سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – جانگەلدى ابدىعالىم
بىلتىر بيزنەسىن جاڭا باستاعان 50 كاسىپكەر وبلىس اكىمىنىڭ گرانتىنا يە بولدى. اسىرەسە قازىر الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ جالعاسىپ جاتىر. اتاپ ايتساق, ەرەكشە بالالار مەن ولاردىڭ اتا-انالارىنا كومەكتەسەتىن ورتالىق كوبەيدى.
قايتارىمسىز گرانتتىڭ يەگەرى اتانعان گۇلشات اكىمجانوۆا مەملەكەت بەرگەن قاراجاتقا وبلىس ورتالىعىنىڭ مايقۇدىق اۋماعىنان «باقىت مەكەنى» تۇزەتۋ-دامىتۋ ورتالىعىن اشتى. ورتالىقتاعى لوگوپەد, لوگوپەد-دەفەكتولوگ, اۆا تەراپەۆت سەكىلدى بىلىكتى ماماندار دامۋىندا تەجەلۋ, سويلەۋىندە مۇكىستىك بار بالالارعا كومەك بەرەدى.
– گرانت قاراجاتىنا كابينەتتىڭ تولىققاندى جۇمىسىنا قاجەتتى بارلىق قۇرالدى, بالالارعا ويىنشىق, دامىتۋ ارنالعان زاتتار الدىق. وبلىس اكىمىنىڭ قايتارىمسىز گرانتى تۋرالى الەۋمەتتىك جەلىدەن ءبىلدىم. باسىندا بۇل ءىستى باستاۋعا قورقاقتاعانىم راس. بىراق «نە دە بولسا تاۋەكەل» دەپ, جوبامدى ۇسىندىم. كونكۋرستان وتكەنىمدى بىلگەندە ەرەكشە قۋاندىم. بولاشاقتا افك, سەنسورلىق تەراپەۆت, نەيروپسيحولوگ ماماندارىن ورتالىققا تارتۋعا تىرىسامىن, تاعى لوگوپەد بولسا, ءتىپتى جاقسى بولار ەدى. تۇزەتۋ جۇمىسى ۇزىلمەۋى كەرەك, ءۇزىلىپ قالسا دامۋ دا كەرى كەتەدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت – قازاق ءتىلدى لوگوپەد مامانداردىڭ تاپشىلىعى. جاس ماماندار ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالامەن جۇمىس جاساۋعا قورقادى. اتا-انالارمەن بايلانىس ورناتۋدان قاشقاقتايدى. «ناتيجە شىقپاي قالادى» دەپ وزدەرىنە سەنىمسىزدىك تانىتادى. مەن ءوزىم 12 جىل بويى بالاباقشادا جۇمىس جاساپ, ەندى عانا جەكە كاسىبىمدى اشتىم. وقۋدى بىتىرگەن بەتتە كابينەت اشۋ مۇمكىن ەمەس. ويتكەنى وعان ءبىلىم كەرەك, تاجىريبە كەرەك. بالامەن جۇمىس جاساۋدان مول تاجىريبە جيناپ, اكىم گرانتىنىڭ ارقاسىندا ورتالىق اشتىم. ءوز كاسىبىمدى دوڭگەلەتۋ ارقىلى ەرەكشە بالالارعا دا كومەگىمدى تيگىزىپ جاتىرمىن, – دەيدى گ.سۇلەيمەنقىزى.
رىمجان ارينوۆا ەسىمدى قالا تۇرعىنىنىڭ بالاسى ورتالىققا كەلىپ جۇرگەنىنە ەكى ايدان اسىپتى. ول جۇرگىزىلگەن جۇمىس ناتيجەسىز ەمەس دەيدى.
