اقوردا تاراتقان مالىمەتكە سۇيەنسەك, ق.توقاەۆ پەن د.ترامپ ەكى ەلدىڭ ساۋدا, ينۆەستيتسيا سالالارىندا جانە يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ باعىتىندا ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى دامىتۋعا بەيىل ەكەنىن راستاپ, ءوز كەزەگىندە مەملەكەت باسشىسى حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا قازاقستاننىڭ ۇستانىمىن جەتكىزدى. جالپى العاندا قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن دونالد ترامپ ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ جوعارى قارقىنىن ساقتاۋ ماقساتىندا ۇدايى بايلانىستا بولۋعا ۋاعدالاستى.
قوس ساياساتكەردىڭ سويلەسۋى قارساڭىندا 30 قاراشادا جارىق كورگەن «The National Interest» باسىلىمىنداعى «قازاقستانمەن ساۋدا-ساتتىقتى شەكتەۋدىڭ ءجونى جوق» اتتى ماقالادا اۆتور داررەن سپينك دونالد ترامپتىڭ كەزەكتى مارتە پرەزيدەنت بولىپ سايلانۋى امەريكا قۇراما شتاتتارى مەن ورتالىق ازيا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىنە جول اشۋى ىقتيمال ەكەنىن العا تارتقان.
«اقش-تى ءتورت جىل بويى اسا يدەاليستىك كوزقاراسپەن باسقارعان بايدەن اكىمشىلىگىنەن سوڭ ءبىرپوليارلى الەمدىك ءتارتىپ ىدىرادى, ونىڭ ورنىن ءبىر ۇدەدەن تابىلا بەرمەيتىن كوپپوليارلى جۇيە الماستىرادى. اتلانت مۇحيتىنىڭ ارعى-بەرگى جاعىنداعى ەلدەر قايتادان ناقتى ساياساتقا (realpolitik) بەت بۇردى. تاۋار جەتكىزۋ تىزبەگىندەگى كىدىرىستەر, تەحنولوگيالىق سەكتورلاردىڭ بولشەكتەنۋى جانە تابيعي رەسۋرستارعا قول جەتكىزۋدىڭ شەكتەلۋى ترانساتلانتيكالىق ارىپتەستىكتىڭ ساۋدا ستراتەگياسىن قايتا قاراۋىنا الىپ كەلدى», دەيدى ماقالا اۆتورى.
سونداي-اق اتالعان ماقالادا رەسمي ۆاشيڭتون مەن لوندوننىڭ جانە ولاردىڭ جاقىن وداقتاستارى ستراتەگيالىق باسەكەلەستەرىنەن ىرگەسىن اۋلاق سالۋعا جانە جەتكىزۋ تىزبەكتەرىنىڭ تۇراقتىلىعىن نىعايتۋعا ۇمتىلىپ جاتقان كەزەڭدە دونالد ترامپتىڭ پرەزيدەنتتىككە قايتا سايلانۋى اقش پەن ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىققا جاڭا جول اشۋى ابدەن مۇمكىن ەكەنى ايتىلادى. ول جول كوممۋنيكاتسيا, ەنەرگەتيكا جانە ستراتەگيالىق مينەرالدار سالالارىنا قايتا ەسىك اشارى انىق.
بۇل تۇجىرىمدى ماقالا اۆتورى «اقش ورتالىق ازيانىڭ ءىرى ەكونوميكاسى سانالاتىن, مول تابيعي رەسۋرستارعا يە قازاقستانمەن تۇراقتى ساۋدا قارىم-قاتىناسىن جولعا قويماي, ايماقپەن ورنىقتى ءارى جان-جاقتى ىقپالداستىقتى ورناتا المايتىنى بەلگىلى» دەگەن جولدارمەن نىقتاي تۇسەدى.
جالپى, اقش ۇكىمەتىنە 1974 جىلى قابىلدانعان «ساۋدا تۋرالى» زاڭىنىڭ 402-ءبولىمىنىڭ تالابىمەن دامىپ كەلە جاتقان نارىقتارمەن جانە ەميگراتسيانى شەكتەيتىندەرمەن ساۋدا-ساتتىقتى رەتتەۋگە تىيىم سالىنعان ەكەن. بۇل تىيىم كەڭەس وكىمەتىنىڭ ەۆرەيلەرگە قاتىستى ساياساتىمەن دە تىعىز بايلانىستى. ول كەزدە قازاقستان كسرو قۇرامىندا بولعاندىقتان وسى تىيىم كۇنى بۇگىنگە دەيىن قازاقستانمەن بايلانىستى نىعايتۋعا كولەڭكەسىن تيگىزەتىن سياقتى.
