وسى ورايدا اتىراۋ وبلىسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بىرەگەيلىكتى جانە باسەكەگە قابىلەتتى ۇلتتى قالىپتاستىرۋ ۇدەرىسىندە جەمىستى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. تاريح قويناۋىنا كەتىپ بارا جاتقان جىل ىشىندە تاتۋلىق پەن بىرلىكتىڭ مىزعىماس تۇعىرى رەتىندە وڭىردە بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان بىرقىدىرۋ بىرەگەي جوبالاردى اتقاردى.
ىزگى ءىستىڭ ءىزاشارى ىسپەتتى ۇلۋ جىلىنىڭ شىمىلدىعى ءۇش ماڭىزدى وقيعامەن ءتۇرىلدى: كەنەن وي مەن كەمەل ارەكەتتىڭ ورداسى ۇلتتىق قۇرىلتاي ءوزىنىڭ ءىىى وتىرىسىن ناۋرىز ايىندا وڭىرىمىزدە وتكىزدى; قوعامدا قۇقىقتىق نورمالارى بار ينستيتۋت رەتىندە قالىپتاسقان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ءساۋىر ايىندا ءوزىنىڭ كەزەكتى 33-سەسسياسىن «بىرلىك. جاسامپازدىق. ورلەۋ» تاقىرىبىنا ارنادى; 2 قىركۇيەك كۇنى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىن ۇسىندى.
پرەزيدەنت وسى ءۇش وقيعا بارىسىندا ەلىمىزدىڭ ساياسات پەن ەكونوميكادان باستاپ, ءبىلىم مەن مادەنيەتكە دەيىنگى بارلىق سالاداعى باعىت-باعدارىن ايقىنداپ بەردى. حالقىمىزدىڭ ازاماتتىق بىرەگەيلىگىن نىعايتاتىن تاۋەلسىزدىك جانە وتانشىلدىق, بىرلىك پەن ىنتىماق, ادىلدىك جانە جاۋاپكەرشىلىك, زاڭ جانە ءتارتىپ, ەڭبەكقورلىق پەن كاسىبيلىك, جاسامپازدىق پەن جاڭاشىلدىق سەكىلدى نەگىزگى يدەولوگيالىق تۇجىرىمداردى قاداپ ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى زاڭ مەن ءتارتىپ, ەڭبەكسۇيگىشتىك پەن كاسىبي بىلىكتىلىك, جاسامپازدىق پەن جاڭاشىلدىق سياقتى يدەيالىق نەگىزدەردى باسشىلىققا الا وتىرىپ, قازاقستان كۇتپەگەن جانە جىلدام دامىپ كەلە جاتقان ءححى عاسىردا ءوزىنىڭ لايىقتى ورنىن تابادى دەپ اتاپ كورسەتتى.
پرەزيدەنت ءتۇرلى سىن-قاتەرگە قاراماستان, ەلىمىز ستراتەگيالىق ماقسات-مىندەتتەرىنەن اينىمايتىنىنا نازار اۋداردى. از ۋاقىت ىشىندە جۇرگىزىلگەن ساياسي رەفورمالار ناتيجەسىندە بيلىكتىڭ بارلىق تارماعى ادامنىڭ زاڭدى مۇددەسىن, قۇقىعى مەن ەركىندىگىن قورعاۋعا جانە ونى ىلگەرىلەتۋگە نەگىزدەلگەن جاڭا جۇيە بويىنشا جۇمىس ىستەي باستادى. ەندىگى مىندەت – ادىلدىك, ينكليۋزيۆتىلىك, پراگماتيزم قاعيدالارىنا نەگىزدەلگەن جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋدى كوزدەيتىن جاڭا ەكونوميكا ۇلگىسىنە كوشۋ.
بۇل جولدا ارقاشان ءبىزدىڭ ۇلتتىق سيپاتىمىزدىڭ ەرەكشەلىگى بولىپ كەلگەن اشىقتىق پەن تولەرانتتىلىق كومەككە كەلەدى. اسىرەسە, ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىقتى, بىرلىكتى ساقتاۋ, كوپەتنوستى, كوپكونفەسسيالى مەملەكەتتىڭ ىشىندە ءبىر ورتا قالىپتاستىرۋ, مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ بىرىزدىلىگىن جۇرگىزۋ بارىسىندا حالقىمىزدىڭ وسى اتالعان يگى قاسيەتتەرى جەتەكشى ءرول اتقارادى.
«ادال ادام – ادال ەڭبەك – ادال تابىس» – بولىنبەيتىن ۇعىم. بۇل ءۇش باعان – وزىق جانە تابىستى ەلگە اينالۋدىڭ باستى كىلتى. بۇل جەردە بالالار مەن جاستاردى تاربيەلەۋگە, ولارعا وسى وزىق قۇندىلىقتاردى سىڭىرۋگە ەرەكشە كوڭىل بولىنۋگە ءتيىس. ءبىز وسى ىرگەلى قۇندىلىقتى ۇرپاق ساناسىنا ءسىڭىرۋدى جالعاستىرۋىمىز كەرەك. جاڭا بۋىن اراسىندا وسى قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ ءححى عاسىردىڭ جاھاندىق قاۋىپ-قاتەرلەرىن ەڭسەرۋگە سەنىمدى نەگىز بولادى.
