سۋرەت: gov.kz
كۇن وتكەن سايىن ەسىرتكى تەكتەس زاتتاردىڭ فورماسى تۇرلەنىپ, مەكتەپ جاسىنداعى جەتكىنشەكتەرگە دە اۋىز سالا باستاعان. وسىعان بايلانىستى قۇزىرلى ورىندار مەن ءبىلىم باسقارماسى مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردە تاقىرىپتىق دارىستەر, ترەنينگتەر, سەمينارلار وتكىزۋ ءىسىن قولعا الدى. جاستار مەن جاسوسپىرىمدەرگە «ەسىرتكىگە قارسىمىز!» دەپ اتالعان كىتاپشالار مەن جادىنامالار تاراتىلىپ كەلەدى. ماماندار ءار ازامات ەسىرتكىگە قاتىستى قانداي دا ءبىر حابارعا قانىق بولسا, كىتاپشادا كورسەتىلگەن جەدەل جەلىگە حابارلاسا الاتىنىن ايتادى.
«بۇل دەرتپەن قوعام بولىپ كۇرەسۋ ماڭىزدى. جالپى جەدەل-ىزدەستىرۋ شارالارىمەن قاتار ناشاقورلىقتىڭ الدىن الۋ جانە حالىقتىڭ ەسىرتكىگە قارسى يممۋنيتەتىن قالىپتاستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. الماتىدا جىل باسىنان بەرى ناشاقورلىققا قارسى 585 پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارا ءوتتى. بۇل ماسەلەدە ەرىكتىلەر بىزگە جان-جاقتى كومەك كورسەتىپ كەلەدى. ولاردىڭ بەلسەندى اتسالىسۋىمەن ەسىرتكىنىڭ تارالۋى تۋرالى اقپاراتتى قامتيتىن 9 908 گراففيتي سۋرەتى تابىلىپ, ءۇستىن بوياپ تاستاۋ ارقىلى جويىلدى. ەسىرتكى ساۋداسىن ناسيحاتتاعان 31 «سۋرەتشى» ۇستالدى. سونىمەن قاتار ەسىرتكىنى تاراتۋمەن, جارنامالاۋمەن اينالىساتىن 450 ينتەرنەت-رەسۋرس بۇعاتتالدى. زاڭسىز اينالىمنان 405 كيلودان اسا ەسىرتكى, ونىڭ ىشىندە «سينتەتيكا» ەسىرتكى زاتتارى تاركىلەندى», دەيدى الماتى قالالىق پد ەسىرتكى قىلمىسىنا قارسى كۇرەس باسقارماسىنىڭ باستىعى مۇرات جۇماباەۆ.
ەسىرتكىگە قارسى كۇرەستە ەرىكتى جاستاردىڭ بەلسەندىلىگى باسىم. ايتالىق, 2021 جىلى ىسكە قوسىلعان «ناركوستوپ» جوباسىنىڭ ەرىكتىلەرى بيىل الماتىدا 1 500-دەن اسا ەسىرتكى جارنامالانعان بەلگىنى جويۋعا اتسالىسقان. جوبا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, بىلتىر جاستاردىڭ قاتىسۋىمەن ەسىرتكىنى جارنامالايتىن 300 مىڭ گراففيتي بويالعان.
«كەيىنگى جىلدارى وڭتايلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدىك. العاشقى كەزدەرى 50-گە جۋىق ەرىكتى ءدارى-دارمەك جارناماسىن بوياۋعا شىقسا, ورتا ەسەپپەن ءبىر ەرىكتىگە 100 جازۋدان كەلەتىن. قازىر تۋرا سونداي الاڭدا 50 ەرىكتىگە 10-15 جازۋدان كەلەدى. بۇل – سۋرەتتەردى ءوشىرىپ تاستاعان سوڭ قايتا پايدا بولعان گراففيتيلەر», دەيدى جوبا وكىلى ج.نۇرسەيىتوۆا.
ناشاقورلاردى ەمدەۋ مەن وڭالتۋ – ماڭىزدى ماسەلە. جەكە ورتالىقتاردا ەمدەلۋ قۇنى تىم قىمبات بولعاندىقتان, ازاماتتاردىڭ قالتاسى كوتەرە بەرمەيدى. بەلسەندىلەر جەكە وڭالتۋ ورتالىقتارىنىڭ بارلىعى بىردەي ستاندارتتالماعانىن, سوعان قاراماستان بىرنەشە جەكە ەمدەۋ مەكەمەسىمەن كەلىسىمگە قول جەتكىزىلگەنىن ايتادى. قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن جاستار ساياساتى جونىندەگى باسقارما قولعا العان. جوبا جۇزەگە اسقالى تالاي ادام تەگىن وڭالتۋدان وتكەن. بىلتىر بەلسەندىلەر «جاڭا عاسىر» قاۋىمداستىعىمەن بىرلەسە وتىرىپ بىرنەشە جوبانى جۇزەگە اسىرعان.
