وليمپيادا اسۋى
جىلدىڭ باستى باسەكەسى فرانتسيانىڭ پاريج قالاسىندا وتكەن جازعى وليمپيا ءھام پاراليمپيا ويىندارى ەكەنى تالاسسىز. ءحححىىى رەت الاۋى تۇتانعان جازعى وليمپيا ويىندارىندا ەلىمىزدىڭ سپورتشىلارى 1 التىن, 3 كۇمىس, 3 قولا مەدال ولجالاپ, جالپىكوماندالىق ەسەپتە 43-ساتىعا ورنىقتى. راس, 2021 جىلى وتكەن توكيو جازعى وليمپيا ويىندارىنداعى (8 قولا) قۇلدىراۋعا قاراعاندا ورلەۋ بار. ەڭ الدىمەن, التىن اسىقتاي وعلان ۇل ەلدوس سمەتوۆتىڭ سالعان سوقپاعى جايىندا. جالپى كۇرەس تۇرلەرىنەن قازاق بالۋاندارى 1980 جىلى ماسكەۋ وليمپياداسىندا توپ جارعان جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ, ءشامىل سەرىكوۆتىڭ داڭقتى جەڭىسىن جالعاي الماي كەلگەن ەدى. سول ولقىلىقتى پاريج تاتاميىندە ەلدوس سمەتوۆ جالعاپ, 60 كگ سالماقتا جەر جاھاننىڭ تەڭدەسسىز بالۋانى اتاندى.
25 سپورت تۇرىنەن 92 جولداما يەلەنگەن 80 سپورتشىنىڭ اراسىنان جۇلدەمەن ورالعان ساڭلاقتاردىڭ ارقايسىنىڭ جەتىستىگى ءبىر توبە. پاريج تورىندە تۇڭعىش رەت سپورتتىق گيمناستيكادان ەلىمىزگە جۇلدە – كۇمىس مەدال بۇيىردى. جازعى وليمپيا ويىندارىنا 1996 جىلدان بەرى قاتىسىپ كەلە جاتقان سپورتشىلارىمىز سپورتتىق گيمناستيكادان مەدال ەنشىلەگەن ەمەس. ولقى سوققان تۇسىمىزدى ساڭلاق ناريمان قۇربانوۆ بۇتىندەدى. نىسانا كوزدەۋدەن كوماندالىق سايىستا قولا مەدال ەنشىلەگەن يسلام ساتباەۆ پەن الەكساندرا لەنىڭ دە جەڭىسى – العاشقى اسۋ. 1996 جىلدان بەرى جازعى وليمپيا ويىندارىنا جەتى رەت قاتىسىپ, سپورتتىڭ بۇل تۇرىنەن ولجا بۇيىرماي كەلگەن ەدى. سەڭنىڭ كوبەسىن قوس قول مەرگەنىمىز بۇزدى.
پاريج جازعى پاراليمپياداسىندا جۇلدەدەن تاۋ تۇرعىزعان ساڭلاقتارىمىزدىڭ جەڭىسى قانداي قۇرمەتكە دە لايىق. 44 سپورتشىمىز 9 پارا سپورت تۇرىنەن 33 جولداما يەلەنگەن ەدى. ناتيجەسىندە, 2 التىن, 3 كۇمىس, 4 قولا مەدال ولجالادى. ءحVىى جازعى پاراليمپيا ويىندارىندا پاۋەرليفتينگتەن داۆيد دەگتيارەۆ 54 كگ سالماق دارەجەسىندە چەمپيون اتاندى. ول 188 كگ تارتاتىن زىلتەمىردى ەركىن ەڭسەرىپ, پاراليمپيادا التىنىن ولجالادى. 2021 جىلى توكيودا وتكەن جازعى پاراليمپيادا ويىندارىندا دا داۆيد قارا ءۇزىپ, ەلگە التىن مەدال تارتۋ ەتكەن ەدى. پاراليمپيادانىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى اتانعان ازىرگە بىزدە جالعىز سپورتشى – دەگتيارەۆ.