مەملەكەت باسشىسى الداعى جىلدارعا ءۇش باسىم مىندەتتى ايقىنداپ بەردى. بىرىنشىدەن, اسسامبلەيا قىزمەتىن جاڭا گۋمانيتارلىق-يدەولوگيالىق دوكترينامەن ۇيلەستىرۋ:
– پاتريوتيزم, مادەنيەت پەن داستۇرلەرگە قۇرمەت نەگىزىندە جانە زاماناۋي ادىستەردى پايدالانۋ ارقىلى جاستاردى تاربيەلەۋ مەن قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ;
– جالپى, وتانعا تيەسىلىلىك, تولەرانتتىلىق جانە تىلدەردى مەڭگەرۋ نەگىزىندە جالپىازاماتتىق سانانى نىعايتۋ.
ەكىنشىدەن, جاڭا سىن-قاتەرلەر مەن قاۋىپ-قاتەرلەرگە قارسى تۇرۋ:
– ناشاقورلىق, ويىنقۇمارلىق, زورلىق-زومبىلىق, ۆانداليزم, ىسىراپشىلىق سياقتى بەس الەۋمەتتىك كەسەلگە قارسى كۇرەس;
– بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى ساقتاۋ, ەتنوسارالىق ارازدىقتى تۇتاتۋعا جانە ەتنوستىق بەلگىلەر بويىنشا كەمسىتۋشىلىككە جول بەرمەۋ;
– بىرلىكتى نىعايتۋ, قوعامدى ءبولۋ, ازاماتتاردى اقپاراتتىق سوعىستارعا تارتۋ ارەكەتتەرىنە قارسى تۇرۋ.
ۇشىنشىدەن, اسسامبلەيانىڭ ينستيتۋتسيونالدىق الەۋەتىن نىعايتۋ:
– مەملەكەتتىك ورگاندارمەن, پارلامەنتپەن, ماسليحاتتارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى كەڭەيتۋ;
– شەشىمدەر قابىلداۋ, مەملەكەتتىك باعدارلامالار مەن باسقا دا باستامالاردى ازىرلەۋ, ىسكە اسىرۋداعى ءرولىن ارتتىرۋ;
– جاستار باعىتىن دامىتۋ, جاستاردى اسسامبلەيا قىزمەتىنە تارتۋ;
– دوستىق ۇيلەرىنىڭ ينتەگراتسيا جانە جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ورتالىقتارى رەتىندەگى ءرولىن كۇشەيتۋ.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قازاق حالقىنىڭ توڭىرەگىنە توپتاسۋدى تۇپكى وزەگى ەتە وتىرىپ, قازاقستاندىق پاتريوتيزم مەن بىرتەكتىلىكتى بەرىك ورنىقتىرۋعا جانە ەتنوسارالىق كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتۋگە قىزمەت ەتىپ كەلەدى. وسى ماقساتقا جەتۋ جولىندا ونىڭ جۇزدەگەن شارالارى ىسكە اسىپ, قازاقستاندىق تۇتاستىق بۇگىندە كۇندەلىكتى ومىرلىك نورماعا اينالدى. بۇل مىندەتتەر اياسىندا تۋىندايتىن كەشەندى دە كەلەلى جۇمىستاردى اتقارۋعا اسسامبلەيامەن ءبىر ساپتا وبلىستىق باسقارمالار, اۋدان اكىمدەرى, وقۋ ورىندارى, جاستار ۇيىمدارى مەن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى ءوز الەۋەتىن سارقا جۇمساپ كەلەدى.
