نىساننىڭ ديرەكتورى مەيىرجان ەسەنبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, كەشەننىڭ نەگىزگى قىزمەتى سارقىندى سۋلاردى تازالاپ, توعانعا جيناۋ. قىس مەزگىلىندە سۋ سوندا جيناقتالسا, جازدىڭ كۇندەرى, سۋارۋ ماۋسىمى كەزىندە سۋ ەگىستىك القاپتارىنا جىبەرىلەدى. سۋ جيناقتاعىشتىڭ جوبالىق سىيىمدىلىعى 26 ملن تەكشە مەتردى قۇرايدى, جاز مەزگىلىندە 40 ملن تەكشە مەترگە دەيىن سۋ بوساتىلادى.
توعاندا بالىق تا بار. الايدا ول وندىرىستىك ەمەس, بيولوگيالىق تازالاۋ ماقساتىندا وسىرىلەدى. قوندىرعىدا تازالاۋ مەحانيكالىق, بيولوگيالىق ءادىس ارقىلى جۇرگىزىلەدى. مەحانيكالىق ادىسپەن سۇزگىلەر ارقىلى سارقىندى سۋلار قاتتى زاتتاردان, مايلاردان تازالانسا, بيولوگيالىق ادىسپەن, بالىقتاردىڭ كومەگىمەن سۋداعى ورگانيكالىق زاتتار جويىلادى. ويتكەنى ورگانيكالىق تىرشىلىك يەلەرى سۋدا كوپ بولسا ول يىستەنە باستايدى. مۇنداي بيولوگيالىق ءادىس دامىعان ەلدەردە تاجىريبە جۇزىندە كوپ قولدانىلادى ەكەن.
كەشەن باسشىسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, قانشا دەگەنمەن سۋ قۇرامىندا ورگانيكالىق زاتتار كەزدەسەتىندىكتەن, ول توپىراققا دايىن تىڭايتقىش. سوندىقتان مامان تەحنيكالىق ادىسپەن ازىقتىق اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن دا ەش قورىقپاي سۋارا بەرۋگە بولاتىنىن ايتتى. 2022 جىلى سۋ جيناقتاعىشتىڭ ءتۇبى لايدان تازالانىپتى. 2025 جىلعا دامبىنى كۇشەيتۋ بويىنشا جۇمىستار جوسپارعا قويىلىپ وتىر. تازالاۋ قوندىرعىسى پولشا ەلىنىڭ تەحنولوگياسى. 2017 جىلى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى اياسىندا پولشالىق كومپانيا وسى قوندىرعىنى ورناتىپ بەرگەن ەكەن. مۇنداي تەحنولوگيا قازىرگى تاڭدا ەۋروپالىق ەلدەردىڭ كوپشىلىگىندە قولدانىستا. ورتالىق ازيا مەن تمد مەملەكەتتەرىنىڭ ىشىندە بىرەگەي قوندىرعى سانالادى. ءتىپتى قىتايلىق ينۆەستورلاردىڭ ءوزى وعان قىزىعۋشىلىق تانىتقان. سارقىندى سۋلاردى ەكىنشى مارتە پايدالانۋ كوپ ەلدەردە جوق. بۇل يگى شارا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ جونىندە بەرگەن تاپسىرماسىمەن ۇندەسەدى.
ماماننىڭ ايتۋىنشا, كارىز جۇيەسىنىڭ قالدىق سۋلارىن ىشۋگە جارامدى ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن تەحنولوگيا دا بار. الايدا مەگاپوليستە ازىرگە ستراتەگيالىق جەراستى سۋ قورى جەتكىلىكتى مولشەردە. سوندىقتان مۇنداي تەحنولوگياعا قاجەتتىلىك ءدال قازىر تۋىنداپ وتىرعان جوق. كەشەن نەگىزىنەن ۇيدەن شىعاتىن شايىندى سۋلاردى تازارتۋعا ارنالعان. بىراق جاۋىن-شاشىنمەن قوسىلىپ كەلەتىن سۋلاردى دا مۇناي قالدىقتارىنان تازالاپ جاتىر. ويتكەنى كولىكتەردەن تامعان جانارمايدى جاڭبىر سۋى جولدان شايىپ, ناۋالارعا اعىزادى, ونىڭ ءبىر بولىگى كارىز جۇيەسىنە دە بارىپ قۇيىلادى. كارىز جۇيەسىندەگى جاڭبىر سۋى تازالاۋ قوندىرعىسىنا جەتكەنشە ارنامەن اعىپ بارادى. ەرەجە بويىنشا جاۋىن-شاشىنعا بولەك كارىز جۇيەسى كەرەك ەكەن. سەبەبى كوشەدەن اققان جاڭبىر سۋىندا مۇناي قالدىقتارى كوپ بولادى. دەگەنمەن كەشەن قوندىرعىسى قۇرامىندا مازۋتى بار سارقىندى سۋلاردى دا شاما-شارقىنشا تازارتىپ وتىر.
