قازىر الەمدى قاتتى الاڭداتىپ وتىرعان وزەكتى پروبلەمانىڭ ءبىرى – كليمات وزگەرۋى. وسى جاعدايدى وڭتايلى شەشۋ باعىتىندا 2030 جىلعا دەيىنگى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ورنىقتى دامۋ ماقساتىنا قول جەتكىزۋ تۋرالى بايانداماسى جاسالعان. ونىڭ نەگىزگى مىندەتى – كەدەيلىك پەن تەڭسىزدىكتى جويۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە الەم حالقىنىڭ ءال-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋ.
باياندامانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 2023 جىلى ءبىزدىڭ رەسپۋبليكا 100 مەملەكەت ىشىنەن 71,6 بالل جيناپ, 166 ەل اراسىندا 66-ورىنعا يە بولدى. بۇل 2022 جىلمەن (71,1 بالل) سالىستىرعاندا جاقسارعانىن كورسەتەدى.
بۇدان باسقا, «جاسىل دامۋ» اق ازىرلەگەن ترانسپارەنتتىلىك بويىنشا ەكى جىلدىق ەسەبى ۇزدىك شىقتى. بۇل پارنيكتىك گازدار كوزدەرىنەن انتروپوگەندىك شىعارىندىلار جانە سىڭىرگىشتەردىڭ ءسىڭىرىلۋى تۋرالى BTR1 نەگىزگى بولىگىنىڭ ۇلتتىق بايانداماسى سانالادى.
سەميناردىڭ اشىلۋىنا ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى مانسۇر وشۋرباەۆ, ەلىمىزدەگى بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى كليماتتىق ساياسات جونىندەگى ساراپشىسى گۇلميرا سەرعازينا, «جاسىل دامۋ» اق باسشىلارى قاتىسىپ, ويلارىن ورتاعا سالدى. جيىنعا «جاسىل دامۋ» اق پارنيكتىك گازداردى تۇگەندەۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ايمان ەسەكينا مودەراتورلىق ەتتى.
بۇل ءىس-شارا «بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ كليماتتىڭ وزگەرۋى تۋرالى نەگىزدەمەلىك كونۆەنتسياسى (بۇۇ كونك) شەڭبەرىندە ءبىرىنشى ەكى جىلدىق بايانداما جانە بىرىككەن توعىزىنشى ۇلتتىق حابارلاما جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ترانسپارەنتتىلىك ماسەلەلەرى جونىندەگى ەكىنشى ەكى جىلدىق بايانداما» جوباسى اياسىنداعى بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى مەن «جاسىل دامۋ» اق ازىرلەگەن بۇۇ كونك-نىڭ حاتشىلىعىنا قر ترانسپارەنتتىلىك ماسەلەلەرى جونىندەگى العاشقى ەكى جىلدىق باياندامانى (Biennial Transparency report – BTR1) ۇسىنۋ قورىتىندىسى بويىنشا ۇيىمداستىرىلدى.
BTR1 – پارنيكتىك گازداردى ۇلتتىق تۇگەندەۋ جانە ۇلتتىق دەڭگەيدە ايقىندالاتىن ۇلەستى ورىندالۋى تۋرالى مىندەتتى اقپاراتتى قامتيدى. ونى دايىنداۋدى «جاسىل دامۋ» اق ىسكە اسىرادى. ۇلتتىق تۇگەندەۋ 2030 جىلعا قاراي پارنيكتىك گازدار شىعارىندىلارىن 15 پايىزعا ازايتۋ جونىندەگى مىندەتتەمەنى, سونداي-اق پاريج كەلىسىمى شەڭبەرىندە 2060 جىلعا قاراي كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋ جونىندەگى مىندەتتەمەنى قاداعالاۋعا نەگىز بولادى.
ايتا كەتەيىك, پارنيكتىك گازدىڭ ەففەكتىسىنە ىقپال ەتەتىن شىعارىندىلار 36-72 پايىز سۋ بۋى, 9-26 پايىز كومىرقىشقىل گازى, 4-9 پايىز مەتان جانە 3-7 پايىز وزون. تابيعي ۇدەرىستەر ناتيجەسىندە پايدا بولاتىن پارنيكتىك شىعارىندىلارعا وزون, ازوت پروتوكسيدى, مەتان, كومىرقىشقىل گازى جانە سۋ بۋى جاتادى. انتروپوگەندىك قوسپالار قوسىلعاننان كەيىن عالامدىق جىلىنۋ مەن كليماتتىڭ وزگەرۋى ورىن الىپ, ونىڭ وتكىزۋ قابىلەتى ارتىپ, تابيعي تەپە-تەڭدىك بۇزىلادى.
سەمينار بارىسىندا مۇناي-گاز سالاسى مەن كولىك كىرەتىن ەنەرگەتيكالىق سەكتور; ونەركاسىپتىك ۇدەرىستەر جانە ونىمدەردى پايدالانۋ; اۋىل شارۋاشىلىعى; ورمان شارۋاشىلىعى جانە باسقا دا جەر پايدالانۋ تۇرلەرى مەن قالدىقتار سەكتورى بويىنشا پارنيكتىك گازدار شىعارىندىلارىنىڭ ەسەپتەۋلەرى تالقىلاندى.