پاريج تورىندە پاراليمپيادا دوداسىنان 9 مەدال بۇيىرسا, سونىڭ بەسەۋىن پارادزيۋدوشىلارىمىز ولجالادى. اقمارال ناۋاتبەك 48 كگ سالماق دارەجەسىندە قارسىلاستارىن ايقىن ۇتىپ, جەڭىسكە جەتتى. پاراليمپيادا تاريحىندا پارادزيۋدودان العاش رەت بىزگە التىن مەدال بۇيىردى. وسى سپورت تۇرىنەن ەرعالي شامەي كۇمىس مەدال يەلەنسە, دايانا فەدوسوۆا, زارينا رايفوۆا, جۇقامىرزا شۇكىربەكوۆ قولا جۇلدەگەر اتاندى. نىسانا كوزدەۋدەن ەركىن عابباسوۆ, ءجۇزۋ سپورتىنان نۇرداۋلەت جۇماعالي كۇمىس, جەڭىل اتلەتيكادان داستان مۇقاشبەكوۆ قولا جۇلدەمەن ورالدى.
وليمپيادا دەمەكشى, 2024 جىل باستالعاندا وڭتۇستىك كورەيانىڭ كانۆون قالاسىندا جاسوسپىرىمدەردىڭ وليمپياداسى تۇڭلىگىن ءتۇردى. ەلدەن 41 ورەن اتتانىپ, 5 سپورت تۇرىنەن دوداعا ءتۇستى. ناتيجەسىندە, 1 التىن, 2 قولا مەدال بۇيىرىپ, جالپى ەسەپتە 20-ورىنعا ورنىقتى. شاڭعىمەن تۇعىردان سەكىرۋدەن يليا ميزەرنىح جاسوسپىرىمدەر وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى اتاندى. يليانىڭ مەدالى دە جاسوسپىرىمدەر الامانىنداعى العاشقى التىن. قىسقى سپورت تۇرلەرىنەن وتەتىن تورتجىلدىق سايىستارىندا ەسەمىز تالايدان بەرى كەتىپ, ەڭسەمىز ءتۇسىپ جۇرگەنى دە بەلگىلى. 1994 جىلى ليللەحاممەردە (نورۆەگيا) وتكەن قىسقى وليمپيا ويىندارىندا ۆلاديمير سميرنوۆ التىن مەدال ەنشىلەدى. 30 جىلدا ساڭلاقتىڭ چەمپيوندىق سوقپاعىن جاڭعىرتىپ ەشكىم تۇرەن سالا الماي كەلدى. ميزەرنىح مىقتىلىعىن مويىنداتتى. جاسوسپىرىمدەردىڭ قىسقى وليمپياداسىندا شورت-ترەكتەن پولينا ومەلچۋكتىڭ, شايبالى حوككەيدەن قۇرامانىڭ قولا مەدال ەنشىلەۋى دە وراسان ولجا سانالادى. سەبەبى بۇعان دەيىن بۇل سپورت تۇرلەرىنەن بىزگە اق وليمپيادانىڭ مەدالى بۇيىرعان ەمەس.
بوكستىڭ ەڭسەسى تىكتەلدى مە؟
چەرنوگوريانىڭ بۋدۆا قالاسىندا بوكستان جاستار اراسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا ساڭلاقتارىمىز 6 التىن, 1 كۇمىس, 10 قولا مەدال ەنشىلەپ, جالپى ەسەپتە كوش باستادى. وزبەكستان بوكسشىلارى 5 التىن, 5 كۇمىس, 3 قولا جۇلدەمەن ەكىنشى ورىندى مىسە تۇتتى. ەرلەر سىنىندا بەكسۇلتان بورانبەك (51 كگ), تورەحان سابىرحان (67 كگ), ونەر سەيىلحان (71 كگ), ءسانجارالي بەگاليەۆ (75 كگ), ەليانۋر تۇرعانوۆا (50 كگ), ارۋجان زەينوللاەۆا (81 كگ) الەم چەمپيونى اتاندى.
بوكستان ۇلتتىق قۇراما مۇشەلەرى دە تايلاندتا وتكەن ازيا چەمپيوناتىنان تولايىم تابىسپەن ورالدى. قايرات ءساتجانوۆ باپتايتىن ەرلەر قۇراماسىنىڭ بوكسشىلارى 13 سالماقتا دوداعا ءتۇسىپ, 10 مەدال ەنشىلەدى. ماحمۇد سابىرحان (54 كگ), بەكزات نۇرداۋلەتوۆ (86 كگ), ساعىندىق توعامباي (92 كگ), ايبەك ورالباي (+92 كگ) ازيا چەمپيونى اتاندى. 71 كگ سالماق دارەجەسىندە فينالعا دەيىن جەتكەن ابىلايحان ءجۇسىپوۆ وزبەك بوكسشىسى حاۆاسبەك اسادۋللاەۆپەن ايقاسقا تۇسكەندە قارسىلاسى يىعىنان قىرشىپ العان ەدى. قازاقستان بوكس فەدەراتسياسى شاعىم ءتۇسىرىپ, ناتيجەسىندە ابىلايحان دا ازيا چەمپيونى اتاندى. وسىلايشا 5 التىن, 4 كۇمىس, 1 قولا مەدال ەنشىلەگەن ەرلەر جالپى ناتيجەدە ەكىنشى ساتىعا ورنىقتى.
