قىسقى بۋراباي نەسىمەن قىزىقتىرادى؟

جاڭا تۋريستىك ەلەكتر پويىزى جولعا شىقتى

ەلىمىزدە قىستىڭ قىراۋلى كۇندەرىندە دە دەمالىستى ءمان­دى-ماعىنالى وتكىزۋگە مۇمكىندىك مول. ارقانىڭ قىسى تۋ­ريزم­­گە تاپتىرماس رەكرەاتسيالىق گەوگرافيا. «ارقا­دا بۋرا­­بايعا جەر جەتپەيدى» دەپ ماعجان جۇماباي جىرلاعان­داي, قاشاندا بۋرابايدىڭ ورنى بولەك. ونىڭ ارتىق­شى­لىعى –دەمالۋشىلارعا ەڭ اۋەلى قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنا ەرەك­شە نازار اۋدارادى. وسى ورايدا پرەزيدەنتتىڭ ءىس باسقار­ماسى, «بۋراباي دامۋ» سەرىكتەستىگى, «جولاۋشىلار تاسىما­لى» اكتسيونەرلىك قوعامى بىرلەسىپ اۋقىمدى جوبانى قولعا الدى.

تاۋەلسىزدىك كۇنى قارساڭىندا بۋرابايعا قاتىنايتىن «استانا – بۋراباي كۋرورتى» جاڭا تۋريستىك ەلەكتر پويىزى ىسكە قوسىلدى. بۇل باعىتتىڭ ەرەكشەلىگى – كۋرورتتىق ايماققا ەش ايالداماسىز 2 ساعات 26 مينۋتتا جەتۋگە بولادى. اتالعان تۋريستىك پويىزدا 6 ۆاگون بار, 574 جولاۋشى سىيادى. بيلەت قۇنى – 2 500-2 700 تەڭگە ارالىعىندا. العاشقى كۇننىڭ وزىندە تۋريستىك پويىزبەن 100-دەن استام جولاۋ­شى ساپار شەكتى. كەلۋشىلەرگە مەرەكەلىك فۋرشەت, ۆيكتورينالىق سۇراقتار ۇيىمداستىرىلىپ, ەس­تەلىك سىيلىقتار تابىس ەتىلدى. جالپى, استانادان بۋراباي كۋرورتىنا دەيىن ءارتۇرلى كەستەمەن كۇنىنە 5 پويىز قاتىنايدى ەكەن.

پرەزيدەنت ءىس باسقارماسىنىڭ «بۋراباي دامۋ» ۆەدومستۆولىق كاسىپورنى باسشىلىعى استا­نا قالاسى مەن اقمولا وبلىسى­نىڭ تۋريستىك وپەراتورلارىمەن بىرلەسىپ جىل سايىن ساياحات­تاۋشىلارعا ءتيىمدى ءتۇرلى ساپار ۇيىمداستىرىپ كەلەدى. بۇل باستاما تابىستى ىسكە اسسا, كەلەشەكتە تۋريستىك پويىز باعىتى كەڭەيىپ, تۇرعىنداردىڭ دەمالىسقا تاپتىرمايتىن ەلدى مەكەندەرگە بارۋىنا جول اشۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى, تەمىرجول قىزمەتكەرلەرى. قازىر بۋراباي ايماعى – قىس قىزىقتارىن تاماشالاۋعا وتە قولايلى مەكەن. وعان پرەزيدەنت ءىس باسقارماسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ءبىر توپ مەديا مەيماندى بۋرابايدىڭ قىسقى تابيعاتىمەن تانىستىرعاندا كوز جەتكىزدىك.

تاڭعالارلىق ينتەراكتيۆتى كەشەن

بۇعان دەيىن قوعامدا حالقىمىز­دىڭ ەرلىك تاريحى زامانعا ساي ساندىق جۇيەگە ەنۋگە ءتيىس دەيتىن اڭگىمە ءجيى ايتىلىپ جۇرەتىن-ءدى. ءبىز سول ءبىر اڭسارلى ءىستىڭ وڭ ناتيجە بەرىپ جاتقانىن كوزبەن كورىپ, كوزايىم بولدىق. بۇگىنگى digital داۋىرىندە ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرى, تاريحى, مادەنيەتى ءبىر كەشەنگە توعىستىرىلعان بۋرابايداعى مۋلتيمەديالىق ينتەراكتيۆتى ارناعا شىلدە ايىندا قايتا جاڭ­عىرتۋدان وتكەننەن كەيىنگى ارالىقتا جەتى مىڭنان استام ادام بارىپ, تاماشالاپ قايتقان ەكەن.

