جاۋاپكەرشىلىك پەن كاسىبيلىك سالاعا سەرپىن بەرەدى

تسيفرلىق ينفراقۇرىلىم يگىلىگى

اكىمدەرگە IT ماماندارىن قولداۋ ماق­ساتىندا وڭىرلەردە تسيفرلىق ينفرا­قۇرىلىم قۇرۋ تاپسىرىلدى. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ «Astana Hub» جۇمىسىنىڭ اياسىندا IT-ەكسپورت كولەمىن ارتتىرۋ, تسيفرلىق پلات­فورمالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتا­ماسىز ەتۋ مەن وتاندىق ستارتاپتاردى ىسكە اسىرۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى. سونداي-اق «تەرريكونوۆايا دولينا» Iت-حابىنىڭ باسشىسى سابير نيازوۆ, «Arlan BioTech» كومپانياسىنىڭ باسشىسى بولات سۇلتانقۇلوۆ, «ITS Partner Ltd» كومپانياسىنىڭ باسشىسى مارات تاستەمىروۆ بايانداما جاسادى.

ەلىمىز الەمدە تسيفرلاندىرۋ سالاسى دامىعان ەڭ وزىق 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا كىرەدى ءارى ونلاين-قىزمەتتەر كورسەتۋدە 8-ورىندا تۇر. 2024 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا IT-قىزمەت ەكسپورتى 306 ملن دوللارعا دەيىن ءوستى. جىل سوڭىنا دەيىن 600 ملن دوللاردان اسادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. جالپى, 5 جىل ىشىندە وتاندىق IT-قىزمەتتەردىڭ ەكسپورتى 20 ەسەگە ۇلعايدى. ەلىمىزدە روبوتتاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارى ورنىقتى دامىپ, كوپ­تەگەن سالادا ترانسفورماتسيا جالعا­سىپ جاتىر. سونداي-اق زاڭنامالىق بازا قالىپتاسىپ, ۇنەمى جەتىلدىرى­لىپ وتىرادى. تسيفرلىق ترانسفورماتسيا تۇجىرىمداماسى قابىلداندى, ۆەنچۋرلىك نارىق پەن ستارتاپ-ەكو­جۇيەنى دامىتۋدا قولايلى ەكونومي­كا­لىق جاعداي جاسالدى. «Astana Hub» تەحنوپاركى كوپتەگەن ستارتاپقا شىن مانىندە, يننوۆاتسيالىق كلاس­تەرگە ءارى ەڭ نەگىزگى ارىپتەسكە اينالدى. بۇل الاڭدا 1,5 مىڭنان اسا كومپانيا تابىستى جۇ­مىس ىستەپ جاتىر. «E-commerce», «BigData», «GameDev», «Fintech», «MedTech» پەن باسقا دا سەرپىندى جوبالاردىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى جوعارى. ولاردىڭ بەلسەندى دامۋى 2026 جىلعا قاراي ءىت-ونىمدەر مەن قىزمەتتەر ەكسپورتىن 1 ملرد دوللارعا دەيىن وسىرۋگە ىقپال ەتپەك.

پرەمەر-مينيستر ۇكىمەت الدا­عى ۋاقىتتا دا IT-تەحنولو­گيا­لار مەن كورسەتى­لەتىن قىزمەتتەر سالا­سىن بەلسەندى قولداي بە­رەتىنىن اتاپ ءوتتى. وڭىرلىك اكسەلە­را­تسيا­لىق باع­دار­لامالاردى, باسقا ەلدەردەگى جاھان­دىق ارىپتەستىك جەلىنى دامىتۋ سايا­س­اتىن ودان ءارى جالعاستىرۋ قاجەت.

– مەملەكەت باسشىسى 2029 جىلى تسيفر­لىق تەحنولوگيالاردىڭ ەكونو­ميكاعا قوسا­تىن ۇلەسىن 1%-عا دەيىن, ال ءىت-قىزمەتتەر­دەگى جەرگىلىكتى ۇلەستى كەمىندە 80%-عا جەتكىزۋ مىندەتىن قويدى. وعان قول جەتكىزۋدە IT-حابتار مەن ۆەنچۋر­لىك قورلار باستى درايۆەرلەرگە اي­نا­لۋ­عا ءتيىس. كەيىنگى التى جىلدا ەلى­مى­ز­دە ۆەنچۋرلىك قارجىلاندىرۋ كولە­مى 6 ەسە­دەن اسا وسكەن. ءارى قاراي ءوسۋ ءۇشىن ءبىز وسى سالاداعى وزىق ساراپشىلاردى تارتۋى­مىز كەرەك. بۇل وراي­دا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن دامىتىپ, ءىرى بيز­­نەستى تارتۋ جانە ساۋاتتى تسيفرلىق ينفراقۇرىلىم قۇرۋ جۇمىستارىنا جەتە كوڭىل ءبولۋ قاجەت. تسيفرلاندىرۋ, ءىت-سالانى دامىتۋ جانە كيبەرقاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ ەكونوميكانىڭ دامۋىنا ىقپال ەتۋگە ءتيىس, – دەدى و.بەكتەنوۆ.