– لوگوپەد گۇلدەن سەرىكقىزىنا كەلگەندەگى سەبەبىمىز, بالام ر ءارىبىن ايتا المايدى. مەكتەپتە قيىندىق تۋعىزباسىن دەپ جۇگىندىك. بالاما ۇنايدى, تاپسىرماسىن ۇيدە قايتالايمىز. لوگوپەد ماماندار قاي جەردە دە تاپشى, مەكتەپتە دە جەتىسپەيدى. مەكتەپتە دە بۇل ماماندار كوپ بولسا دەيمىن. ويتكەنى قازىر بالالاردىڭ كوبىسىنىڭ كەيبىر دىبىستارعا ءتىلى كەلمەيدى نەمەسە ولاردى بۇرمالاپ ايتادى, – دەدى ر.ارينوۆا.
جاس كاسىپكەر گ.اكىمجانوۆا كەيبىر اتا-انالار ء«الى ەرتە, بالاباقشادا سويلەپ كەتەدى» دەپ بالالارىن الىپ كەتەتىنىن ايتادى. كەيبىرى جۇمىستى ۇناتىپ, ءارى قاراي جالعاستىرۋدى سەنىپ تاپسىرادى.
– بالاباقشاعا بارسا, سويلەپ كەتەتىن بالالار بولادى. بىراق بۇل ءادىس بىردە بولادى, بىردە جۇزەگە اسپاۋى مۇمكىن. بالاباقشادا ءتىلى شىقپاسا, اتا-انا ۋاقىت وتكىزىپ العانىنا وكىنەدى. سوندىقتان لوگوپەدكە ەرتە جاستان اپارا بەرۋدىڭ ارتىقتىعى جوق, – دەيدى مامان.
انار گيزاتۋلينا دا وبلىس اكىمىنىڭ گرانتىنا ساران قالاسىنان «ۋنيكۋم» تۇزەتۋ كابينەتىن بىلتىر اشتى. كابينەت اشىپ, كاسىپپەن اينالىسۋىنا ءوزىنىڭ ۇلى سەبەپ بولعان. ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ءجۇز شاقتى بالانى قامتىپ ۇلگەرگەن. قازىر كابينەتىندە لوگوپەد, پسيحولوگ, سەنسورلىق تەراپەۆت جۇمىس ىستەيدى. گرانت قاراجاتىنا كابينەتتى تولىق جابدىقتاپ, سەنسورلىق ينتەگراتسيا بۇرىشىن جاساقتادى.
– بىزگە ءتۇرلى بالا كەلەدى. اۋتيزم, اقىل ويىندا كەمىستىگى بار, سال اۋرۋلارىنىڭ جەڭىل تۇرلەرىمەن اۋىراتىن, دامۋىندا ءتۇرلى اۋىتقۋلارى بار بالالاردى قابىلدايمىز. كۇنىنە كەمى ون بالامەن جۇمىس ىستەيمىز. دەمالىس كۇندەرى دە جۇمىستى ۇزبەيمىز. سەبەبى قازىر ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالار كوپ, – دەيدى ا.گيزاتۋللينا.
جاس كاسىپكەردىڭ ەندىگى ويى – مەملەكەت ۇسىنىپ وتىرعان قولداۋ شارالارىن ۇتىمدى پايدالانىپ, كاسىبىن ۇلعايتۋ. سونداي-اق مەملەكەتتىك تاپسىرىس الۋ ماقساتىندا جۇمىس جۇرگىزۋ كەرەك. ويتكەنى كاسىپكەر ينكليۋزيا تەگىن بولۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
– اتا-انالاردى جاقسى تۇسىنەمىن, سوندىقتان باعاسىن كوتەرمەۋگە, جان-جاقتى كومەكتەسۋگە تىرىسامىز. ءبىر جىل ىشىندە بالالاردىڭ بويىنداعى وزگەرىستىڭ, وڭ ناتيجەنىڭ بارى انىق بايقالادى. اسىرەسە تۇراقتى كەلەتىن بالالاردىڭ باسىم بولىگىندە ىلگەرىلەۋ بار. مۇلدەم سويلەمەگەن بالالار سويلەپ, الەۋمەتتەنىپ, تۇرمىستىق ماشىقتاردى ۇيرەنىپ كەلەدى, – دەيدى انار.
كابينەتىندەگى ماماندار ۇنەمى بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ وتىرادى. ءوزى دە وقىپ, ترەنينگ, شەبەرلىك ساباقتارىنان قالماۋعا تىرىسادى.
