سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «ەQ»
ناۋرىز-قاراشا ايلارى ارالىعىندا اكتسيا 5,83 ميلليوننان اسا ادامدى بىرىكتىردى, بۇل ەل حالقىنىڭ ەداۋىر بولىگىن قۇرايدى. ءىس-شارالار اياسىندا بۇقارالىق سەنبىلىكتەر وتكىزىلدى, ونىڭ بارىسىندا 1,159 مىڭ توننادان اسا قوقىس جينالىپ, 1,609 مىڭنان اسا اعاش وتىرعىزىلدى.
اكتسيا اياسىندا رۇقسات ەتىلمەگەن قوقىستاردى انىقتاۋ جونىندە رەيدتەر جۇرگىزىلدى. اۋماقتىق ەكولوگيا دەپارتامەنتتەرى مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارى بىرلەسىپ اتقارعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە كوپتەگەن پوليگون جويىلدى. «تازا اۋا» رەيدتەرى بارىسىندا 482 اۆتوموبيل تەكسەرىلىپ, ەكولوگيالىق ستاندارتتاردىڭ 105 بۇزىلۋى انىقتالدى. 96 جۇرگىزۋشىگە قاتىستى ايىپپۇل مەن ەسكەرتۋ تۇرىندەگى اكىمشىلىك سيپاتتاعى شارالار قولدانىلدى. بۇل شارالار ەكولوگيالىق نورمالاردى ساقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن تاعى ءبىر دالەلدەپ, جول قوزعالىسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىردى.
جوبانىڭ ەرەكشە ءبىر جەتىستىگى ازاماتتارعا ەكولوگيا سالاسىنداعى پروبلەمالار تۋرالى حابارلاۋعا, ولاردى شەشۋگە قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن @TazaQazBot تسيفرلىق پلاتفورماسىن قۇرۋ بولدى.
ءبىر جىل ىشىندە چاتبوت ارقىلى 7 929 ءوتىنىم ءتۇستى. ونىڭ ىشىندە – 7 061 ءوتىنىم ورىندالدى, 168 ءوتىنىم ورىندالۋ ۇستىندە, 23 ءوتىنىم قارالىپ جاتىر, 674 ءوتىنىم كەرى قايتارىلدى. ەڭ ءجيى جاسالعان وتىنىمدەر: اۋماقتاردى جيناۋ – 2 142 ءوتىنىم, تۇرمىستىق قوقىستاردى شىعارۋ – 668 ءوتىنىم, كوشەلەردى اباتتاندىرۋ – 648 ءوتىنىم, جولداردى جوندەۋ – 595 ءوتىنىم. چاتبوت ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى جەدەل شەشۋگە ىقپال ەتە وتىرىپ, ازاماتتار مەن مەملەكەت اراسىنداعى ديالوگتىڭ ءتيىمدى قۇرالىنا اينالدى.
اكتسيانىڭ باستى ناتيجەلەرىنىڭ ءبىرى – قوعامنىڭ ءتۇرلى توپتارىنىڭ بىرىگۋى, بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋى بولدى. ناۋقانعا مەملەكەت, جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارى, مەكتەپتەر, ستۋدەنتتەر, كاسىپورىن-مەكەمەلەر, قاراپايىم ازاماتتار بەلسەنە قاتىسىپ, بارلىق ايماقتاردا تازالىق جۇمىستارى تىڭعىلىقتى جۇرگىزىلدى.
اكتسيا بارىسىندا تابيعاتتى قورعاۋ ماسەلەسى كەڭىنەن ناسيحاتتالدى. قوقىستى دۇرىس تاستاۋ, قايتا وڭدەۋگە ارنالعان كونتەينەرلەردى پايدالانۋ, اۋلانى تازارتۋ, باسقا دا ەكولوگيالىق شارالار تۋرالى اقپاراتتىق جۇمىستار اتقارىلدى.
تازالىق جۇمىستارى, سەنبىلىكتەر كەزىندە قوقىستى سۇرىپتاۋ, قايتا وڭدەۋ ماسەلەسى ەرەكشە نازاردا بولدى. ەكولوگيالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. قوقىس جيناۋ پۋنكتتەرى مەن قايتا وڭدەۋ ورتالىقتارى كوبەيدى. قوقىستى سۇرىپتاۋ مادەنيەتى تەك قالالاردا عانا ەمەس, اۋىلدىق جەرلەردە دە كەڭىنەن تارالا باستادى.
اكتسيا تابيعاتقا زيان كەلتىرەتىن فاكتورلارمەن كۇرەسۋگە, ونىڭ ىشىندە زاڭسىز قوقىس توگۋ, ورماننىڭ جويىلۋى, سۋ كوزدەرىنىڭ لاستانۋى سياقتى ماسەلەلەرگە قارسى باعىتتالدى. جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارى مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ەكولوگيالىق زاڭنامانى باقىلاۋ مەن ورىنداۋعا قاتىستى بەلسەندىلىگى ارتتى.
اكتسيانىڭ تاعى ءبىر جەتىستىگى, جاس ۇرپاقتى ەكولوگيالىق ماسەلەلەرگە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا تاربيەلەۋ بولدى. بۇل شارالار مەكتەپتەر مەن وقۋ ورىندارىندا ەكولوگيالىق تاربيە بەرۋ, بالالاردى تابيعاتقا دەگەن سۇيىسپەنشىلىككە باۋلۋ ارقىلى جۇزەگە استى.
قول جەتكىزىلگەن ناتيجەلەردى نىعايتۋ, ەكولوگيالىق سانانى ۇزاق مەرزىمگە قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا جاقىندا «حالىقتىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتىن دامىتۋدىڭ 2024-2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى» بەكىتىلدى. قۇجات ەكولوگيالىق ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتتارىن انىقتايدى.
«تازا قازاقستان» اكتسياسى اۋماقتاردى تازالاۋدان الدەقايدا اۋقىمدى ءىس-شارالار شەڭبەرىن قامتيدى. بۇل – ازاماتتاردىڭ, بيزنەستىڭ, مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردىڭ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرەتىن, ەكولوگيالىق تۇرعىدا سانالى ءومىر سالتىن ناسيحاتتايتىن قۋاتتى قوزعالىس. باستى تاعىلىمى – تەك تازارتۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ, قوعامدى ورتاق جاۋاپكەرشىلىككە تاربيەلەۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋعا دەگەن جاناشىرلىقتى ارتتىرۋ. باستاما بارشانى بىرىكتىرىپ, ەكولوگيالىق ماسەلەلەرگە دەگەن كوزقاراستى وزگەرتۋگە ىقپال ەتتى. كەلەسى جىلى دا اۋماقتاردى كوگالداندىرۋ, اباتتاندىرۋعا جونىندە اۋقىمدى اكتسيالار وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونداي-اق شىعارىندىلاردى ازايتۋ, ەكولوگيالىق ستاندارتتاردى باقىلاۋعا قاتىستى ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىل شارالارى كۇشەيتىلەتىن بولادى.