ماماننىڭ مالىمدەۋىنشە, ەگەر سۋ تازا بولماسا توعانداعى بالىقتار الدەقاشان قىرىلىپ قالار ەدى. بالىقتار سۋدىڭ ەكولوگيالىق تازالىعىنىڭ انىقتاۋشىسى, ينديكاتورى ءرولىن اتقارادى. ەگەر ولار ءتىرى جۇرسە, دەمەك سۋ دا تازا دەگەن ءسوز. ونىڭ ۇستىنە, سۋ جيناقتاعىش جەرگىلىكتى ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ ءجىتى باقىلاۋىندا. ءاردايىم ەكولوگ ماماندار توعان سۋىنان سىناما الىپ, قۇرامىن زەرتتەپ تۇرادى. سول تۇرعىدا ءتىپتى سۋ جيناقتاعىشقا ادامدار شومىلسا دا بولاتىنىن ايتادى كەشەن ديرەكتورى.
«سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» جشس سارقىندى سۋدى بيولوگيالىق تازالاۋ ءۇشىن حلورەللا ميكروورگانيزمدەرىن قولدانىپ كەلەدى. بۇل تىرشىلىك يەسى سۋداعى قالدىق زاتتاردى جويۋعا كومەكتەسەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە كولدەگى سۋ بۇگىندە ءموپ-ءمولدىر. كارىز جۇيەسىنەن تازالانىپ شىققان سۋ ەكەنىن الدىن الا بىلمەگەن جۇرت ونى تابيعي كول دەپ ويلاپ قالادى. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, بۇرىن ءبورجار سۋ جيناقتاعىشىنان شىعاتىن جاعىمسىز ءيىس قولقانى قاباتىن. قازىر ول ءيىس جوعالدى. سونىڭ ارقاسىندا بۇل ماڭايدىڭ تۇرعىندارى بۇگىندە قالىپتى كۇي كەشىپ وتىر. ال جامان يىستەن قۇتىلۋعا بىردەن-ءبىر كومەگىن تيگىزگەن حلورەللا ميكروورگانيزمى. ودان بولەك, گيدروقۇرىلىم سۋىن تۇركىستان وبلىسىنا قاراستى كورشىلەس ورداباسى اۋدانىنىڭ شارۋالارى دا ەگىندەرىنە تەگىن پايدالانىپ وتىر.
«ورداباسى اۋدانى ءبورجار ەلدى مەكەنىندەگى 800 گەكتارداي القاپتى وسى كولدىڭ سۋىمەن سۋارامىز. سوناۋ 1974 جىلدان بەرى بۇل سۋ جيناقتاعىش شارۋالاردىڭ قاجەتىنە جاراپ تۇر. جوڭىشقا, بيداي, جۇگەرى ەككەن ديقاندار جىلدا سۋدان ەشقانداي قينالمايدى. بوگەت سۋى 6 شاقىرىم كانالمەن, ودان 8 شاقىرىمنان استام قۇبىرمەن اعىپ بارادى. نەگىزىندە ەلدى مەكەندە سۋارمالى ەگىس كولەمىن سۋ جيناقتاعىش ەسەبىنەن 2,5 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بار. كەڭەستىك داۋىردە ەتەكتەگى سوۆحوزدار ەگىستىك القاپتارىنا سۋدى وسى بوگەتتەن الاتىن. بىراق ول سۋ تازا بولمايتىن. سول ءۇشىن سارقىندى سۋ تەك سوۆحوزدار ەككەن مال ازىعى داقىلدارىنا عانا جارايتىن. قازىر سۋ تازا, ءموپ-ءمولدىر. ەگىستىككە قورىقپاي پايدالانىپ جاتىرمىز», دەدى «ەركىن قاينار» وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ توراعاسى ەركىن ارىسباەۆ.
شىمكەنت