بۇگىندە بۇل مۋلتيمەديالىق ينتەراكتيۆتى كەشەن (ميك) ەلىمىز­دەگى ەڭ جوعارى تەحنولوگيالىق مۋزەيدىڭ بىرىنە اينالعان. زاما­ناۋي انيماتسيالىق, اۋديوۆيزۋالدى تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ءاربىر ساياحاتتاۋشىعا قازاق مادەنيەتىنىڭ بىرەگەي اتموسفەراسىن سەزىنۋگە, ەل تاريحى تۋرالى كوبىرەك بىلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

كەلىستى كەشەننىڭ كۇنىنە 500-گە دەيىن ادام قابىلداۋعا مۇمكىندىگى بار. ەندى ونداعى نەگىزگى ەرەكشەلىكتەرگە ءىشىنارا توقتالا كەتەيىك. ماسەلەن, «كۋب 360» زالى – بەينەنى جاڭعىرتۋدىڭ بىرەگەي تەحنولوگياسى بار ەلىمىزدەگى جالعىز زال. بەس پروەكتور, ەكى مۇيىستەگى ەكران 270 گرادۋس پانورامالىق كەسكىن جاسايدى. پەريفەريالىق فورماتى ارقىلى ادامزاتتىڭ العاشقى نۇكتەسىنەن بۇگىنگى داۋىرگە دەيىنگى ۋاقىتتىڭ قىسقاشا تاريحىن عارىشتان كورگەندەي اسەردە قالدىرادى.

تۋريستەردى تاڭعالدىرۋدان جالىقپايتىن كەشەندەگى كرەاتيۆتى باستامالاردىڭ ءبىرى – 3D فورماتىندا ابىلاي حاننىڭ بەينەسىن, «استانا وپەرا» سوليستەرىنىڭ ورىن­داۋىنداعى قازاق بيلەرىن تاما­شالاۋعا بولادى. بۇعان قوسا 3D فورماتىندا ساداق اتۋ, قىلىشتاسۋ ارقىلى ءوزىڭدى ءبىر ءسات ەجەلگى زاماننىڭ باتىر ساربازى سەزىنىپ, وتكەن زامانعا ساياحاتتاپ قايتاسىڭ. ينتەللەكتۋالدىق وقىتۋ ويىن تەحنولوگيالارى (ينتەراكتيۆتى ەكسپوزيتسيالار) بالالار مەن شەتەلدىك قوناقتارعا ۇلتتىق مۋزىكالىق اسپاپتار, ويۋ-ورنەكتەر, سونداي-اق قازاق دالاسىنىڭ جانۋارلار الەمى مەن وسىمدىكتەرى تۋرالى بىلۋگە كومەكتەسەدى. كەلەسى ءبىر قاقپاعا ەنسەڭىز قازاق رۋ-تايپالارىنىڭ تاڭبالارىن ەلدىڭ ينتەراكتيۆتى كارتاسىندا بىرىكتىرەتىن رامىزدىك اعاشتى كورۋگە بولادى.

مۇنداي فورماتتاعى ەكس-كۋرسيا­لار مەكتەپ وقۋشىلارىنا تاريحتى وڭاي ءارى تەز تۇسىنۋگە كو­مەكتەسەتىنى, وسكەلەڭ ۇرپاق ۇمى­تىلماس اسەر الىپ, حالقىمىزدىڭ مادەني مۇراسى تۋرالى ءبىلىمىن كەڭەيتە تۇسەرى ءسوزسىز.

مارال شارۋاشىلىعىنىڭ الەۋەتى مول

ساپار بارىسىندا «بۋراباي» ۇلتتىق پاركىنىڭ مارال وسىرەتىن شارۋاشىلىعىنا ايالدادىق. ءمۇيى­زى مەن ءسۇتى مىڭ دا ءبىر سىرقاتقا ەم مارال شارۋاشىلىعىنىڭ تى­نىس-تىر­شىلىگى تۋريستەردى ەرەكشە قىزىق­تىراتىن ورىن ەكەنى باي­قالادى.

شارۋاشىلىق ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, وسى ماڭدى مەكەندەيتىن مارالدىڭ تارعىل بۇعى تۇقىمداسى قىزىل كىتاپقا ەنگەن. مارالدىڭ بۇل ءتۇرى باياۋ كوبەيەتىندىكتەن ەرەكشە كۇتىم كەرەك. جىلىنا ورتا ەسەپپەن 30 باس قوزىقا تۋادى. قىستان شىعىپ, جازعا جەتكەندە مارالدىڭ ءمۇيىزىن كەسەدى. ەكى جۇزگە جۋىق مارالدىڭ تابيعي ورتادا ءوسىپ ونۋىنە بارلىق جاعداي جاسالعان. بۇگىندە التى ءجۇز گەكتار القاپ وسى جانۋارلاردىڭ تۇراقتى مەكەنىنە اينالعان.

