وڭىردە وڭدەۋ ونەركاسىبى, تۋريزم, كولىك جانە لوگيستيكا, شاعىن جانە ورتا بيزنەس, اگروونەركاسىپ سالالارى – دامۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى. بۇل باعىتتار ايماقتىڭ دامۋىندا قوزعاۋشى كۇش, ولاردى نىعايتۋدا وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ ماڭىزى زور. كەيىنگى بەس جىلدا وبلىسقا 4 ترلن تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا تارتىلدى. 2024–2026 جىلدارى ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سالاسىندا قۇنى 666 ملرد تەڭگەگە 42 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. بۇل 1 800 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بيىل 14 جوبا ىسكە قوسىلىپ, ناتيجەسىندە 435 جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
«الداعى ۋاقىتتا ءوڭىرىمىزدىڭ بارلىق باعىتتاعى الەۋەتىن پايدالانا وتىرىپ, ينۆەستيتسيالىق قۇنى 27 ترلن تەڭگە بولاتىن 8 ءىرى جوبانى اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. ايگىلى «SVEVIND» نەمىس-شۆەد كومپانيالار توبى جىلىنا 2 ملن توننا جاسىل سۋتەگى وندىرەتىن ءىرى زاۋىت سالادى. ەلىمىزدە تەڭدەسى جوق بۇل جوبا ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتىپ, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزبەك. جىلىنا 4 ملن توننا مۇناي وندىرىلەتىن قالامقاس-تەڭىز, حازار, اۋەزوۆ كەن ورىندارىن يگەرۋ ءوڭىر ەكونوميكاسىنا تىڭ سەرپىلىس بەرەدى. اممياك-كارباميد كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى, قۇبىر شىعاراتىن زاۋىت, جاڭاوزەن قالاسىنداعى جاڭا گاز وڭدەۋ زاۋىتى, كاسپي تەڭىزى اكۆاتورياسىندا كەمە جاساۋ ۆەرفى, سۇيىتىلعان تابيعي گاز وندىرەتىن زاۋىت پەن كونتەينەرلىك حاب سالۋ سىندى ءىرى جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل جوبالاردا قۇرىلىس كەزىندە 8 مىڭ, ىسكە قوسىلعاننان كەيىن 4 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورىندارى اشىلادى», دەدى وبلىس اكىمى نۇرداۋلەت قيلىباي.
«اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي» اتانعان ماڭعىستاۋ وبلىسىندا ءتۋريزمدى دامىتۋ – باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى. وڭىردە تۋريزم سالاسىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارى جاسالعان. ايماق باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 2024 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا شەتەلدەر مەن ەل ايماقتارىنان 367 مىڭ تۋريست كەلىپ, 15,2 ملرد تەڭگەگە جۋىق قىزمەت كورسەتىلگەن, بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 20% وسىمگە يە. وڭىردە ءتۋريزمدى دامىتۋ بارىسىندا اقتاۋ قالاسىنداعى «جىلى جاعاجاي» اۋماعىندا ينۆەستيتسيالىق قۇنى 100 ملرد تەڭگە بولاتىن 11 جوبا جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل جوبالاردىڭ بىرقاتارى 2027 جىلعا دەيىن جوسپارلانعان, بيىل 8,5 ملرد تەڭگەگە 3 جوبا ىسكە قوسىلدى. سونداي-اق «كەندىرلى» كۋرورتتىق ايماعىنىڭ الەۋەتىن ودان ءارى دامىتۋ – پرەزيدەنت جولداۋىندا ايتىلعان ماسەلە. قازىرگى تاڭدا باس جوسپارى ازىرلەنگەن كۋرورتتىق ايماقتا وبلىس باسشىلىعىنىڭ قولداۋىمەن ءداستۇرلى جاعاجاي مەن ەكوتۋريزمنەن بولەك, ويىن-ساۋىق ءتۋريزمى سياقتى قوسىمشا باعىتتى دامىتۋ قولعا الىنىپ جاتىر.
بۇگىنگى ماڭعىستاۋ اۆتوموبيل جولدارىنىڭ ساپاسىمەن ماقتانا الادى. جەرگىلىكتى ماڭىزداعى اۆتوموبيل جولدارىنىڭ 96%-ى جاقسى جاعدايدا. قازىردە ايماقتا 215 شاقىرىمدى قامتيتىن 12 اۆتوموبيل جولىن سالۋ, قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. باعزىدا «جىبەك جولىنىڭ» ۇلى دالاسى, كەيىندە «توعىز جولدىڭ تورابى» اتانعان ماڭعىستاۋدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتى ءالى دە زور. جىل باسىنان بەرى اقتاۋ, قۇرىق پورتتارى, سولتۇستىك تەرمينال ارقىلى 6,8 ملن توننا جۇك تاسىمالدانعان, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءوسىم – 3,5%.
