«مەن تەڭگەنى كۇشەيتۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ التىن-ۆاليۋتا قورىن بوسقا ىسىراپ ەتۋ ورىنسىز دەپ سانايمىن. نارىققا قاتىسى بار كەيبىر قۇرىلىمدار تەڭگە باعامىن باسقارۋعا قولايلى ەتۋ تۋرالى ۇسىنىستار ايتىپ ءجۇر. ۇلتتىق بانك پەن ۇكىمەت ونىڭ ءبارىن مۇقيات قاراستىرىپ جاتىر. ماسەلەنى زەردەلەگەن سوڭ بۇل باعىتتاعى ۇستانىمىمىزدى وزگەرتۋ قاجەت پە دەگەن ساۋالدىڭ جاۋابى بەلگىلى بولادى. باستى ماقسات – ەكونوميكانىڭ تۇراقتىلىعى مەن تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, ناقتى سەكتوردى قارقىندى دامىتۋ, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن كوپتەپ اشۋ», دەيدى مەملەكەت باسشىسى. ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانك تاراپىنان 1 دوللاردى 500 تەڭگەدەن جوعارى باعامنان اسىرىپ جىبەرۋ ەكونوميكالىق ەمەس فاكتورلارلارعا جول اشادى دەگەن قورقىنىش باسىم بولىپ كەلدى. قازىر دە بۇل قاۋىپ سەيىلگەن جوق. ەگەر تەڭگەنى ەركىن جۇزۋگە جىبەرەتىن بولساق, ءبىز ونىڭ قاي باعىتقا باراتىنىن جاقسى بىلەمىز. سول سەبەپتى مەملەكەت باسشىسى ايتىپ وتكەندەي, تەڭگەنى كۇشەيتۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ التىن-ۆاليۋتا قورىن بوسقا ىسىراپ ەتۋ تاجىريبەسى ءوزىن-ءوزى اقتامادى. مەملەكەت وسى ارقىلى ۇلتتتىق بانك پەن ۇكىمەت قولدانىستاعى قارجى ساياساتىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ قاجەتتىگىن قاپەرگە سالدى.
تەڭگەنىڭ ەركىن اينالىمدا ءوز قۋاتىن سەزىنۋگە مۇمكىندىك بەرۋ ماڭىزدى. قازىر وتە قيىن جاعدايدا تۇرمىز. بۇل باعىت قوعامعا دا قيىن تيەتىنىن بىلەمىن. ءبىز ءۇشىن تەڭگەنىڭ ينتەرۆەنتسيا كۇشىمەن نەمەسە ۇلتتىق قوردىڭ ىقپالىمەن ەمەس, نارىق زاڭى بويىنشا ەس جيعانى, ءوز-وزىنە كەلگەنى ءتيىمدى. مۇنداي جاعدايدا ينفلياتسيا ۇلتتىق بانك بەلگىلەگەن دالىزدەن شىعىپ كەتسە دە, نارىق جارتى نەمەسە ءبىر جىلدان كەيىن ەس جيادى. بۇل فاكتور تەڭگەنىڭ جاساندى جولمەن ەمەس, ىشكى رەسۋرستاردىڭ كومەگىمەن كۇش الۋىنا جول اشادى. ەلدەگى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر دە جاڭا جۇيەگە يكەمدەلە باستايدى.
وتاندىق قارجى جۇيەسىنە ءدال انىقتاما بەرۋ قيىن. ۇلتتىق بانكتىڭ وتكەن جىلعى ينتەرۆەنتسيالارى كوز الدىمىزدا ءوتتى. بىراق بىزدە ۇلتتىق قور نەمەسە التىن-ۆاليۋا قورىنىڭ سارقىلا باستاعان رەزەرۆتەرىن تولىقتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن رەسۋرس از. قازىر ۇلتتىق بانك تاڭداۋ ايرىعىندا تۇر. العاشقىسى – بازالىق مولشەرلەمە ارقىلى تەڭگەنىڭ السىرەۋىنە جول بەرۋ, ەكىنشىسى – مولشەرلەمەنى جوعارى دەڭگەيدە ۇستاپ, ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن قۇرباندىققا شالۋ. ۇلتتىق بانك ءدال قازىر قانداي فاكتورلار بويىنشا قاجەتتى تەڭگەرىمدى انىقتايتىنىن بىلمەيمىن.
مەملەكەت باسشىسى كەشەگى سۇحباتىندا ەكونوميست باسشىلاردىڭ قازىرگى جۇمىسىن ورتاشا دەپ باعالايتىنىن, حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ تىلىمەن ادەمى سويلەگەنىمەن, ناقتى ناتيجەسى بار شارۋا شامالى بولىپ تۇرعانىن ايتتى. راسىندا, ەلدەگى ەكونوميكالىق احۋال ءماز ەمەس. قارجى جۇيەسىنىڭ ورنىقسىزدىعى, مەملەكەتتىك بيۋدجەتتى قارجىلاندىرۋدىڭ تۇراقسىزدىعى سياقتى دامۋعا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعان جاعدايلار وتە كوپ. بيۋدجەت شىعىسىنىڭ كەمى 40 پايىزىن ۇلتتىق قوردىڭ ترانسفەرتى قامتاماسىز ەتىپ وتىر. ەگەر ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتى سارقىلسا, شيكىزات رەسۋرستارىنىڭ باعاسى ءتۇسىپ كەتسە, بيۋدجەتتىڭ قانداي بولاتىنىن كوز الدىڭا ەلەستەتۋدىڭ ءوزى قيىن. بۇل – شەشۋگە تۋرا كەلەتىن كۇردەلى ماسەلە.
ءانۋار ۇشباەۆ,
قارجىگەر