– بالاما اۋتيزم دياگنوزى قويىلعان. سوندىقتان بۇل ماسەلە ماعان جاقسى تانىس بولعاندىقتان باسقا اتا-انالارعا دا كەڭەس بەرەمىن. ءبىزدىڭ اتا-انالاردىڭ كوپ جاعدايدا بالالار مۇگەدەكتىگى, ينكليۋزيا تۋرالى ءبىلىمى از. نەگىزگى تۇزەتۋ جۇمىستارىنان بولەك, اتا-انالارمەن دە جۇمىس جۇرگىزەمىز, – دەيدى ول.
وبلىستىق جاستار ساياساتى ماسەلەلەرى جونىندەگى باسقارمانىڭ باس مامانى ۇلان وماروۆ وسىنداي ينكليۋزيالىق باعىتتاعى جوبالاردىڭ گرانت يەگەرى اتانۋ مۇمكىندىگى جوعارى ەكەنىن ايتادى. ويتكەنى مۇنداي ەرەكشە جوبالار قازىرگى ۋاقىتتا وزەكتى ءارى سۇرانىسقا يە. بيىلعى كونكۋرس جاڭارتىلعان فورماتتا وتكىزىلەدى. وبلىس اكىمىنىڭ گرانتى عىلىم, مادەنيەت, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار, مەديا, بيزنەس سىندى بەس باعىتتا بەرىلەدى.
– كونكۋرسقا 18-34 جاستاعى وبلىس تۇرعىندارى قاتىسا الادى. قازىر حابارلاسىپ, سۇراپ, ءبىلىپ جاتقاندار بار. بىلتىرعى كونكۋرسقا 300-دەن استام جوبا ۇسىنىلىپ, 50 جەڭىمپاز انىقتالعان بولاتىن. بيىل دا وسىنشا گرانت يەگەرى بولادى دەپ كۇتىپ وتىرمىز. گرانت الۋشىلار اراسىندا ينكليۋزيۆتى, وندىرىستىك جوبالار, تىگىن, شىعارماشىلىق, زياتكەرلىك شەبەرحانالار, تەحنيكالىق, مەديتسينالىق, اۋىل شارۋاشىلىعى باعىتتارى, قىزمەت كورسەتۋ, ءتۋريزمدى دامىتۋ, باسقا دا قىزمەت باعىتتارىن اتاپ وتۋگە بولادى. جوبا قاجەتتىلىگى, ناتيجەلى بولۋ مۇمكىندىگى, الەۋمەتتىك ماڭىزى, باسقا دا كريتەريلەرگە قاراي تاڭدالادى, – دەيدى باس مامان.
وبلىس اكىمىنىڭ گرانتى جاستار كاسىپكەرلىگىن قولداپ, دامىتۋ ماقساتىندا 2005 جىلدان بەرى بەرىلىپ كەلەدى. اۋەلدە گرانت كولەمى 500 مىڭ, 1 ملن تەڭگە بولسا, قازىر 2 ملن تەڭگەگە ءوستى. مۇنىمەن قوسا, وبلىستىڭ قالا مەن اۋدان اكىمدەرىنىڭ گرانتىنا دا كونكۋرس ۇيىمداستىرىلادى. جەڭىمپازداردى ارنايى بەكىتىلگەن كوميسسيا انىقتايدى. جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ارنايى مونيتورينگ توبىنىڭ باقىلاۋىندا بولادى.
– كونكۋرس جەڭىمپازدارىمەن كەلىسىم جاسالادى. ولار ءبىر جىل ىشىندە وزدەرى ۇسىنعان جوبانى جۇزەگە اسىرۋى كەرەك. بۇل ەرەكشە باقىلانادى. كونكۋرسقا كاسىبىن ەندى باستاعىسى كەلەتىن نەمەسە ءىسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋدى قالايتىن جاستار قاتىسا الادى, – دەيدى ۇ.وماروۆ.
قاراعاندى وبلىسى
