سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
جىقاڭ اۋىلدا ۇزاق جىل مال باقتى. بار ءومىرى ەلدىڭ شەتىندە, جەلدىڭ وتىندە ءوتتى. سوندىقتان ونى اۋىلدان اندا-ساندا كورەتىن ەدىك. كەيىن كەڭشار تارادى. اتا-اجەلەرىمىز بەن اعا-اپالارىمىز ماڭداي تەرىن توگىپ باققان وتار-وتار مال ەكى-ءۇش جىلدا ۇشتى-كۇيلى جوق بولدى. جىقاڭ ۇجىمشار تاراعاننان كەيىن اۋىل ىرگەسىندەگى بۇرىنعى بولىمشە ورتالىعى تويتوبەگە كوشىپ كەلدى. مۇندا باس-اياعى ونشاقتى ءۇي عانا بار. ءبارى دە مالشى وتباسىلار. ەندى جىقاڭدى جەڭگەمىزبەن اۋىلدان ءجيى كورەمىز. جيىن-تويدان قالمايدى. كوكەم ونەردەن دە قارا جاياۋ ەمەس. ەكى-ءۇش اۋىز ولەڭدى تاباندا قۇراستىرىپ, دومبىرامەن ء«اۋ» دەپ شىرقاپ جىبەرەدى. ۇنەمى ەكەۋى بىرگە جۇرەدى. ءبىر قاراساق, تويتوبەدەن اۋىلعا قۇلديلاپ كەلە جاتادى. ءبىر قاراساق, ەكەۋى ۇيىنە كەتىپ بارادى. الدىندا اياعىن ادىمداپ باسىپ بارا جاتقان جەڭگەمىز. ويتكەنى بۇل كىسى جىلدام جۇرەدى. جەڭگەمىزدىڭ جاياۋ جۇرىسىنە ەكىنىڭ ءبىرى ىلەسە المايدى. ول اۋىلداعى «مەن – مارافونشىمىن» دەگەن جاس جىگىتتەردىڭ ءوزىن شاڭ قاپتىرىپ كەتكەن. بەينەلەپ ايتقاندا, ونىڭ جۇرىسىنە اتتىلى ادام عانا ىلەسە الادى. ءبىر كۇنى سونىڭ سىرىن اپامنان سۇراپ ەدىم: «ە, ول ابىسىنىم, كوكدونەنگە تارتقان عوي» دەدى. اپام ايتىپ وتىرعان «كوكدونەن كىم؟» تۇك تۇسىنبەدىم. قايتا سۇراپ ەدىم:
– ونى قايتەسىڭ, بار بۇزاۋدى ايداپ اكەل. قازىر سيىر كەلەدى, – دەپ ءوزىمدى جۇمساپ جىبەردى. ءسويتىپ, بۇل تاقىرىپ جابىق قالعان. 90-جىلداردىڭ اياق كەزىندە جەڭگەمىز اۋىرىپ, ومىردەن ءوتتى. جىقاڭا ونىڭ قايعىسى قاتتى باتتى. ۇيىنەن شىقپاي جاتىپ الدى. ەكەۋىنىڭ اراسىندا بالا بولعاندا قانداي بولار ەدى؟ جوق دەگەندە, كوكەمە قولعانات بولىپ ءجۇرۋشى ەدى. ايتەۋىر جىقاڭ قايعىنىڭ قۇدىعىنا قۇلاپ كەتپەدى. ەڭسەسىن قايتا تىكتەپ, اعايىن ورتاسىنا ورالدى. جەڭگەمىزدەن كەيىن ءبىراز جىل جالعىز عۇمىر كەشىپ, بىلتىر دۇنيە سالدى.
ال مەنىڭ ويىمنان اپام ايتقان «كوكدونەن ەسىمدى ادام» كەتپەي قويدى. بۇل كىسى وتكەن عاسىردا ورتاسىندا تورعاي وڭىرىندە ءومىر سۇرگەن. ەرەكشە قاسيەتى بولعان. اسىرەسە ەل اراسىندا ونىڭ جۇردەكتىگى تۋرالى اڭىز-اڭگىمە كوپ. ىلعي جاياۋ جۇرەدى. مەجەلى جەرگە كولىكتەن بۇرىن جەتەدى. ونىڭ جۇرىسىنە ەشكىم ىلەسە الماعان. ەسكى سوزگە قۇلاعى تۇرىك باقىتبەك بايتەمىروۆ اعامىز ونى بالا كۇنىندە كورگەنىن ايتادى.
«1959 جىلدىڭ قوڭىر كۇزى. كونەلەۋ قوڭىر تاقيانىڭ سىرتىنان بوزعىل جۇقا جالباعايى بار, ۇزىن اق كويلەك كيگەن جالاڭ اياق ادام ۇيگە كەلدى. بەت پوشىمى كينوداعى وزبەك شالدارىنا ۇقسايدى. دالادان جۋىنىپ كەلگەن سوڭ وتىرا قالىپ, ەكى اياعىن كوتەرىپ, شوق اياقتىڭ ۇستىنە ۇستاپ قىزدىردى. نە ايتقانى ەسىمدە جوق. بىراق ماعان ونىڭ ەشكىمگە ۇقسامايتىن كەسكىن-كەلبەتى ايرىقشا اسەر ەتتى. سول بەينەسى كوز الدىمدا ساقتالىپ قالدى», دەيدى ول.
بىردە تورعايدا اجەپتاۋىر قىزمەت ىستەيتىن ءبىر باسشى جەڭىل كولىگىمەن جول ۇستىندە جاياۋ كەتىپ بارا جاتقان كوكدونەننىڭ جانىنان ونى شاڭعا كومىپ, زىمىراپ وتەدى. الگى ازامات كولىگىمەن ىزعىپ تورعايعا كەلسە, كوكدونەن سوندا جۇرگەنىن كورگەن. تاڭعالىپتى. ەل ىشىندە ول جايىندا وسىنداي وقيعالار كوپ. بىرەۋلەر ول سوعىستا جاراقات العان, سودان ەرەكشە قاسيەت پايدا بولعان دەيدى. ەندى بىرەۋلەر بالا جاسىنان قونعان دەپ ايتادى. دەگەنمەن ەل-جۇرت ونىڭ ەرەكشە قاسيەتىن ءبىلىپ, قاتتى قادىرلەپتى.
