتى دامىتۋ, ەلدەگى تاتۋلىق پەن كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتۋ سالالارىنداعى مەملەكەتتىك ساياسات قاعيداتتارىن قوعامدا ىسكە اسىرۋ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا باعىتتالعان. قحا-نىڭ الۋان ءتۇرلى قوعامدىق قۇرىلىمدارى اۋقىمدى الەۋمەتتىك جانە اقپاراتتىق الاڭدارعا قولجەتىمدى ءتيىمدى كوممۋنيكاتسيانى قامتاماسىز ەتىپ وتىر.
– قحا-نىڭ جىل وتكەن سايىن اۋقىمى كەڭەيىپ كەلەدى. ءوزىڭىز اتاپ وتكەندەي, قازىر ونىڭ اياسىندا بىرنەشە قۇرىلىم بار. ولاردىڭ اتقاراتىن قىزمەتى قانداي؟
– قحا-نىڭ مىڭنان اسا ەتنومادەني بىرلەستىكتەرى, ينستيتۋتتارى جانە بىرقاتار قوعامدىق قۇرىلىمدارى مەن جوبالارى بار. تارقاتىپ ايتساق, ءبىر جارىم مىڭنان استام انالار كەڭەسى, مىڭنان استام اقساقالدار كەڭەسى, «اسسامبلەيا جاستارى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى, ەلدەگى قايىرىمدىلىقتى دامىتۋعا بەلسەندى جاردەمدەسەتىن مەتسەناتتار مەن قايىرىمدىلىق جاساۋشىلاردى, ۆولونتەرلەردى بىرىكتىرەتىن «جومارت جان» ورتالىقتارى, قحا مەدياتسيا كەڭەستەرى, جاس عالىمدار كلۋبى, قحا عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەسى جانە جوو مەن عزي-دا جۇمىس ىستەيتىن قحا-نىڭ جيىرماعا جۋىق عىلىمي-ساراپشىلىق توپتارى, كافەدرالار قاۋىمداستىعى, شىعارماشىلىق ۇجىمدار قاۋىمداستىعى, ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە جۇمىس ىستەيتىن 34 دوستىق ءۇيى اسسامبلەيا ينستيتۋتى اياسىندا ەلدىك ماقساتقا قىزمەت ەتىپ كەلەدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىپ جاتقان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, قوعامدىق-ساياسي وزگەرىستەردىڭ ماڭىزدى باعىتى – قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتى نىعايتۋ. قوعامدا ادىلەتتىلىكتى ورنىقتىرۋ يدەولوگياسىن ىلگەرىلەتۋ مەن جۇزەگە اسىرۋ – ەلدىڭ بارلىق قوعامدىق كۇشتەرىنىڭ, ونىڭ ىشىندە اسسامبلەيانىڭ اسا ماڭىزدى مىندەتى. قحا-نىڭ ءاربىر قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرى وسى ماڭىزدى ىسكە جان-جاقتى ۇلەس قوسىپ وتىر.
ۇلتتىق قۇرىلتايدا ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ازاماتتىق بىرەگەيلىكتىڭ ءمانىن جان-جاقتى اشىپ, ونى بىرلىك پەن تۇراقتىلىق, ادىلدىك پەن ىنتىماق, زاڭ مەن ءتارتىپ, سەنىم مەن جاۋاپكەرشىلىك سياقتى قۇندىلىقتار نەگىز بولاتىن جاڭا قوعامدىق ەتيكا پريزماسى ارقىلى ايقىندادى. ازاماتتىق بىرەگەيلىكتىڭ ءدال وسىلاي تۇجىرىمدالىپ, پرەزيدەنت باستاعان اۋقىمدى ساياسي رەفورمالاردا ايشىقتالۋىنىڭ ماڭىزى ەرەكشە.
– ەلىمىزدەگى ساياسي رەفورمالاردا قحا قىزمەتى دە قامتىلعانى بەلگىلى. وسى وزگەرىس پەن جاڭاشىلدىقتىڭ ناتيجەسىن بىلسەك...