جالپى, پرەزيدەنت جۇكتەگەن جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ مىندەتتەرىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا سالالىق زاڭنامانى جەتىلدىرۋدە بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. كەلەر جىلى استانادا جاساندى ينتەللەكت ورتالىعىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە جاس تالانتتاردى تارتۋ نۇكتەسىنە اينالۋعا ءتيىس. تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنە وسى ماسەلەنى ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاۋ تاپسىرىلدى.

IT-سالانىڭ جوعارى بىلىكتى ماماندارىن دايارلاۋ دا باسىم مىندەت بولىپ وتىر. «Astana Hub»-تا ۇزدىك حالىقارا­لىق تاجىريبە ەسكەرىلىپ, قاجەتتى جاع­داي­لار جاسالعان. تسيفرلىق دامۋ, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم, وقۋ-اعارتۋ مينيستر­لىكتەرىنە «Astana Hub»-پەن وڭىرلىك حابتارمەن ءوزارا تىعىز بايلانى­سا وتىرىپ, ودان ءارى دامۋ مەن وقىتۋ تۇجىرىمداماسىن جاساۋ تاپسى­رىل­دى. وسى رەتتە وقۋ بىتىرگەن مامان­دار­­­دىڭ سانىن كوبەيتۋ ماقسات ەمەس, ولار­­دىڭ دايارلىق ساپاسىنا باسا نازار اۋدارۋ قاجەتتىگى اتالىپ ءوتتى. ۇز­دىك الەمدىك ادىستەمەلەردى نازاردا ۇستاپ, تسيفر­­لىق ءبىلىم مەن داعدىلاردى ارت­تىرۋ تا­سىلدەرىن ۇنەمى جاڭارتىپ تۇرۋ ماڭىزدى.

سونىمەن قاتار وڭىرلەردەگى تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى قام­تاماسىز ەتۋگە بۇل ماسەلەلەرگە اكىمدىك ءتيىستى كوڭىل ءبولۋ كەرەك. سالالىق مينيسترلىككە وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, «Astana Hub»-تى دامىتۋ, وڭىرلىك حابتاردى قولداۋ مەن IT سالاسىندا ەكسپورتقا باعىتتالعان باعىتتاردى دامىتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ بويىنشا شارالار قابىل­داۋ, سونداي-اق ۆەنچۋرلىك قارجى­لاندىرۋدى قولداۋ جۇيە­سىندەگى تاسىلدەردى جاڭارتۋ تاپسىرىلدى.

تەمىرجول سالاسىندا سەرپىلىس بار

2030 جىلعا دەيىن تەمىرجول كولىگىن دامى­تۋ جونىندەگى تۇجى­رىم­داما قا­بىل­دان­عالى بەرى, بۇل سالاعا باسا نازار اۋدارىلىپ كەلەدى.  بۇگىندە 2,8 مىڭ شا­قىرىم جول جوندەلىپ, 143 جولاۋشى ۆاگونى جاڭارتىلعان. مينيسترلىكتىڭ مالى­مەتىن­شە, بيىلعى جىلدىڭ 10 ايىنىڭ قورىتىندى­سىندا جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمى 3,5%-عا ارتىپ, 263 ملن 400 مىڭ توننانى قۇراعان. ىشكى تاسىمالدار 10,8%-عا ءوسىپ, 156,2 ملن تونناعا جەتكەن. ال ترانزيتتىك جۇك تاسىمالىنىڭ كول­ە­مى وتكەن جىلدىڭ دەڭگەيىندە قالدى. ياعني 22 ملن 400 مىڭ توننا.