«كسرو تاراعاننان كەيىن ارمەنيا, گرۋزيا, قىرعىزستان, مولدوۆا, رەسەي (2022 جىلعا دەيىن) جانە ۋكراينا بۇل تۇزەتۋلەردىڭ قاتىسى بار اۋماقتان شىعىپ, PNTR الدى. قازاقستان ازەربايجان, تاجىكستان جانە وزبەكستان ەلدەرىمەن بىرگە «دجەكسون-ۆەنيك تۇزەتۋلەرىنىڭ» تالابىنا ساي كەلسە دە, ءالى كۇنگە ۋاقىتشا, جىل سايىن شەكتەلگەن مولشەردە ساۋدا قارىم-قاتىناسىن جۇرگىزىپ كەلەدى. 118-كونگرەسكە جولدار مەن قاراجات كوميتەتىنەن كونگرەسمەن دجيممي پانەتتا ۇسىنعان زاڭ جوباسى قازاقستاننىڭ ءوز ازاماتتارىنا ەمىن-ەركىن كوشىپ-قونۋعا رۇقسات بەرەتىنىن راستايدى», دەيدى ماقالا اۆتورى.
سونداي-اق جۋرناليست د.سپينك ەلىمىزدەگى دەموكراتيالىق پروگرەسس باعىتىنداعى جەتىستىككە دە توقتالىپتى.
«قازاقستانداعى دەموكراتيالاندىرۋ مەن ادام قۇقىقتارى بويىنشا پروگرەسس توقتاعان جوق. مىسالى, پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن شەكتەۋگە, «وكىلدىك بيلىكتى نىعايتۋعا», سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەسكە جانە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى زاڭداردى قاتاڭداتۋعا باعىتتالعان بىرنەشە زاڭ قابىلداندى. البەتتە, ءالى دە اتقارىلاتىن جۇمىس كوپ. ويتكەنى قازاقستاندا دەموكراتيالىق تۇرعىدان دامۋشى باسقا دا ەلدەردەگىدەي اياقتالماعان ءىس از ەمەس. قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «كەز كەلگەن تاريحي وزگەرىس ساياسي باتىلدىقتى قاجەت ەتەدى» دەپ اتاپ وتكەن ەدى. باتىس الەمى قازاقستاننىڭ ايتقانىنا سەنۋى قاجەت», دەپتى اۆتور.
اۆتور اقش-تى قورعانىس سالاسى مەن كۇندەلىكتى تەحنولوگيالىق وندىرىسكە اۋاداي قاجەت سيرەك كەزدەسەتىن ماتەريالداردى جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋگە ۇمتىلىپ, سونداي-اق سانكتسيالار مەن ستراتەگيالىق باسەكەلەستەردىڭ ىقپالىنا ۇشىراماعان بالاما باعىتتار ىزدەپ وتىرعان ەل رەتىندە قاراستىرعان.
«ال ۆاشيڭتون مۇنداي جاعدايدا رەفورماعا كۇش سالىپ جاتقان قازاقستاندى ەلەمەسە, تەك ۇتىلادى. سەناتور كريس ميورفي «ەكىجاقتى كەدەرگى» دەپ اتاعان دجەكسون-ۆەنيك تۇزەتۋلەرىنىڭ كۇشىن جويۋ 119-شى كونگرەستىڭ قازاقستان قول جەتكىزگەن پروگرەستى پراگماتيكالىق تۇرعىدان مويىنداۋى جانە امەريكانىڭ ورتالىق ازيامەن ستراتەگيالىق قارىم-قاتىناسىن نىعايتۋ ءۇشىن قاجەتتى قادام بولۋى مۇمكىن», دەپ تۇيىندەپتى د.سپينك «The National Interest» باسىلىمىنداعى «قازاقستانمەن ساۋدا-ساتتىقتى شەكتەۋدىڭ ءجونى جوق» اتتى ماقالاسىن.