ەسەسىنە, ەلدوس سايدالين باستاپ اپارعان قىزدار قۇراماسى تولايىم تابىسقا كەنەلدى. چيانگماي رينگىندە ۆيكتوريا گرافەەۆا (60 كگ), ايدا ابىكەەۆا (63 كگ), ناتاليا بوگدانوۆا (70 كگ), گۇلسايا ەرجان (81 كگ), ەلدانا ءتالىپوۆا (+81 كگ) قارسىلاس شىداتقان جوق. قورىتىندى ەسەپتە 5 التىن, 5 قولا مەدال ەنشىلەگەن قىزدار كوش باستادى. وزبەكستان قىزدارى 3 التىن, 4 كۇمىس, 2 قولا مەدالمەن ەكىنشى ساتىنى مىسە تۇتتى.
ازيا چەمپيوناتى دەمەكشى, اراعا التى جىل سالىپ قۇرلىقتىڭ ۇزدىكتەرىن ماراپاتتاۋ ءۇردىسى بيىل قايتا جالعاستى. ازيا بوكس قاۋىمداستىعى 17 اتالىم بويىنشا دارا شىققاندارعا قۇرمەت كورسەتتى. ۇزدىك ۇلتتىق فەدەراتسيا اتالىمى بويىنشا قازاقستان بوكس فەدەراتسياسى تاڭدالسا, ەرلەر اراسىنداعى ۇزدىك بوكسشى اتاعىن ساعىندىق توعامباي الدى. 22 جاسقا دەيىنگى بوكسشىلاردىڭ اراسىنان تەمىرلان مۇقاتاەۆ, ال جاستار ورتاسىنان تورەحان سابىرحان ۇزدىك بوكسشى اتاعىنا يە بولدى.
بالۋانداردىڭ باعى جاندى
بيىل بالۋاندار دا جاھاندىق جارىستاردان جۇلدەسىز قايتقان جوق. الدىمەن ات تۇياعىن تاي باسار جاس بۋىننىڭ جەتىستىگى تۋرالى. كۇزگە سالىم يوردانيانىڭ اممان قالاسىندا كۇرەس تۇرلەرىنەن 17 جاسقا دەيىنگى بالۋاندار باسەكەسى ءوتتى. الەم چەمپيوناتىنا بارعان ساڭلاقتارىمىزدىڭ اراسىنان الدىمەن گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ شەبەرلەرى كىلەمگە شىققان. 55 كگ سالماق دارەجەسىندە الپامىس بولات ۇلى فينالعا دەيىنگى قارسىلاستارىن ايقىن ۇتىپ, فينالدىق بەلدەسۋدە امەريكالىق قارسىلاسىنا ەسە جىبەرىپ, كۇمىس مەدالدى مىسە تۇتتى. ەركەبۇلان ءاناپيا (80 كگ) دا فينالداعى قارسىلاسىنا ەسە جىبەرىپ, كۇمىس جۇلدە ەنشىلەدى.
قىزدار سىنىندا مەدينا قۋانىشبەك (46 كگ), اننا ستراتان (57 كگ), ۇلدانا تىلەۋحان (65 كگ) الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا مەدالىن ولجالادى. ەركىن كۇرەستەن دە جاسوسپىرىمدەر اراسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىنىڭ التىن مەدالى بۇيىرعان جوق. ەدىگە قاسىمبەك 110 كگ سالماقتا فينالعا شىققانىمەن امەريكالىق قارسىلاسىنا ەسە جىبەرىپ, كۇمىس جۇلدەنى قاناعات تۇتتى. باقداۋلەت اكىمجان (65 كگ) جارتىلاي فينالا ءسۇرىنىپ التىنعا قول سوزا الماعانىمەن, قولا مەدال ءۇشىن وتكەن بەلدەسۋدە گرۋزين قارسىلاسىن ايقىن باسىمدىقپەن ۇتتى.
