سۋرەت: qaragandyhabary.kz
ەرتىس-بايان وڭىرىندە 359 مەكتەپ بار, ونىڭ بەسەۋى – جەكەمەنشىك. بارلىق ءبىلىم ۇياسىندا 116 مىڭنان استام وقۋشى ءبىلىم الادى. ءتالىم-تاربيە بەرۋ ىسىنە 13 395 پەداگوگ جۇمىلدىرىلعان.
قازىرگى ۋاقىتتا ءوڭىردىڭ ءبىلىم سالاسىندا كادرلىق ماسەلەلەر بايقالىپ وتىر. ەڭ اۋەلى مەكتەپ باسشىلىعىندا وتىرعانداردىڭ جاسى ۇلعايىپ بارادى. باقانداي 27 مەكتەپتى زەينەت جاسىنداعى ادامدار باسقارىپ وتىر. جالپى, ديرەكتورلاردىڭ ورتاشا جاس شاماسى – 45-59 جاس ارالىعىندا. بۇل ستاتيستيكا پەداگوگيكا سالاسىنداعى باسشىلىق بۋىندا قارتايۋ ءۇردىسى بار ەكەنىن بايقاتادى.
تاعى ءبىر تۇيتكىل, 84 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنداعى ديرەكتورلار باسشىنىڭ مىندەتىن اتقارىپ وتىر.
– كەيبىر مەكتەپتەرگە باسشىنىڭ تاعايىندالۋى ۇزاققا سوزىلىپ, ورنىنا مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارۋشى ۇزاق وتىرىپ قالاتىنى راس. بۇل جاعداي كوبىنە كانديداتۋرالار ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2009 جىلعى 13 شىلدەدەگى «پەداگوگ لاۋازىمدارىنىڭ ۇلگىلىك بىلىكتىلىك سيپاتتامالارىن بەكىتۋ تۋرالى» № 338 بۇيرىعىندا كورسەتىلگەن تالاپتارعا ساي كەلمەيتىنىمەن بايلانىستى. وبلىستا زەينەت جاسىنداعى باسشىلاردىڭ بارشىلىق ەكەنى بەلگىلى. ولاردىڭ باسىم بولىگى اقسۋ قالاسىندا (4 ادام) جانە پاۆلودار اۋدانىندا (4 ادام), – دەيدى پاۆلودار وبلىسى ءبىلىم بەرۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا باشيروۆا.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ جوعارىدا اتالعان بۇيرىعىندا باستاۋىش, نەگىزگى ورتا جانە جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ باسشىسىنا (ديرەكتور, مەڭگەرۋشىسى) قويىلاتىن بىلىكتىلىك تالاپتارىندا بىلاي دەلىنەدى:
«جوعارى (جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى) پەداگوگيكالىق ءبىلىم نەمەسە پەداگوگيكالىق قايتا دايارلاۋدى راستايتىن قۇجات, پەداگوگيكالىق جۇمىس ءوتىلى كەمىندە 5 جىل, ونىڭ ىشىندە سوڭعى 2 جىل ۇزدىكسىز پەداگوگيكالىق ءوتىلى, باسشىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمىندا نەمەسە ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ باسشىسى لاۋازىمىندا كەمىندە 2 جىل ءوتىلى;
– نەمەسە جوعارى بىلىكتىلىك ساناتىنىڭ نەمەسە پەداگوگ – ساراپشىنىڭ نەمەسە پەداگوگ – زەرتتەۋشىنىڭ نەمەسە پەداگوگ – شەبەردىڭ بىلىكتىلىك ساناتىنىڭ بولۋى; نە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ ء«ۇشىنشى بىلىكتىلىك ساناتتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى» نەمەسە «ەكىنشى بىلىكتىلىك ساناتتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى» نەمەسە ء«بىرىنشى بىلىكتىلىك ساناتتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى» بىلىكتىلىك ساناتىنىڭ نە «باسشى-ۇيىمداستىرۋشى» نەمەسە «باسشى-مەنەدجەر» نەمەسە «باسشى-كوشباسشى» بىلىكتىلىك ساناتىنىڭ بولۋى.
30-دان ەندى اسقان پەداگوگتەردىڭ جوعارىدا اتالعان بىلىكتىلىك تالاپتارىنا تەز ارادا جەتە قويۋى ەكىتالاي. سوندىقتان باسشى بۋىننىڭ قارتايۋ ءۇردىسى وڭىردە ءالى دە ساقتالىپ تۇرا بەرەتىندەي. دەي تۇرعانمەن رەسمي دەرەكتەردە وبلىستاعى پەداگوگتەردى 60 پايىزدان استامى جوعارى بىلىكتى ەكەنى كورسەتىلگەن.