ءوز ءومىرىن وكسىتىپ قويماي, جاقىندارىن دا سارساڭعا سالاتىن ناشاقورلاردى ەمدەۋگە جىل سايىن قىرۋار قارجى بولىنگەنىمەن, ناتيجە كوڭىل كونشىتپەيدى. ديسپانسەرگە جاتىپ ەم العانداردىڭ وننان ءبىرى عانا قۇلانتازا ايىعىپ شىعاتىن كورىنەدى. سينتەتيكالىق زاتتارعا ءبىر اۋەس بولعان جان ۋاقىت وتە كەلە ودان دا كۇشتىسىن پايدالانىپ كورگىسى كەلەدى. بىرتە-بىرتە ەڭ قاۋىپتى تۇرلەرىنە دەيىن كوتەرىلەدى. مامانداردىڭ قابىلداۋىنا سينتەتيكالىق ەسىرتكى مەن پسيحوستيمۋلياتورلاردى قولدانعان 13-14 جاستاعى جەتكىنشەكتەردەن باستاپ, الپىستى القىمداعان ازاماتتار دا جۇگىنگەن.
«ەسىرتكىگە اۋەس بولعاندار سانى رەسمي ستاتيستيكادان بىرنەشە ەسە كوپ. ولار ديسپانسەرلىك تىركەۋگە تۇرساق, بولاشاعىمىزعا بالتا شابامىز دەپ ويلايدى. سوندىقتان ءوز بەتىنشە ەمدەلۋگە تىرىسادى. دەگەنمەن ناشاقورلىقتى ەمدەۋ مەن وڭالتۋ – وڭاي ماسەلە ەمەس. جەكە ورتالىقتاردا ەمدەلۋ قۇنى تىم قىمبات بولعاندىقتان, اركىمنىڭ قالتاسى كوتەرە بەرمەيدى. ونىڭ ۇستىنە بالاسى ەسىرتكىگە سالىنعان اتا-انالار مۇنداي مەكەمەلەرگە سەنىڭكىرەمەيدى. وكىنىشتىسى سول, ساۋىقتىرۋ مەكەمەسىنىڭ وزىندە سىرتتان سالەمدەمە جەتكىزەتىن جاعدايلار ورىن العان تۇستار بار. بۇل تاقىرىپقا ساۋاتتى كوزقاراسپەن قارايتىن مامانداردىڭ قاتارىن قالىڭداتقان ابزال. اركىمنىڭ تەرىس جولعا ءتۇسۋ وقيعالارى – ءارتۇرلى. بىرەۋ تويىنعاننان, ال بىرەۋ تورىققاننان ەسىرتكى ءدامىن تاتادى. ەسىرتكىمەن پروبلەمامدى جەڭىلدەتەم دەپ ويلايدى, ال شىن مانىندە, ءوزىنىڭ ومىرىنە بالتا شاپقانىن تىم كەش ءتۇسىنىپ, بارماق شاينايدى. ەمدەلۋدىڭ ەڭ نەگىزگى العىشارتى ادامنىڭ جەكە سانا سەزىمىنەن باستالادى. ساناسىنا سىلكىنىس جاساي الماعاندار سىرتقى فاكتوردىڭ اسەرىنە ءتۇسىپ, السىزدىك تانىتا بەرەدى. ونداي ەمدەلۋشىلەرمەن ارنايى جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەت», دەيدى پسيحولوگ دينا حاسەنوۆا.
قاتەرلى ىندەتكە قارسى كۇرەس ماسەلەسى وتكەن اپتادا ءماجىلىس مىنبەرىندە تالقىلانىپ, ەلىمىز ەسىرتكى قولدانۋ دەڭگەيى جوعارى ەلدەردىڭ قاتارىنا كىرگەنىن, قىلمىستىق كودەكسكە ەسىرتكى قۇرالدارىن, پسيحوتروپتىق زاتتاردى, ولاردىڭ انالوگتەرىن زاڭسىز ءوندىرۋ, پرەكۋرسورلاردىڭ زاڭسىز اينالىمى جانە وزگە دە ارەكەتتەر ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋدى كوزدەيتىن بىرقاتار وزگەرىس تۇجىرىمدامالىق تۇردە ماقۇلدانعانى ايتىلعان ەدى. الماتىلىق جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن قۇقىق قورعاۋ ۆەدومستۆوسىنىڭ وكىلدەرى بەلسەندى ازاماتتاردى قوعام دەرتىمەن بىرلەسە كۇرەسۋگە شاقىردى.
الماتى