«بۇعىلاردىڭ ءمۇيىزىن كەسۋ ناۋقانى مامىر ايىنىڭ اياعىندا باستالادى. الىنعان شيكىزات وڭدەلىپ, بۋراباي اۋدانىنداعى ساۋىقتىرۋ ورىندارىنا جونەل­تىلەدى. پانتامەن ەمدەۋ ءتاسىلى ءداس­تۇرلى جانە حالىق مەديتسيناسىندا كەڭىنەن قولدانىلادى. سۇيەككە اينالا قويماعان جاس مۇيىزدەردە بيولوگيالىق بەلسەندى زاتتار قورى كوپ كەزدەسەدى. پان­تانىڭ عاجايىپ ەمدىك قاسيەتىن عالىمدار مارالداردىڭ قورەگىمەن بايلانىستىرادى. كەربەز جانۋارلار ءشوپتىڭ تامىرىن تاڭداپ جەيدى», دەيدى شارۋاشىلىق قىز­مەتكەرى جاقسىلىق اسحات.

بۋرابايدىڭ ساۋىقتىرۋ ءتۋ­ريز­مى شەتەلدىك تۋريستەر اراسىندا تانىمال بولا باستاعان. ۇلتتىق پاركتىڭ ەندىگى جوسپارى شارۋاشىلىقتى كەڭەيتىپ, ءوندىرىستى جولعا قويۋ. وندا پانتادان ءتۇرلى پرەپارات الۋعا مۇمكىندىك تۋا­دى. اقمولا وبلىسىندا ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ تۋريزىمىمەن قازىر 50-گە جۋىق شيپاجاي اينالىسسا, ازىرگە 10-ى عانا پانتامەن ەمدەۋ ءادىسىن قولدانادى. كەلەشەكتە ولاردىڭ سانى ارتۋى مۇمكىن.

جەرگىلىكتى حالىققا ءتيىمدى باعا

كورىكتى جەردى كورگەن جاقسى, الايدا ونى كۇتىپ باپتاۋ, تابيعا­تىن ساقتاۋ – نازىك, وزەكتى ماسەلە. وسى رەتتە بيىل سالىق كودەكسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە وراي, ەلىمىزدەگى وزگە دە تابيعي پاركتەرمەن قاتار, «بۋراباي» مەملەكەتتىك ۇلتتىق پاركىنە كىرۋ ءتارتىبى دە وزگەرىپ, جاڭا تاريف ەنگىزىلدى. بۇل وزگەرىس «بۋراباي» ۇلتتىق پار­كىنىڭ بيوسفەراسىن ساقتاۋ, تۋريس­تەرگە بارىنشا قولايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىندا قولعا الىنىپ وتىر. سونىمەن قاتار ۇلتتىق پارك اۋماعىندا, وعان ىرگەلەس ورنالاسقان جەرلەردە تۇرا­تىن ەلدى مەكەندەردىڭ حالقىنا ءتيىمدى بولۋ جاعى دا ەسكەرىلگەنىن ايتا كەتكەن ءجون.

– بۇرىن ۇلتتىق پاركتەرگە كەلگەنى ءۇشىن الىناتىن تولەم رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تۇسسە, سالىق كودەكسىنە وزگەرىس ەنۋىنە بايلانىستى ەندى ول قاراجات ۇلتتىق پاركتەردىڭ ءوز ەسەبىندە بولادى. بۋراباي – ەلىمىزدەگى حالىق ەڭ كوپ كەلەتىن ۇلتتىق پارك. بيىل كەلگەن تۋريس سانى 1 ميلليوننان استى, جىل ساناپ بۇل كورسەتكىش ءوسىپ كەلە جاتىر. ارينە تۋريس­ت كوپ بولعان سايىن جەرگىلىكتى تابيعاتقا دا ۇلكەن سالماق تۇسەدى. قوقىس كوبەيەدى, توپىراق ەروزياعا ۇشىرايدى, تاۋ-تاستار ب ۇلىنەدى. ءورت قاۋپى كۇشەيەدى. جۇمىس كۇشىن كوبەيتۋگە تۋرا كەلەدى. ونىڭ بارلىعى قوسىمشا شىعىندى قاجەت ەتەدى, – دەيدى «بۋراباي» مۇتپ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ۆەنەرا نۇعمانوۆا.