«بۇگىندە جەكە ينۆەستور قارجىسىنا قۇرىق پورتىندا «سارجا» كوپ فۋنكتسيونالدى تەڭىز تەرمينالىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. اقتاۋدا تمد ەلدەرىندە تەڭدەسى جوق, ينۆەستيتسيالىق قۇنى 1 ملرد دوللار تۇراتىن ءىرى اۋە حابىن قۇرۋ باستاماسى ۇكىمەتتەن قولداۋ تاپتى. اۋە حابى ىسكە اسقاندا اقتاۋ ورتالىق ازياداعى اۋە جۇك تاسىمالىنىڭ ورتالىعىنا اينالادى», دەدى ن.قيلىباي.
اقتاۋ كوشەلەرى عانا ەمەس, اۋدان ورتالىقتارىنىڭ وزىندە بىرنەشە باعىتتا اۆتوبۋس قاتىناسى جولعا قويىلدى. جاقىندا بەكەت اتا باسىنا زيارات ەتۋشىلەردى تاسىمالداۋعا ارنالعان جاڭا باعىت اشىلدى. اقتاۋ قالاسىنا 91 دانا اۆتوبۋس ساتىپ الىنىپ, ناتيجەسىندە قالا اۆتوبۋسىنىڭ پاركى 100%-عا جاڭارتىلدى.
«وبلىستاعى ماڭىزدى سالالاردىڭ ءبىرى – اۋىل شارۋاشىلىعى. بيىل 34,5 ملرد تەڭگەگە جۋىق ءونىم ءوندىرىلدى. ونىڭ ىشىندە مال شارۋاشىلىعىندا ءونىم شىعارۋ كولەمى 31%-عا كوبەيدى. ينۆەستيتسيا كولەمى 4 ملرد تەڭگە بولاتىن ازىق-ت ۇلىك ساقتاۋ قويماسى قولدانىسقا بەرىلدى. كەلەر جىلى قۇنى 3,5 ملرد تەڭگە بولاتىن جۇمىرتقا مەن قۇس ەتىن وندىرەتىن كاسىپورىن, جىلىجاي كەشەنى ىسكە قوسىلادى. قاراقيا اۋدانىندا 3300 ءتۇپ ءزايتۇن اعاشى ەگىلدى. كۇتكەن ناتيجەگە قول جەتكىزسەك, بۇل جوبانى ودان ءارى دامىتامىز. مەملەكەتتىك قولداۋلار ەسەبىنەن ماڭعىستاۋ وبلىسىندا اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ جونىندەگى جول كارتاسىنا سايكەس 2024–2026 جىلدارى 15 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 10 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلادى. بۇل ءوز كەزەگىندە ىشكى نارىقتى بىرتىندەپ جەرگىلىكتى ءارى تابيعي ونىمدەرمەن تولتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 2025 جىلى قىتاي ينۆەستورلارىمەن بىرلەسىپ, ماڭعىستاۋ اۋدانىندا جالپى قۇنى 2,2 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن «تۇيە ءسۇتىنىڭ قۇرعاق ۇنتاعى زاۋىتىن سالۋ» جوباسىن ىسكە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. زاۋىت تولىق ىسكە قوسىلعان جاعدايدا جىلىنا 1440 توننا تۇيە ءسۇتى وڭدەلەدى, 65 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى», دەدى اكىم.
ماڭعىستاۋدا كەيىنگى 30 جىلدان بەرى توقتاپ قالعان بالىق شارۋاشىلىعىنىڭ جاندانعانى دا ماڭىزدى جاڭالىق. ايماقتا بالىق وسىرۋمەن اينالىساتىن 3 كاسىپورىن بيىل 11 ايدا 45,5 توننا بەكىرە تۇقىمداس, جايىن بالىقتارىن ءوسىردى, 2025 جىلى كورسەتكىشتى 286 تونناعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان. بالىق شارۋاشىلىعىن قايتا جاڭعىرتۋعا بىرقاتار ينۆەستور تارتىلىپ, كاسپيدەن بالىق اۋلايتىن زاماناۋي كەمەلەر ساتىپ الىندى. 2025 جىلى تەڭىزدەن 20 مىڭ تونناعا دەيىن بالىق اۋلاۋ, شارۋاشىلىقتارعا قاتىستى 2025–2027 جىلدارى قۇنى
12 ملرد تەڭگە بولاتىن 8 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر.
شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ءوڭىر ەكونوميكاسىنداعى ۇلەسى جىل ساناپ ءوسىپ كەلەدى. 2024 جىلعى 1 جەلتوقسانعا دەيىن شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك نىساندارى 1 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمىن شىعاردى, اتالعان سالادا 147400 ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. بيىل كاسىپكەرلىكتى قولداۋدىڭ بىرىڭعاي كەشەندى باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بولىنگەن 17,5 ملرد تەڭگەگە 1231 جوباعا قولداۋ كورسەتىلىپ, اتالعان باعدارلامامەن الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەردىڭ 20 جوباسىنا 100 ملن تەڭگە كولەمىندە مەملەكەتتىك گرانت بەرىلدى.
«اقتاۋ قالاسىنداعى ينجەنەرلىك جەلىلەردىڭ 82%-ى توزعان. بيىل قالانىڭ 25 شاعىن اۋدانىندا ۇزىندىعى 919 شاقىرىمدى قۇرايتىن ينجەنەرلىك جەلىلەرگە جاڭعىرتۋ جۇمىستارى باستالدى. جوسپارعا سايكەس جوندەۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە, 2026 جىلعا دەيىن جالپى قۇنى 20 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 19 جوبا ىسكە اسىرىلادى. بۇگىندە قالانىڭ تومەنگى 6 شاعىن اۋدانىندا 60 شاقىرىم سۋ قۇبىرى مەن كارىز جەلىلەرىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر, ناتيجەسىندە توزۋ دەڭگەيى 82-دەن 73%-عا تۇسەدى. وبلىستاعى 790 شاقىرىمدى قۇرايتىن جىلۋ جەلىلەرىنىڭ 60%-ىنىڭ توزىعى جەتكەن. 2024–2026 جىلدارى «ماەك» مەكەمەسىنە ءتيىستى 22 شاقىرىم ماگيسترالدىق جىلۋ قۇبىرىن جاڭارتۋ جوباسى جاسالىپ, بيىل ونىڭ تەڭ جارتىسى جاڭارتىلدى», دەدى وبلىس اكىمى.
اۋىزسۋ ماسەلەسىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن شەشۋ ماقساتىندا 2025 جىلعا دەيىن قۋاتى 140,5 مىڭ تەكشە مەتردى قۇرايتىن 10 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان, بۇل جۇمىستار مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءجىتى باقىلاۋىندا.
2024 جىلى ءوڭىردىڭ ءبىلىم جۇيەسىن قارجىلاندىرۋعا 211 ملرد تەڭگە قاراستىرىلدى. كەيىنگى 3 جىلدا وڭىردە وقۋشىلار سانى 17 مىڭعا ارتىپ, مەكتەپ قاجەتتىلىگى پايدا بولدى. بيىل 6510 ورىندىق 14 جەكەمەنشىك مەكتەپ, 4800 ورىندىق 4 مەملەكەتتىك مەكتەپ اشىلدى, «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا وبلىستا 13 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر.
وبلىستى دامىتۋدىڭ 2021–2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارى شەڭبەرىندە مۇنايلى اۋدانىندا 150 توسەكتىك اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانانىڭ قۇرىلىسى, جاڭاوزەن قالاسىنىڭ «كەندىرلى» اۋىلىندا دارىگەرلىك امبۋلاتورياسىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ كەلەدى. شەتپە, تاجەن, قۇرىق اۋىلدارىندا العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتەتىن نىساندار سالىنىپ جاتىر. بيىل وبلىستىق جەدەل جاردەم ستانساسىنا 5 دانا رەانيموبيل تابىستالدى.
وبلىس اكىمى وڭىردەگى وزەكتى ماسەلە سانالاتىن ەسكى تەمىرجول ۆوكزالىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جۇمىستارىن ۇكىمەت قولداعاندىعىن, جوندەۋ-جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەتىندىگىن, ناتيجەسىندە ۆوكزال تاۋلىگىنە 2,5 مىڭ جولاۋشى قابىلداي الاتىن الەۋەتكە يە بولاتىندىعىن جەتكىزدى.
ۇكىمەتتە وتكەن ماڭعىستاۋ وبلىسىن دامىتۋعا ارنالعان جيىندا 2027 جىلعا دەيىن تۋريستىك كلاستەردى دامىتۋعا باعىتتالعان 167 ملرد تەڭگەنىڭ 14 ءىرى جوباسىن ىسكە اسىرۋ جوسپارلاندى. بۇل جوبالار ءوڭىردى, اقتاۋدى دامىتۋعا, تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك الەۋەتىن ارتتىرۋعا قاجەتتى ماڭىزدى ءىس-شارالار.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