جاسوسپىرىمدەر جىگەرىمىزدى قۇم ەتكەندەي كۇيگە ءتۇسىرىپ ەدى, ەڭسەمىزدى جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىندا ريزابەك ايتمۇحان (97 كگ) قايتا تىكتەدى. الدىمەن يسپانيانىڭ پونتەۆەدرا قالاسىندا 20 جاسقا دەيىنگى جاستار اراسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا توپ جاردى. بارلىق قارسىلاسىن ايقىن باسىمدىقپەن جىعىپ, مەرەيىمىزدى تاسىتتى. 92 كگ سالماقتا كۇرەسكەن كاميل كۋرۋگليەۆ قولا جۇلدەگەر اتاندى.
ر.ايتمۇحان ودان كەيىن البانيانىڭ تيرانا قالاسىندا 23 جاسقا دەيىنگى بالۋاندار اراسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا التىن مەدال ولجالادى. ءبىر ايدان اسا ۋاقىتتا ەكى بىردەي الەم چەمپيوناتىندا توپ جارۋ از تابىس ەمەس. ريزابەك بىلتىر 19 جاسىندا ەرەسەكتەر اراسىندا الەم چەمپيوناتىنا قاتىسىپ, تاريحي ناتيجەگە قول جەتكىزىپ, التىن مەدال يەلەنگەن ەدى. ەركىن كۇرەستەن 70 جىلدان بەرى بۇيىرماي كەلە جاتقان الەم چەمپيوناتىنىڭ التىنىن ريزابەك الىپ بەردى. جالپى, ەل سپورتىنىڭ تاريحىندا ءۇش جاس مولشەرىندە الەم چەمپيونى اتانعان جالعىز بالۋان ازىرگە ر.ايتمۇحان عانا.
جالپى, بالۋاندار بيىلعى وتكەن الەم چەمپيوناتىن تابىستى ءتامامدادى. البانيا استاناسى تيرانانىڭ تورىنە توسەلگەن بوزكىلەم ۇستىندە وليمپيادا باعدارلاماسىنا ەنبەيتىن سالماق دارەجەسى بويىنشا الەم چەمپيوناتى وتكەنى بەلگىلى. نۇرقوجا قايپانوۆ 70 كگ سالماق دارەجەسىندە الەم چەمپيونى اتاندى. ايەلدەر اراسىنداعى بەلدەسۋدە ءجاميلا باقبەرگەنوۆا (72 كگ), گرەك-ريم كۇرەسىنەن ەرجەت جارىلقاسىن (63 كگ) فينالدا ءسۇرىنىپ, الەمدىك الاماننىڭ كۇمىس مەدالىن ەنشىلەدى.
شاحمات شىڭىن باعىندىردى
زياتكەرلىك ورە دوداسى شاحمات الامانى دا ساڭلاقتارىمىز ءۇشىن تابىسسىز بولعان جوق. ءۇندىستاندا وتكەن شاحمات وليمپياداسىندا قاتارىندا الەم چەمپيونى ءبيبىسارا اساۋباەۆا, مەرۋەرت قاماليدەنوۆا, كسەنيا بالاباەۆا, ءامينا قايىربەكوۆا, كەلەشەگىنەن كەمەل جەتىستىك كۇتتىرەتىن الۋ نۇرمان سىندى تالانتتار كوماندالىق سايىستا كۇمىس مەدال ولجالادى. قازبەك نوگەربەك 20 جاسقا دەيىنگى شاحماتشىلار اراسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا ء(ۇندىستان) جەڭىمپاز اتاندى.
حالىقارالىق شاحمات فەدەراتسياسى (FIDE) مەن ازيا شاحمات فەدەراتسياسىنىڭ (ACF) اياسىندا وتكەن رەسمي حالىقارالىق تۋرنيرلەردە ءبىزدىڭ شاحماتشىلارىمىز جاسوسپىرىمدەر (7–20 جاس ارالىعى), ەرەسەكتەر, سەنورلار (50 جاستان اسقان) ءھام اۋەسقويلار ۇزىن-ىرعاسى 160 مەدال جەڭىپ الدى. ونىڭ ىشىندە 55 التىن, 54 كۇمىس جانە 51 قولا مەدال بار.
