عىلىم • 28 قاراشا, 2024

داقىل ونىمدىلىگىن ارتتىراتىن ءتاسىل

70 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

قازىر جەر بەتىندەگى حالىق سانى ءوسىپ بارادى. وسىعان وراي ازىق-ت ۇلىكتى تۇتىنۋ مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىم­دەرىن ءوندىرۋ مولشەرى ارتىپ, الەمدە اگرووندىرىستى جۇر­گىزۋ ۇلگىسى وزگەرىسكە ۇشىرادى. سوعان باي­لانىستى عالىمدار اۋىل شارۋا­شىلىعى وندىرۋشىلەرىن ازىق-ت ۇلىك داعدارىسىنان شىعۋدىڭ جاڭا بالاما جولدارىن ىزدەۋگە يتەرمەلەپ وتىر.

داقىل ونىمدىلىگىن ارتتىراتىن ءتاسىل

اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىنىڭ ونىم­دىلىگىن ارتتىراتىن ءتيىمدى جولدىڭ ءبىرى – وسىمدىكتى حيميالىق جولمەن قورعاۋ. ونىڭ باستى سەبەبى –  حيميالىق زاتتى قولدانۋ كولەمى مەن اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارى ونىمدىلىگىنىڭ ارتۋى اراسىنداعى بايلانىس. ياعني حيميالىق زاتتى قولدانۋ ارتقان سايىن, ءونىم الۋ كولەمى دە ەسەلەنەدى.

ق.ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحني­كالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى جەرگىلىكتى جانە ارزان شيكىزاتتى پايدالانا وتىرىپ, اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن بيولوگيالىق قورعاۋعا جانە ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ارنالعان گۋمين نەگىزىندەگى وتاندىق ءونىم شىعاردى. ونى  الاكول كەن ورنىنداعى قوڭىر كومىر مەن قۇس فابريكالارىنداعى قۇس ساڭعىرىعىنان سينتەزدەپ العان.

«گۋميندىك زات قۇرامىندا ءوسۋ ستيمۋلياتورى جانە ميكروتىڭايتقىش رەتىندە وسىمدىكتەرگە كەشەندى اسەر ەتەتىن گۋمين قىشقىلى مەن فۋلۆو قىشقىلى كوپ مول­شەردە كەزدەسەدى. سونىمەن قاتار اتالعان زات توپىراقتىڭ قۇرىلىمىن, بۋفەرلىك جانە يون الماسۋ قاسيەتتەرىن دە جاقسارتادى. گۋمين توپىراقتاعى لاستاۋشى زاتتاردى ءسىڭىرىپ, ولاردىڭ وسىمدىك بويىنا وتۋىنە جول بەرمەيتىن قورعانىس قىزمەتىن اتقارادى. گۋمين قىشقىلىن قولدانۋ – وسىمدىكتىڭ تىنىس الۋ ءۇردىسى, فوتوسينتەز, سۋ الماسۋ قارقىنىن ارتتىرىپ, حلوروفيلل مەن اسكوربين قىشقىلى كونتسەنتراتسياسىنىڭ جوعارىلاۋىنا ىقپال ەتەدى. زەرتتەۋ ناتي­جەسىندە الاكول كومىر كەن ورنىنان الىنعان گۋمين شىعىمى جوعارى ەكەنى انىقتالىپ, كومىردى الدىن الا وڭدەۋدە تۇز قىشقىلى ءتيىمدى ەكەنى بەلگىلى بولدى», دەيدى اتالعان جوعارى وقۋ ورنىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى سانا قابدراحمانوۆا.

زەرتحانالىق جاعدايدا انىقتالعان گۋمين قىشقىلىنىڭ سويانىڭ ءونۋى مەن وسۋىنە اسەرى جوعارى بولىپ, سويا تۇقىمىنىڭ ونىم­دى­لىگى 70 پايىزعا ارتقان. سونداي-اق الدىڭ­عى جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ ناتيجەلەرى گۋمين قىشقىلىن قولدانۋ ناتيجەسىندە اۋىل ­شا­­­رۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ونىمدىلىگى ­ور­تا ەسەپ­پەن 30-90 پايىزعا ارتاتىنىن انىق­­تا­­عان. ەندىگى كەزەكتە عالىمداردىڭ الدىن­دا الىن­عان گۋمين ءونىمىن دالالىق جاعداي­دا زەرت­تەۋ جۇمىسى تۇر. 

سوڭعى جاڭالىقتار