– قازاقستاندا قىسقا مەرزىمدە جۇرگىزىلگەن اۋقىمدى رەفورمالار نەگىزىندە ساياسي جۇيەمىزدە ۇلكەن وزگەرىستەر بولعانى بەلگىلى. ەلدەگى باسقارۋ جۇيەسى قوعامنىڭ سۇرانىسىنا باعدارلانىپ, ازاماتتاردىڭ ەلدىك شەشىمدەرگە تىكەلەي قاتىسۋىنا مۇمكىندىكتەر اشتى.
مەملەكەت باسشىسى «Ana tili» گازەتىندەگى سۇحباتىندا: «سوڭعى بەس جىل بويى جۇرگىزىلگەن رەفورمالار – ازاماتتارىمىزدىڭ نەگىزگى سۇرانىسى مەن مەملەكەتتىڭ ۇزاق مەرزىمگە ارنالعان مۇددەسىنە نەگىزدەلە وتىرىپ مۇقيات ويلاستىرىلعان ستراتەگيا. نەگىزگى ساياسي رەفورمالار جاسالىپ ءبىتتى. ونىڭ ءبارى قوعامدا جان-جاقتى تالقىلانىپ, اقىرىندا كوپشىلىكتىڭ قولداۋىنا يە بولدى. سونىڭ ارقاسىندا نەگىزگى ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ ءبارى اشىق ءارى ءتيىمدى بولا ءتۇستى, بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى تەپە-تەڭدىك جانە تەجەمەلىك جۇيە كۇشەيدى, ەڭ باستىسى, ازاماتتاردىڭ ساياسي ومىرگە بەلسەندى ارالاسۋ مۇمكىندىگى ەداۋىر ارتتى» دەپ اتاپ ءوتتى.
دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىندە ساياسي ينستيتۋتتار مەن مەملەكەتتىك باسقارۋدى رەفورمالاۋدان – قوعامنىڭ ءوزىن, قوعامدىق قۇندىلىقتار جۇيەسىن جانە جالپى قوعامدىق سانانى رەفورمالاۋعا كوشۋ ءجۇرىپ جاتىر. بۇل تۇرعىدا ەلىمىزدەگى بارلىق ەتنوستاردىڭ, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وكىلدەرىنىڭ, اسسامبلەيانىڭ وسى تاريحي وزگەرىستەرگە بەلسەنە اتسالىسۋى ماڭىزدى.
رەفورمالار پارلامەنتتىك وكىلدىكتىڭ جاڭا قۇرالىنا يە بولعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا دا اسەر ەتتى. بۇگىنگى تاڭدا قحا ۇسىنىسى بويىنشا مەملەكەت باسشىسى تاعايىندايتىن پارلامەنت سەناتىنىڭ 5 دەپۋتاتى زاڭنامالىق دەڭگەيدە بايلانىستى قامتاماسىز ەتۋگە, قوعامدىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا جانە اسسامبلەيانى ەتنوستار مۇددەلەرىنىڭ جيىنتىعى رەتىندە ۇسىنۋعا شاقىرىلدى.
پارلامەنتتە ۇلتتىق بىرلىك پەن قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن ء«بىر ەل – ءبىر مۇددە» اتتى جاڭا دەپۋتاتتىق بىرلەستىك قۇرىلدى. ونىڭ ەرەكشەلىگى – بۇل توپ پالاتاارالىق. بۇرىنعىداي تەك ماجىلىستە جۇمىس ىستەمەيدى. ء«بىر ەل – ءبىر مۇددە» دەپۋتاتتىق توبىنىڭ قۇرامىنا پارلامەنتتىڭ 30 دەپۋتاتى كىرەدى. 10 دەپۋتات – سەناتتان, 20 دەپۋتات – ماجىلىستەن.
