قوعام • 07 قاڭتار, 2025

اكادەميك اقاي نۇسىپبەكوۆ تاعىلىمى

231 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

جۋىردا ەلىمىزگە بەلگىلى تاريحشى عالىمدار شىمكەنت قالاسىنا الماتىدان ارنايى ات باسىن بۇردى. ءتۇسىن تۇستەپ ايتار بولساق, ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قر ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى زيابەك قابىلدينوۆ جانە اتالعان ينس­تيتۋت ديرەكتورىنىڭ قوعاممەن بايلانىس جونىندەگى ورىنباسارى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى اۋەزحان شاشاەۆ ەدى.

اكادەميك اقاي نۇسىپبەكوۆ تاعىلىمى

ەل تاريحىنىڭ تۇگەندەلۋىنە وزدەرىنىڭ سۇبەلى ەڭبەكتەرىن قوسىپ كەلە جاتقان ەكى تاريحشىمىزدىڭ بۇل جولعى شىمكەنت قالاسىنا بەت بۇرۋى دا جايدان-جاي ەمەس ەكەن. م. اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتى كول­لەدجىنە كەلىپ, وقۋ ورداسىنىڭ وقى­تۋ­­شىلارىمەن جۇزدەستى.

تاريح عىلىمى جايىندا تەرەڭ­نەن ءسوز قوزعاپ, رۋحاني اڭگى­مە­­لەردىڭ تيەگىن اعىتقان زيابەك قابىلدينوۆ مۇنداي كەزدەسۋلەر كوبىنەسە ۋنيۆەرسيتەتتەردە ءوتىپ, كوللەدجدەردە كوپ بولا بەرمەيتىنىن ەسكەرىپ, ارنايى كەلىپ تۇرعانىن دا جاسىرمادى. سونىمەن قاتار بىلىكتى مامانداردىڭ دا كوبىنىڭ العاشقى ءبىلىم ءنارىن كوللەدجدەن العانىن دا ايتتى.

بۇل كەزدەسۋدەگى كوڭىل قۋانتار جاعدايدىڭ ءبىرى – 1956–1982 جىلدار ارالىعىندا ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح, ارحەولوگيا جانە ەتنوگرافيا ينستيتۋتىندا تاريح عىلىمىنىڭ جاندانۋ جولىندا 26 جىل ەلەۋلى ەڭبەك ەتكەن قازاق كسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى جانە ۆيتسە-پرەزيدەنتى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور اقاي نۇسىپبەكوۆتىڭ 115 جىلدىعىنا وراي دايىندالعان V تومدىق ەڭبەكتەر جيناعىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. الماتىدان كەلگەن قوناقتارىمىز بۇل V تومدىققا ەنگەن اقاي نۇسىپبەكوۆتىڭ ەڭبەكتەرى جايىندا كوللەدج ۇجىمىنا تو­لىق تانىستىرىپ, وقۋ ورنىنا سىيعا تارتقاندىعى بارشا وقىتۋ­شىلار ءۇشىن ءبىر مەرەيلى كەزدەسۋ ەكەندىگى انىق.

اۋەزحان شاشاەۆ كوللەدج ۇجىمىنا تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن اقاي نۇسىپبەكوۆتىڭ ومىرىنە كەڭى­نەن توقتالىپ, بۇل بەس توم­دىق ەڭبەكتىڭ دايىندالۋى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتى ۇجى­مى­نىڭ تۇگەلدەي جۇمىلۋى­مەن ىستەلگەن شارۋا ەكەنىن جەتكىزدى. سو­نىمەن قا­تار ەل ءۇشىن ەڭبەك ەتكەن ا.نۇسىپبەكوۆتەي ەرەن تۇلعانى ۇلىق­تاۋ ايتۋلى ينستيتۋتتىڭ ءداس­تۇرلى جولى ەكەنىن ايتا كەلىپ, 2019 جىلى ا.نۇسىپبەكوۆ اتىن­داعى مەموريال­دى كابينەت اشىل­عان­دىعىن, جىل وتكەن سايىن عا­لىم­نىڭ عىلى­مي مۇرالارىن جاڭا قى­رىنان زەرتتەۋ جۇمىستارى مەن كون­فەرەن­تسيا­لار ءجيى بولىپ تۇرا­تى­نىن بايان­دادى.

كەزدەسۋدە كوللەدج ۇجىمىن تاعى ءبىر سەرپىلتكەن – زيابەك قابىلدينوۆتىڭ قۇتتىقتاۋ ءسوزى بولدى. ياعني ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتى بارلىق وبلىسپەن, وڭىرمەن تىعىز بايلانىستا بولا وتىرىپ, اسىرەسە ەل تاريحىنىڭ تولىقتانۋىنا, جاندانۋىنا جۇيەلى جۇمىس جاساۋ ءۇشىن ءار وبلىستاردان ينستيتۋتتىڭ وكىلدىكتەرىن سايلايتىندىعىن ۇعىندىردى. سونداي-اق تۇركىستان وبلىسى, شىمكەنت قالاسىنداعى وكىلى رەتىندە تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور سەيدەحان الىبەك تاعايىندالعانىن حابارلاپ, قولىنا كۋالىك تابىس ەتتى.

ءسوز سوڭىندا بۇگىنگى كەزدەسۋدى قورىتا وتىرىپ, ءارى وزىنە جۇك­تەلگەن مىندەتتى ويداعىداي اتقارا­تىنىنا سەنىمدىلىك بىلدىرگەن كوللەدج باسشىسى سەيدەحان الىبەك «تاريحىن بىلمەگەن ەل – تامىرسىز اعاش سەكىلدى» دەگەن ناقىل ءسوزدىڭ تەگىن ايتىلماعانىن, سوندىقتان دا ءار سالانىڭ, ءار ادامنىڭ بولسىن, ءبارىنىڭ دە تاريحقا قاتىسى بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. ەل تاريحىن جيناقتاۋ جولىندا بارلى­عى­مىزدىڭ, اسىرەسە تاريحشى مامان­­­دار­دىڭ جەمىستى جۇمىس ىستەۋى كەرەك ەكەنىن, ءوزى باسقارىپ وتىر­عان كوللەدج ۇجىمىنىڭ بۇ­دان كەيىن ىر­گەلى ينستيتۋتپەن جا­­قىن بايلا­نىستا بولىپ, جۇيەلى جۇ­­مىس جۇر­گىزەتىنىن جەتكىزدى.

 

نۇرلىبەك دوسىباي,

م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقۋ كوللەدجىنىڭ اعا وقىتۋشىسى

سوڭعى جاڭالىقتار