قازىر «بۋراباي» پاركىنە كىرەتىن تۇستاردا اۆتوماتتاندىرىلعان 5 وتكىزۋ-باقىلاۋ بەكەتى جۇمىس ىستەپ تۇر. تولەمدى Kaspi, Halyk Bank QR-كودتارى ارقىلى جاساۋعا بولادى. سو­نىمەن قاتار تولەم تەرمينالدارى ورنالاستىرىلىپ جاتقانى بايقالادى.

– 2017 جىلى ەنگىزىلگەن تاريف جەتى جىلدان بەرى العاش رەت وزگەرتىلىپ وتىر. «بۋراباي» ۇلتتىق پاركىنىڭ اۋماعىندا تۇراتىن, سونداي-اق ۇلتتىق پاركپەن ىرگەلەس ەلدى مەكەندەردىڭ 26,5 مىڭ حالقىنا ءوتۋ تەگىن. ەشقانداي تولەم الىنبايدى, ياعني جەرگىلىكتى حالىقتىڭ مۇددەسى ەسكەرىلدى. تۋريستەردىڭ كەل­گەنى جاقسى, ارينە. بىراق وسى جەردە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ادامداردىڭ جاعدايىن ويلاۋ كەرەك, – دەيدى ۆ.نۇعمانوۆا.

ۆەنەرا حانىمنىڭ ايتۋىنشا, «بۋرابايدا» ەكوجۇيەنى قورعاۋعا باعىتتالعان ارنايى تابيعات قورعاۋ رەجىمى بار. ورماندى ورتتەن قور­عاۋ, جاڭا كوشەت وتىرعىزۋ, اڭ-قۇس­تار مەن بالىقتاردى قورعاۋ, ولارعا قىسقى ازىق-ت ۇلىك ازىرلەۋ, قور­شاعان ورتاعا باقىلاۋ جۇرگىزۋ, قال­دىق­تاردى تازالاۋ سياقتى جۇ­مىستار جىل بويى جۇرەدى.

1 قاراشادان بەرى ابىلاي حان الاڭىنىڭ ماڭىندا دا اقىلى اۆتوتۇراق ەنگىزىلگەن. بۇل شەشىم كولىك قاتىناسىن رەتتەۋگە باعىتتالعان. تۇراقتا العاشقى 10 مينۋت تەگىن تۇرۋعا بولادى, ودان كەيىنگى ءار ساعاتى – 150 تەڭگە. اقىلى پاركينگ 150 كولىككە ەسەپ­­تەلگەن, تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيدى, ونداعى بارلىق جۇيە اۆتو­ماتتاندىرىلعان. ەرەكشە قاجەت­تىلىگى بار ادامدارعا دا ارنايى ورىندار قاراستىرىلعان.

− بۇل شارا ەڭ الدىمەن جۇرگى­زۋشىلەردىڭ ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانۋعا ىقپال ەتەدى. ويتكەنى رەتسىز كولىك قويۋ سالدارىنان كوپ­­تەگەن ادام بوس ورىن تابا ال­ماي قينالادى. وعان بالاما رەتىندە جاقىن ماڭدا 67 ورىنعا ارنال­عان تەگىن پاركينگ تە بار. اقىلى پاركينگتەن تۇسكەن بارلىق قارا­جات تۋريستىك ايماقتىڭ ينفرا­قۇرىلىمىن دامىتۋ مەن ابات­تان­دىرۋعا جۇمسالادى, − دەيدى «بۋراباي دامۋ» جشس باس ديرەك­تورىنىڭ ورىنباسارى سۇلەيمەن قادىروۆ.

بۇدان سوڭ كۋرورتتىق ايماقتاعى «قازاقستان لاپلاندياسىنا» اياڭ­دادىق. قىس ماۋسىمىندا اياز اتا رەزيدەنتسياسىنىڭ اۋماعىنا كەلگەن ۇلكەن-كىشىلەرگە بۇعى, حاس­كي يتتەرىن جەككەن شانامەن, ات­شانامەن سەرۋەندەۋگە بولادى. ەرتەگىلەردە كەزدەسەتىن باقسىنىڭ ءۇيى دە وسى ماڭدا. ءزاۋ بيىكتەن شانامەن زۋلاپ, كونكي, شاڭعى تەبۋگە جاعداي جاسالعان. بۇل ماڭدا قاردا جۇرەتىن كولىكتەر دە جۇيىتكيدى. ەڭ باستىسى, قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى جوعارى. اقمولا وبلىسى بۇرىننان تۋريزمگە تاپتىرمايتىن وڭىرلەردىڭ ءبىرى سانالادى. وسىعان دەيىن ۇلتتىق پارككە 1 ملن ادام بارعان. جىل سوڭىنا دەيىن تۋريس­تەر سانى ودان دا اسادى دەگەن ءسوز.