اسسامبلەيا دەپۋتاتتارىنىڭ زاڭ شىعارۋ قىزمەتىنە قاتىسۋى ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى, تولەرانتتىلىقتى نىعايتۋعا, ەتنوستىق فاكتوردى, قوعامداعى ەكسترەميزم مەن راديكاليزم كورىنىستەرىن ساياسيلاندىرۋعا جول بەرمەۋگە كومەكتەسەدى. قازاق حالقىنىڭ مادەنيەتى مەن ءتىلىن دارىپتەيتىن ازاماتتىق جانە رۋحاني-مادەني قوعامداستىق نەگىزىندە قازاقستان ەتنوستارىن شوعىرلاندىرۋ جولىمەن پاتريوتيزم مەن بىرەگەيلىكتى قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى.
تاعى ءبىر ىلكىمدى قادام – قحا مۇشەلەرى ۇلتتىق قۇرىلتاي قۇرامىندا دا بەلسەندى جۇمىس ىستەيدى. رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋدا انالار كەڭەسى, اقساقالدار كەڭەسى, «اسسامبلەيا جاستارى», ەتنومادەني بىرلەستىكتەر, قحا-نىڭ بارلىق مۇشەلەرى بەلسەندى ءرول اتقارادى.
– اسسامبلەيانى جۇرتشىلىق قوعامدى جۇمىلدىرۋشى تەتىك دەپ سانايدى. ء«بىر جاعادان باس شىعاراتىن» كەزەڭدەردە قحا-نى ىزدەيدى. قازىر ۇيىم وسى ميسسيانى لايىقتى اتقارىپ وتىر ما؟
– ارينە, اسسامبلەيا – ۇلكەن كۇش. قوعامدىق كەلىسىم ماسەلەسىن قۇندىلىق رەتىندە قاراستىراتىن جاننىڭ ءبارىن ءبىر ماقساتقا جۇمىلدىرىپ وتىرعان ۇيىم. كوپشىلىكتى ورتاق ىسكە باستاۋ, ىلكىمدى ءىس شارالارعا ۇيىتقى بولۋى – نەگىزگى باعىتىمىزدىڭ ءبىرى. وسى تۇرعىدا جاڭا قوعامدىق ەتيكانى جانە «بىرلىك پەن ىنتىماق» باسىمدىعىن ىلگەرىلەتۋ شەڭبەرىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قايىرىمدىلىق قىزمەتىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. بارلىق وڭىرلەردە قحا قۇرىلىمدارىنىڭ قايىرىمدىلىق سالاسىنداعى جۇمىسىن ۇيلەستىرەتىن «جومارت جان» ورتالىقتارى قۇرىلدى. ولار كومەككە اسا مۇقتاج جاندارعا قولدان كەلگەن كومەگىن بەرىپ جاتىر.
مىسالى, سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن وڭىرلەرگە كومەك كورسەتۋ جانە قولداۋ بويىنشا قحا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزدى. ءبىزدىڭ «جۇرەكتەن – جۇرەككە» جالپىرەسپۋبليكالىق جوبامىزدىڭ اياسىندا بارلىق دوستىق ۇيىندە قحا شتابتارى, ۆولونتەرلەر ورتالىقتارى, گۋمانيتارلىق كومەك قابىلداۋ پۋنكتتەرى قۇرىلدى. زارداپ شەككەن وڭىرلەرگە 1 700 توننادان استام ازىق-ت ۇلىك, ءدارى-دارمەك جانە قاجەتتى تاۋارلار جىبەرىلدى. كولىك جانە ارنايى تەحنيكا تارتىلدى. كورسەتىلگەن گۋمانيتارلىق كومەك كولەمى 805 ملن تەڭگەدەن استى, گۋمانيتارلىق اكتسيالار مەن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا 12 مىڭنان استام قحا ۆولونتەرى تارتىلدى. قحا مۇشەلەرى مەن مەتسەناتتار قاراجاتىنا سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن وڭىرلەر وتباسىلارىنىڭ مەنشىگىنە 90 ملن تەڭگەگە جۋىق سوماعا دايىن تۇرعىن ۇيلەر ساتىپ اپەرىلدى. اسسامبلەيا مۇشەلەرى زارداپ شەككەن وتانداستارعا ايرىقشا جاناشىرلىقپەن قولداۋ كورسەتتى. بۇل – بارشا حالقىمىزدىڭ بىرلىگى مەن ىنتىماعى قاعيداتىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ناقتى كورىنىسى.
