ساراپشىلاردىڭ پايىمىنشا, سامميت وتە ءتيىمدى ءوتتى. ۇيىمنىڭ الەمدەگى سەنىم مەن تۇراقتىلىقتى جاقتايتىنى انىق ايتىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە قابىلدانعان استانا دەكلاراتسياسىنان باستاپ مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ شەشىمدەرى مەن مالىمدەمەلەرىنە دەيىنگى بارلىق 25 قۇجات وسىنى دالەلدەيدى. قازاقستان استاناسىندا وتكەن كەزدەسۋدىڭ ماڭىزدى وقيعاسى بەلارۋستىڭ شىۇ-عا مۇشە بولۋ ءراسىمىنىڭ اياقتالۋى بولدى.
شىۇ-نى ودان ءارى دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «شىۇ پليۋس» فورماتىنداعى سامميتتە جانە وتىرىستا سويلەگەن سوزىندە ءمالىم ەتتى. ول قازاقستان 2023-2024 جىلدارى شىۇ-عا توراعالىق ەتكەن ەل رەتىندە ساندىق, تۋريزم, ەنەرگەتيكا جانە بيزنەس فورۋمداردى, سونداي-اق شىۇ جاستار كەڭەسىنىڭ وتىرىسىن قوسا العاندا, ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى 150-گە جۋىق ءىس-شارا وتكىزگەنىن ەسكە سالدى. جان-جاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ دا ماڭىزدى بولدى.
«قازاقستاننىڭ عىلىمي الەمى ءۇشىن «شىۇ ەلدەرىنىڭ رۋحاني كيەلى ورىندارى» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزى كەم ەمەس, ونىڭ اياسىندا تۇركىستان قالاسىندا «التىن وردا جانە ونىڭ مۇراسى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى. كونفەرەنتسيا دا, جالپى جوبا دا تاريحتى, مۇرانى, وتكەننىڭ ورتاق پاراقتارىن زەردەلەۋدە عالىمداردىڭ تىعىز ءارى ءتيىمدى ىنتىماقتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى بولىپ تابىلادى», دەيدى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور بۇركىتباي اياعان.
تالقىلاۋعا قاتىسۋشىلاردىڭ سانى جاعىنان استانا ءسامميتى بۇرىن-سوڭدى بولماعان وقيعا بولدى. ول العاش رەت مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسى جانە «شىۇ پليۋس» وتىرىسى فورماتىندا ءوتتى.
وتىرىستارعا ۇيىمعا مۇشە 10 مەملەكەت – ءۇندىستان, يران, قازاقستان, قىتاي, قىرعىزستان, پاكىستان, رەسەي, تاجىكستان, وزبەكستان, بەلارۋس, سونداي-اق باقىلاۋشى مەملەكەتتەر, ديالوگ بويىنشا سەرىكتەستەر, قۇرمەتتى قوناقتار – موڭعوليا, ازەربايجان, كاتار, ءباا, تۇركيا جانە تۇركىمەنستان قاتىستى. سامميتكە سونداي-اق بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش, اوسشك, ۇقشۇ, ەەك, تمد, ەىۇ, IOSB جەتەكشىلەرى قاتىستى.
كەزدەسۋدىڭ باستى ساياسي قۇجاتى استانا دەكلاراتسياسى بولدى. وندا شىۇ-نىڭ وزەكتى حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ماسەلەلەر بويىنشا ۇستانىمى باياندالادى, ۇيىمنىڭ وتكەن كەزەڭدەگى قىزمەتى قورىتىندىلانادى جانە ونى دامىتۋدىڭ ودان ءارى باعدارلارى ايقىندالادى.
قۇجات ۇيىمنىڭ حالىقارالىق جانە ايماقتىق دامۋ پروبلەمالارىن شەشۋدەگى قاراما-قايشىلىقتى كوزقاراستاردى بولدىرمايتىن باعىتقا بەيىلدىلىگىن راستايدى. شىۇ حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ساياسي جانە ديپلوماتيالىق شارالارعا بالامانىڭ جوقتىعىنا نازار اۋدارا وتىرىپ, ادىلەتتى بەيبىتشىلىك فورمۋلاسىن ۇجىمدىق ىزدەۋ پروتسەسىن باستاۋدى ۇسىنادى.
استانا ءسامميتى دە ۇيىمدى رەفورمالاۋدىڭ جاڭا بەتىن اشتى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوز سوزىندە «ز ۇلىمدىقتىڭ ءۇش كۇشىمەن» – تەرروريزممەن, سەپاراتيزممەن جانە ەكسترەميزممەن, ەسىرتكى قۇرالدارىنىڭ, پسيحوتروپتىق زاتتار مەن پرەكۋرسورلاردىڭ زاڭسىز اينالىمىمەن بىرلەسىپ كۇرەسۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. شىۇ الدىندا جاھاندىق ەكونوميكالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا ۇلكەن مىندەتتەر تۇر. وسىعان بايلانىستى ۇيىمنىڭ جوبالىق قىزمەتىن قارجىلىق قامتاماسىز ەتۋ تەتىكتەرى تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
«زەرتتەۋشى رەتىندە 18-19 عاسىرلار ەۋروپانىڭ ءىرى ەلدەرىنىڭ ءابسوليۋتتى ۇستەمدىك ەتۋ كەزەڭى بولعانىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل «سۋپەر دەرجاۆالار» الەمنىڭ تاعدىرىن شەشىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ نەگىزگى جەتكىزۋشىلەرى بولدى. بىراق زامان وزگەرىپ جاتىر. ال بۇگىندە «بيلىك ورتالىعى» بەلسەندى دامىپ كەلە جاتقان شىعىس ايماقتارعا سەنىمدى تۇردە اۋىسىپ جاتىر. ال شىۇ مۇنىڭ ايقىن دالەلى. بۇگىندە مۇندا وراسان زور دەموگرافيالىق الەۋەت جيناقتالىپ, جاڭا تەحنولوگيالىق حابتار پايدا بولىپ, بىرەگەي ءوسۋ نۇكتەلەرى قالىپتاسىپ جاتىر», دەپ اتاپ ءوتتى ب.اياعان.
قازاقستاننىڭ شىۇ-داعى نەگىزگى ويىنشىلاردىڭ بىرىنە اينالۋعا تولىق مۇمكىندىگى بار. ءححى عاسىر جاڭا تالاپتار قويىپ, جاڭا مىندەتتەر تۋعىزۋدا, ال شىۇ سياقتى ۇيىمدار وسى وزگەرمەلى جاعدايلاردا ءتيىمدى ەكونوميكالىق جانە ساياسي قارىم-قاتىناستاردى سەنىمدى تۇردە دامىتىپ وتىر.
بالكىم, بۇگىندە شىۇ-نىڭ قاتىسۋىنسىز الەمدىك ساياساتتىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىنىڭ ەشقايسىسىن شەشۋ مۇمكىن ەمەس. قازاقستاننىڭ وڭىرلىك دەرجاۆا رەتىندەگى مىندەتى – قۇرىلىمنىڭ الەۋەتىن نىعايتۋعا جانە ىسكە اسىرۋعا, وسى بىرلەستىكتىڭ پراكتيكالىق تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ۇلەس قوسۋ.