ونىڭ ۇستىنە ايماقتاعى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا ماتەماتيكا, فيزيكا, ينفورماتيكا, حيميا پاندەرى بويىنشا مامان جەتىسپەۋشىلىگى ساقتالىپ وتىر.
گۇلميرا باشيروۆانىڭ ايتۋىنشا, اتالعان پاندەردىڭ مۇعالىمدەرىنە دەگەن قاجەتتىلىك ءارتۇرلى فاكتورلاردىڭ, سونىڭ ىشىندە دەموگرافيالىق وزگەرىستىڭ, كادرلىق, ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرىنىڭ اسەرىنەن تۋىنداپ وتىر. بۇعان قوسا تەحنولوگيا مەن عىلىم سالاسىنداعى مامانداردى دايارلاۋعا قويىلاتىن تالاپتاردىڭ جوعارىلاۋىنىڭ سالدارى دا بولۋى مۇمكىن.
– سوڭعى جىلدارى گرانتتاردىڭ ەڭ كوپ سانى ينجەنەرلىك, قۇرىلىس جانە پەداگوگيكا سالاسىنا ءبولىنىپ كەلەدى. جاس مامانداردى تارتۋعا, قازىرگى پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا, جالپى ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋعا جاعداي جاساي وتىرىپ, وسى ماماندىقتارداعى مۇعالىمدەر جەتىسپەۋشىلىگىن ازايتۋعا تالپىنىس جاسالىپ وتىر. ايماقتارداعى تۇلەكتەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماقساتىندا جوعارى وقۋ ورىندارى ءبىلىم بەرۋ باسقارماسىمەن بىرلەسىپ, «بوس ورىندار جارمەڭكەسىن» تۇراقتى وتكىزەدى. ءدال وسىنداي جارمەڭكەلەر بيىل قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە, سەمەي قالاسىنىڭ شاكارىم اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتىندە, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە, الكەي مارعۇلان اتىنداعى پاۆلودار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ۇيىمداستىرىلدى, – دەيدى ول.
ناتيجەسىندە, بيىلعى وقۋ جىلىندا ءوڭىر مەكتەپتەرىنە 351 جاس مامان قابىلدانسا, ولاردىڭ باسىم بولىگى پاۆلودار مەن ەكىباستۇز قالالارىن, باياناۋىل, ۋسپەن اۋداندارىن تاڭداعان. ءبىر قىزىعى, زەينەت جاسىنداعى ديرەكتورلارى كوپ پاۆلودار اۋدانى مەن اقسۋ قالاسىنا بارعان جاس پەداگوگتەر وتە از. اقسۋدى نەبارى 13, پاۆلوداردى 18 جاس ۇستاز تاڭداعان. وسىعان قاراعاندا بۇل اۋماقتار جاس مامانداردى قىزىقتىرۋدىڭ جولىن تابا الماي وتىرعانعا ۇقسايدى. ولارعا ۇلگى رەتىندە باياناۋىل اۋدانىن اتاپ وتۋگە تۇرارلىق. وبلىستاعى ەڭ شالعاي اۋدان بولا تۇرا, ونداعى مەكتەپتەرگە بيىل 41 جاس مامان جۇمىسقا تۇرعان.
ال وبلىستىق قوعامدىق كەڭەس مۇشەسى ەركەعالي جانعازى جاس مامانداردىڭ مەكتەپكە ورنالاسۋىنا قاتىستى كەدەرگىلەر كوپ ەكەنىن ايتادى. تەستىلەۋدەن وتكەن جاس مامان ءوتىنىشتى سايت ارقىلى بەرەدى. مەكتەپ اكىمشىلىگى قابىلداپ الادى دا, بەكىتىلگەن تالاپتارعا سايكەس ءوتىنىش بەرۋشىنى جۇمىسقا قابىلدايدى. وسى جەردە كەيبىر ءبىلىم وردالارى جاس كادرلاردان مەيلىنشە باس تارتىپ, تاجىريبەلى مۇعالىمدەردى تاڭدايتىنى بايقالىپ قالىپ وتىر.
ءبىلىم باسقارماسىنىڭ دەرەگىنشە, قازىر وڭىردەگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا 68 جۇمىس ورنى بوس تۇر. «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى اياسىندا اۋىلدىق جەرلەرگە سوڭعى ەكى جىلدا 400-دەي جاس مامان بارعان. ولارعا كوتەرمە جاردەماقى تولەنىپ, باسپانا ساتىپ العىسى كەلسە 0,01 پايىزبەن تۇرعىن ءۇي قارىزى بەرىلەدى. ەڭبەك جولى جاڭا باستالعان ۇستازدار ايىنا شامامەن 200-250 مىڭ تەڭگەدەي جالاقى السا, پەداگوگتەردىڭ ورتاشا ايلىعى شامامەن 600 مىڭ تەڭگەگە جۋىقتايدى.
پاۆلودار وبلىسى
