سۋرەتتى تۇسىرگەن – اۆتور
ءوزىم بوكەي ورداسى اۋدانىندا تۋىپ-ءوسىپ, وسى جەردە قىزمەت ەتكەندىكتەن جاقسى بىلەمىن عوي. وتكەن عاسىرلاردا ورالدان ورداعا باراتىن جولاۋشىلار ات كولىكپەن ايعا جۋىق ۋاقىت ءجۇرىپتى. كەيىنگى جىلدارى استىندا جەلمەن جارىسقان اۆتوكولىك بولسا دا بوكەي ورداسى مەن جانىبەك اۋدانى تۇرعىندارى كوكتەم مەن كۇزدە, اۋا رايىنىڭ قولايسىز كەزىندە ەكى اراعا 10-12 ساعات ءجۇردى. كوكتەم مەن كۇزدەگى جاۋىن-شاشىن, لايساڭ كەزدە اپتالاپ جۇردىك, جولدا قالىپ, دالادا قوندىق. قازىر سونىڭ ءبارى كورگەن تۇستەي بولدى.
بىراق بۇل قۋانىشتى كۇنگە وڭاي جەتپەدىك. 2019 جىلى «قازتالوۆ – جانىبەك – رەسەي فەدەراتسياسى» شەكاراسىنا دەيىن 145 شاقىرىم جانە «بيسەن – ونەگە – سايحىن» جولى – 103 شاقىرىم, بارلىعى 248 شاقىرىم جول ۋچاسكەلەرىنىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاماسى ازىرلەنىپ, قۇرىلىس جۇمىسىن جۇرگىزەتىن 4 مەردىگەر كومپانيا انىقتالدى. جوسپار بويىنشا ءۇش جىلدىڭ ىشىندە جول قۇرىلىسى ءجۇرىپ, 2021 جىلدىڭ سوڭىندا اياقتالۋعا ءتيىس ەدى. وكىنىشكە قاراي, ولاي بولمادى. ءتۇرلى سىلتاۋمەن جۇمىس سوزىلا بەردى. ۋاعدالى ۋاقىت تا ءوتتى. حالىق الاڭداي باستادى. وسى كەزدە, 2022 جىلدىڭ 20 ءساۋىرى كۇنى «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە «كۇرە جولداعى كۇرسىنىس» اتتى ماقالا شىقتى. ول ماقالاعا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ نازار اۋدارىپ, ۇكىمەت پەن وبلىس اكىمدىگىنە بارلىق قاجەتتى شارانى تەز ارادا قابىلداۋدى تاپسىردى. پرەزيدەنت ءتيىستى جۇمىستاردىڭ بەلگىلەنگەن مەرزىمدە ورىندالماۋىنا كىنالىلەردىڭ جازالاناتىنىن دا ەسكەرتتى. سول كۇندەرى پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ باتىس قازاقستان وبلىسىنا جەدەل ۇشىپ كەلگەنى, كەيبىر جاۋاپتى تۇلعالاردىڭ قىزمەتىنەن الىنعانى دا ەسىمىزدە. ەڭ قۋانىشتىسى, جول قۇرىلىسىنا قايتادان جان ءبىتتى. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ تالاي جىلدان بەرى شەشىلمەي كەلە جاتقان تۇيتكىلى – بوكەي ورداسى مەن جانىبەك اۋداندارىنا باراتىن قاتقىل تاباندى جول سالىنىپ, حالىقتىڭ يگىلىگىنە بەرىلدى.
تاقتايداي تەگىس جول تالاي تاعدىردى وزگەرتتى. ونىڭ پايداسىن ساناپ تاۋىسۋ قيىن. ەڭ الدىمەن, ءبىز قازىر ۋاقىت ۇنەمدەيمىز. بۇرىن ەكى-ءۇش كۇن ءجۇرۋ قالىپتى جاعداي بولسا, قازىر قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ساقتاپ, اسىقپاي جۇرگەننىڭ وزىندە ورالدان بوكەي ورداسىنا 5-6 ساعاتتا بارامىز.
ەكىنشى ماسەلە – دەنساۋلىعىمىز ساقتالادى. «جول ازابى – كور ازابى» دەگەن ءسوزدى بۇرىن شىن مانىندە باسىمىزدان وتكەردىك. كوپ ازاپ شەكتىك, وسى جولدا دەنساۋلىعىمىزدان ايرىلدىق.
ۇشىنشىدەن, ەلدىڭ ماتەريالدىق جاعدايى تۇزەلە باستادى. ويتكەنى كولىكتىڭ بۇزىلۋى, ىستەن شىعۋى ازايدى. جانار-جاعارماي شىعىنى ازايدى. حالىقتىڭ تالعامى ءوستى. بۇرىن ەكى اراعا «ۋاز» جۇرەتىن. قازىر كومفورتتى جايلى كولىكتەر جۇيتكيتىن بولدى. اۋىل مەن قالانىڭ اراسىنداعى الەۋمەتتىك اراسالماق ازايىپ كەلەدى.