ەلوردا تورىندەگى دودا
استانادا قوڭىر كۇزدە V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى ءوتتى. ەلىمىزدىڭ سپورتشىلارى 44 التىن, 33 كۇمىس, 37 قولا مەدال ولجالاپ, جالپى كوماندالىق ەسەپتە توپ باستادى. 2014 جىلدان باستاۋ الاتىن دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى بيىل تۇڭعىش رەت دالالىق وركەنيەتتەن قالالىق مادەنيەتكە ويىستى. اشىلۋ سالتاناتى قۇشاعىنا 30 مىڭ كورەرمەندى ەركىن سىيدىراتىن «استانا ارەنا» ستاديونىندا ءوتتى. التى قۇرلىقتاعى ەلدەردەن كەلگەن سپورتشىلاردىڭ سالتاناتتى شەرۋىمەن باستالعان اشىلۋ سالتاناتى مەرەكەلىك شاراعا ۇلاستى. ءدۇبىرلى الاماننىڭ اشىلۋىن ەلىمىزدىڭ تەلەارنالارىنان سىرت 20-عا تارتا شەتەلدىك ارنا دا تاسپالاپ تاراتتى. بۇعان دەيىن كوشپەلىلەر ويىندارى 4 مارتە وتكەنىمەن, تەلەارنا ورىسىندە ناسيحاتتاۋ بۇلاي قارقىن العان ەمەس. ەلوردا ءتورىن دۇبىرگە بولەگەن دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ باعدارلاماسىنا تۇڭعىش رەت «Powerful Nomad» – الىپتار سايىسى قوسىلدى. 16 قاتىسۋشىنىڭ اراسىنان جەرلەسىمىز ازامات ماقۇلبەكوۆ توپ جاردى. سونداي-اق تۇرىكتىڭ مانگالا, افريكالىقتاردىڭ زياتكەرلىك ويىنى سانالاتىن وۆاري دە كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ باعدارلاماسىنا ەندى.
2014 جىلدان بەرى ەكى جىل سايىن اينالىپ سوعاتىن دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن قىرعىزدار بۇعان دەيىن ءۇش مارتە ۇيىمداستىردى. باسقا سپورت تۇرلەرى بويىنشا باسەكەگە باسا ءمان بەرمەيتىن كورشىلەر ات سپورتى, ونىڭ ىشىندە بايگە مەن كوكپارعا كەلگەندە قوڭ ەتىنەن ويىپ بەرۋگە بار. ولار قاشاندا قازاندىققا سالىم تاستايتىن كوكبورى ويىنىنان, شەڭبەرگە تارتاتىن كوكپاردان كۇشتى كورىنۋگە ۇمتىلادى. بايگە تۇرلەرىنەن دە ارعىماقتارى الدى بولىپ كەلسە دەپ تىلەيدى, سوعان جانتالاسىپ ۇمتىلادى. استانا تورىندە دە كوكبورى مەن كوكپار ويىنىنان توپ جارامىز دەگەن ەدى. كوكپاردان قىرعىزدارعا كۇمىس مەدال بۇيىردى.
دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ الامان بايگەسىندە قىرعىزدار قاراقىز اتتى سايگ ۇلىگىنە زور سەنىم ارتتى. ءتىپتى ءبىر جىل بويى وزگە بايگەگە قوسپاي تەك ەلوردا تورىندەگى دۇبىرگە ازىرلەدى دەگەن دە داقپىرتى تارادى. بىراق جامبىل بوبەكباي باپتاعان, اڭسار ارىستانبەك شاباندوز تىزگىندەگەن ايقاباق الامان بايگەدە 27 ارعىماق اراسىنان قارا ءۇزىپ كەلدى. قىرعىزدار جىل بويى جۇرت كوزىنەن جاسىرىپ باپتاعان قاراقىزعا 3-ورىن بۇيىردى.
دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىندا قازاق كۇرەسىنەن دە بالۋاندارىمىز 16 سالماق دارەجەسىندە (ەرلەر مەن ايەلدەر) 12 التىن, 1 كۇمىس, 2 قولا مەدال ەنشىلەپ جالپى ەسەپتە كوش باستادى.
بىلتىر سپورتشىلارىمىز ۇلى الامانداردا وسىنداي ولجا سالدى. كەلەسى جىلى دا جامپوزدار جەرگە قاراتپايدى دەپ سەنەمىز.