اسسامبلەيا جۇمىسىنىڭ جاڭا تۇجىرىمداماسى ەلىمىزدە ازاماتتىق ساياسي ۇلتتى ينتەگراتسيالاۋ جانە قالىپتاستىرۋ ۇدەرىسىنە ەتنوستار مەن ولاردىڭ قوعامدىق بىرلەستىكتەرىن بەلسەندى قاتىستىرۋعا باعىتتالعان. بۇگىنگى باستى مىندەت – ەتنوسارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە شىعۋ, ونىڭ نەگىزىن قوعامنىڭ ازاماتتىق مۇددەلەرى قۇراۋعا ءتيىس.
اسسامبلەيانىڭ ميسسياسى – بۇكىل ەلمەن بىرگە ۇيلەسىمدى, ادىلەتتى, تۇراقتى قوعام قۇرۋ. قحا وسى ماقساتتى كەزەڭ-كەزەڭىمەن, جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.
– مەرەيلى جىل اياسىندا قانداي ىلكىمدى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلادى؟
– 30 جىلدىق مەرەيتويدىڭ العىس ايتۋ كۇنىمەن ۇيلەسۋىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى بار. كوكتەمنىڭ العاشقى كۇنىن حالقىمىز ءداستۇر بويىنشا «راحمەت» دەگەن تاماشا سوزبەن قارسى الادى. بۇل كۇنى كوپتەگەن ءىس-شارالار, ءتۇرلى اكتسيالار, فەستيۆالدەر, كورمەلەر, كونتسەرتتەر وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. جىل باسىنان بەرى عىلىمي ۇيىمدار مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا قحا-نىڭ ءرولى مەن تاجىريبەسىن, قازاقستانداعى بىرلىك پەن ىنتىماقتاستىق ساياساتىنىڭ كەلەشەگىن ساراپتامالىق دەڭگەيدە تالقىلايتىن ءىس-شارالار توپتاماسى ءوتىپ جاتىر.
نەگىزگى مەرەيتويلىق ءىس-شارا, ارينە, ءساۋىر ايىندا وتەتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ سەسسياسى بولادى. اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ وتىرىسى قارساڭىندا قحا جۇمىسىنىڭ, ونىڭ بارلىق قۇرىلىمدارى مەن جوبالارىنىڭ قورىتىندىلارى شىعارىلادى.
جالپى, قحا-نىڭ قوعامدىق قۇرىلىمدارى مەن رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەرىنىڭ جوسپارىندا 400-دەن استام ءتۇرلى ءىس-شارا – رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك فورۋمدار, ەتنومادەني فەستيۆالدەر, ءىرى سپورتتىق سايىستار مەن تۋرنيرلەر, تەاتر قويىلىمدارى, شىعارماشىلىق كەشتەر, ەكسپەديتسيالار, جاستار مەن بالالارعا ارنالعان لاگەرلەر ۇيىمداستىرۋ كوزدەلگەن.
اسسامبلەيانىڭ مەرەيتويى ەتنوسارالىق كەلىسىم جانە جالپىۇلتتىق بىرلىك ساياساتىنىڭ بىرەگەي ينستيتۋتىنىڭ وتىز جىلدىق تاريحىنا تەرەڭىرەك ۇڭىلۋگە, ونىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋ ۇدەرىسىن تۇسىنۋگە, ىنتىماق پەن بىرەگەيلىكتى, قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا ۇلەس بولىپ قوسىلادى دەپ سەنەمىز.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
قامبار احمەت,
«Egemen Qazaqstan»