اتىراۋ وبلىسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرامىندا 18 ەتنومادەني بىرلەستىك بار. وبلىس ورتالىعىنداعى دوستىق ءۇيى – وسى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ باسىن قوسقان ورتاق شاڭىراعى, شىعارماشىلىق الەۋەتىن ايگىلەيتىن مادەني وشاعى. مۇندا ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ ءتۇرلى ۇلتتىق مەرەكەلەرى جانە قايىرىمدىلىق ءىس-شارالارى وتەدى. قىزمەتتىڭ باسىم بولىگى ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ, ءپاتريوتيزمدى ناسيحاتتاۋ يدەياسىن تاراتۋ, ەتنوسارالىق داۋ-جانجالدىڭ الدىن الۋ باعىتىندا بولىپ كەلەدى. «تاتۋلىق» تاتار-باشقۇرت, اتىراۋ وبلىسىنىڭ «ورىس-سلاۆيان كازاكتار قاۋىمداستىعى» فيليالى, «يۆەريا» گرۋزين, «بىلينا» ورىس, «تحونيل-اتىراۋ» كارىس, «سۆەتوچ-اتىراۋ» سلاۆيان, «دوۆيرا» ۋكراين, «ۆيدەرگەبۋرت» نەمىس, «ەدىل-جايىق» قاراقالپاق, «ىنتىماق» وزبەك, «نوۆرۋز» ازەربايجان, «ۆايناح» چەشەن-ينگۋش, «اليا» ەۆرەي, ء«پارۆاز» ۇيعىر, «كاسپي» داعىستان, اتىراۋ وبلىسىنىڭ دۇنگەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەرى رەسپۋبليكا بويىنشا شىعارماشىلىق ۇجىمدارىمەن دە, قايىرىمدىلىق كەرۋەنىمەن دە كەڭىنەن تانىمال. جارعاق قۇلاعى جاستىققا تيمەي اتقاراتىن جۇمىستارى, اۋەلگى كەزەكتە, قاسيەتتى اتىراۋ جەرىندە قولايلى ەتنوسارالىق كليمات قۇرۋعا جانە قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
وڭىردە وبلىستىق اسسامبلەيا قۇرىلىمدارى – انالار كەڭەسى, اقساقالدار كەڭەسى, جۋرناليستەر كلۋبى, «اسسامبلەيا جاستارى» رقب وكىلدىگى, عىلىمي-ساراپتامالىق توپ, مەدياتسيا كابينەتى, ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ينستيتۋتى بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى.
جىل باسىنان بەرى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتى دامىتۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى بەكىتىلگەن ءىس-شارالار جوسپارى اياسىندا وبلىستا 700-دەن اسا ءىس-شارا ءوتىپ, 23 مىڭنان اسا ادام قامتىلدى.
قاراشادا اتىراۋ وبلىسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءXXVىىى سەسسياسى ءوتتى. ايماق باسشىسى رەتىندە وبلىستاعى اسسامبلەيا قىزمەتىنىڭ جۇمىسىنا وڭ باعا بەرە كەلىپ, جىل ىشىندە جۇزەگە اسقان جۇمىستارىمەن جان-جاقتى تانىستىم. جيىندا وڭىردەگى ءبىلىم بەرۋ, تاربيە, مەملەكەتتىك ءتىلدى دارىپتەۋ, جالپىۇلتتىق بىرلىكتى قامتاماسىز ەتۋ, ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ سەكىلدى تاقىرىپتار جان-جاقتى تالداندى.
سونداي-اق ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا, بىرلىك پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن سالا قىزمەتكەرلەرى – اسسامبلەيا وكىلدەرىن «يۆەريا» گرۋزين ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى زۋراب بوبوحيدزە مەن «سۆەتوچ-اتىراۋ» سلاۆيان ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى رايسا بيتكوۆانى جانە «اليا» ەۆرەي ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ميحايل ششاديلوۆتى قۇتتىقتاۋ حاتپەن ۇلىقتاپ, اسسامبلەيا جاستارى مەن انالار كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرىنە العىس حات تابىستادىم.
اتقارىلعان جۇمىس اۋقىمدى, ونىڭ ءبارىن اتاپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس, بالكىم, شارت تا بولماس. ەڭ باستىسى, وسى جىلداعى اتقارىلعان يگى ىستەرىمىز – وسى جولداعى ءاربىر قادام ءبىزدى ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي ءۇيىرىپ, ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي بىرىكتىردى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قازاقتىڭ قانىنا سىڭگەن جاقسى قاسيەتتىڭ زاڭدى جالعاسى ىسپەتتەس بولىپ قابىلدانادى. اسسامبلەيا ۇيىتقى بولعان ىزگى باستاما ۇلتتار اراسىنداعى دوستىق, قوعامدىق جانە رۋحاني كەلىسىمدى بەكىتە ءتۇستى. ءتۇرلى ەتنوستار وكىلدەرىنىڭ اسسامبلەيانىڭ ارقاسىندا قايتا تۇلەپ, تامىرىن تانىپ, ورتاق اسىل ارناعا قوسىلعان جارقىن ءجۇزىن كورگەندە اتقارىلعان ءىستىڭ باياندى بولعانىنا قۋاناسىڭ. تۇراقتىلىق, كەلىسىم مەن بىرلىكتى تۋ ەتىپ, قازاق حالقىنىڭ ماڭىنا توپتاسقان ءبىرتۇتاس قازاقستاندىق ۇلتتىڭ قابىرعاسىن قاتايتۋدا اسسامبلەيا اتقارار ءىس ءالى وتە كوپ. اسسامبلەيا ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, ەل مۇددەسى جوعارى تۇرادى.
سەرىك شاپكەنوۆ,
اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى,
اتىراۋ وبلىسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ توراعاسى