جوعارىدا دا ايتتىم, بۇرىن اۋىلعا بارۋ ۇلكەن جوسپار, كۇردەلى وپەراتسيا بولاتىن. ازىرلەنەتىنبىز. جاڭبىر جاۋىپ كەتە مە دەپ قورقاتىنبىز. قازىر ەش ۋايىمسىز, كەز كەلگەن ۋاقىتتا شىعا بەرەتىن بولدىق.
ودان بولەك, وسى جولدىڭ پايداسىنان وردانىڭ وزىندە كاسىپكەرلىك دامىپ جاتىر: حان ورداسى اۋىلىندا جاڭادان كافە سالىندى. ولجاس جۇسىپقاليەۆ دەگەن ازامات جەكە حوستەل اشتى. حان ورداسى مۋزەي قورىعىندا «Vizit-Center» سالىندى. اۋىلدىڭ ىشىندە جول توسەلىپ جاتىر. ەندى اۋىلعا كىرەتىن 21 شاقىرىمدىق جول سالىنسا, تۋريزم دە قارىشتاپ داميدى. وسى اۋىلداعى ايگىلى حان ورداسى تاريحي-مادەني, ارحيتەكتۋرالىق-ەتنوگرافيالىق مۋزەي-قورىعىنا جول جوق كەزدە جىلىنا 12-18 مىڭداي ادام باراتىن. ەندى مۇندا كەلۋشى تۋريستەردىڭ سانى بىرنەشە ەسە وسەدى دەپ ويلايمىن.
بىرنەشە جىلدان بەرى ورال قالاسىنان وسى حان ورداسى مۋزەي-قورىعىنا تۋريستىك ساياحات ۇيىمداستىرىپ كەلەمىن. بيىل ورداعا بارعىسى كەلەتىندەر كوبەيدى. وزىمدە اۆتوبۋس بولماعاندىقتان, كولىكتى جالعا الامىز. جاڭا جول سالىنعالى اۆتوبۋس جالداۋ باعاسى ءتۇستى. ءسويتىپ, ساياحات باعاسى دا ارزاندادى. بۇل حالىققا دا ءتيىمدى.
وسى جەردە ايتا كەتەتىن ءبىر ماسەلە – شالعاي اۋداندا حالىقتى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن تاعى دا شارالار كەرەك. ويتكەنى ۋربانيزاتسيا ماسەلەسى بار عوي. قازىر بوكەي ورداسى اۋدانىندا جول, گاز, سۋ بار. اۋدان رەسەيدىڭ استراحان وبلىسىمەن شەكارادا جاتىر. اۋدان ورتالىعى سايحىننان ءارى قاراي استراحان وبلىسىنا شىعاتىن مولودوست اتتى شەكارالىق بەكەت بار. قازىر ول شەكارالىق وتكەل جەڭىلدەتىلگەن رەجىمدە, ياعني كورشىلەس ەكى اۋدان تۇرعىندارى عانا جاياۋ وتە الادى. وسى وتكەلدى «ەكىجاقتى» دەپ اۋىستىرسا, ەكى ەل ازاماتتارى كەدەرگىسىز وتەر ەدى. سايحىن, بوكەي ورداسى اۋدانى قازىرگىدەي تۇكپىردەگى ەلدى مەكەن ەمەس, توعىز جولدىڭ تورابىنا اينالار ەدى. ۇلكەن جۇك كولىكتەرى جۇرەر ەدى, جول بويىنداعى كوممۋنيكاتسيا دامىپ, جەرگىلىكتى قوسىمشا تابىس كوزى بولار ەدى.
ارينە, مۇنىڭ ءبارى بولاشاقتىڭ ەنشىسىندەگى شارۋا عوي. جالپى, وسى جولدىڭ سالىنۋىنىڭ ءوزى حالىققا ۇلكەن كومەك بولدى. ونىڭ پايداسىن ساناپ تاۋىسۋ مۇمكىن ەمەس. كەشە عانا اۋىلعا بارىپ كەلدىم. ەلدەگى جول سالىپ جاتقان جىگىتتەر ءوز كۇشىمەن سايحىن مەن شوڭاي ستانسالارىنىڭ اراسىنداعى جولدى جوندەۋگە كىرىسىپتى. ويتكەنى بوكەيوردالىقتار جولدىڭ قادىرىن جاقسى بىلەدى.
ايبولات قۇرىمباەۆ,
«TourWestKaz» تۋريستىك-اقپاراتتىق ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى
باتىس قازاقستان وبلىسى