قازىر پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا كولىك-لوگيستيكا سالاسىن دامىتۋدا ەلدە اۋقىمدى ينفراقۇرى­لىمدىق جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بىلتىردان بەرى 2,8 مىڭ شاقى­رىمنان استام تەمىرجول جوندەلدى. جىل­جىمالى قۇرامدى جاڭارتۋ جۇمىسى جالعاسىپ كەلەدى. «قازاقستان تەمىر جولى» باسقارما توراعاسى نۇرلان ساۋ­ران­باەۆتىڭ مالىمەتىنشە, بيىل 185 لوكوموتيۆ پەن 143 جولاۋشىلار ۆاگونى ساتىپ الىنعان. 2028 جىلى جولاۋشىلار ۆاگوندارىنىڭ پاركى 3 مىڭنان اسا بىرلىككە جەتىپ, ەلدىڭ قاجەتتىلىگىن تولىق قامتاماسىز ەتەدى.

ال پرەمەر-مينيستر سالانى جاڭ­عىر­تۋدا كۇش-جىگەردى ارتتىرۋ قاجەت­تىگىنە ەرەكشە توقتالدى. اسىرەسە تەمىر­جول ۆوكزالدارى مەن ستانسالاردىڭ  ينفرا­قۇرىلىمىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەكتىگىن تىلگە تيەك ەتتى. قازىر ولاردىڭ شامامەن 90%-ى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى.

– مەملەكەت باسشىسى قازاق­ستاندى تولىققاندى كولىك-لوگيس­تيكالىق حابقا اينالدىرۋ باعى­تىندا ناقتى مىندەتتەر قويدى. بۇل رەتتە تەمىرجول سالاسىنىڭ دامۋ الەۋەتى جوعارى ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. سونداي-اق ول ىشكى جانە ترانزيت­تىك جۇك تاسىمالىن ارتتىرۋدا شەشۋ­شى ءرول اتقارىپ وتىر. العا قويىل­عان ماق­سات­تارعا جەتۋگە ءبىز قولدانىستاعى تەمىر­جولدار مەن لوگيستيكالىق ورتا­لىقتاردى جاڭعىرتىپ, جاڭالارىن سالىپ جاتىرمىز. سونداي-اق ۆاگون پاركىن جاڭارتۋ جۇمىستارى دا تۇراقتى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل ەلىمىزدىڭ كولىك جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگى مەن ونىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن بارىن­شا ۇلعاي­تۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قابىل­دان­عان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە, 2029 جىلع­ا قاراي ترانزيتتىك تاسىمال كولەمى 28 ملن توننادان 45 ملن تونناعا دەيىن, ال ترانزيت جيىرما فۋتتىق بالا­ماداعى 2 ملن كونتەينەرگە دەيىن وسەدى, – دەدى و.بەكتەنوۆ.

حالىقارالىق كولىك دالىز­دەرىن­دەگى وتاندىق باعىت­تاردىڭ باسەكە­گە قابىلەت­­­تىلىگىن ارتتىرۋ ماڭىزدى.  پرەمەر-مينيستر شەكاراداعى مەم­لە­كەت­تىك قىز­مەتتەردى ساپالى ءارى جەدەل كورسەتۋگە بارلىق ءرا­سىم­دى اياقتاۋدى تاپسىردى. قازىرگى ۋاقىتتا سالىق جۇيەسى مەن تەمىر­جول­دىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرى ينتەگراتسيالاندى.

كولىك مينيسترلىگى مەن «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسى نەگىزگى ينفرا­قۇرى­لىم­دىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ­دىڭ ناقتى تەتىكتەرىن ازىرلەپ, قارجى­لاندىرۋ كوزدەرىن انىقتاۋ تاپسىرىلدى. سونىمەن قاتار ۆاگونداردى جاڭارتۋدا قيىندىقتارعا كەزىگىپ وتىرعان جەكە تاسىمالداۋشىلاردى قولداۋ شارالارىن ازىرلەۋ قاجەت.

بۇعان قوسا, ۇكىمەت باسشىسى تەمىر­جول جۇكتەرىن اۋىستىرىپ تيەۋ كولە­مىن ۇلعايتۋ, تەڭىز تاسىمالىنىڭ الەۋە­تىن ارت­تىرۋعا اقتاۋ پورتى­نىڭ ينفرا­قۇ­رىلىمىن جاقسارتۋ جۇ­مىس­تارىن جەدەل­دەتۋدى تاپسىردى. كولىك مينيسترلىگى مەن «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانيا­سىنا 2025 جىلى كونتەينەرلىك حاب سالىپ, اقتاۋ پورتىنىڭ ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارىن اياقتاۋ تاپسىرىلدى.