سەرىك ءانۋار ۇلى سپورت سالاسىندا تولايىم تابىسقا جەتۋمەن قاتار, دزيۋدودان الەمدى مويىنداتقان ب.دونباي, م.قىپشاقباەۆ, ي.باگلاەۆ سىندى كوپتەگەن حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرلەرىن تاربيەلەدى. ادام سپورتتا ۇلكەن شىڭداردى باعىندىرىپ, ەلدىڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەنۋ ءۇشىن سول سپورتتى ءسۇيىپ, وعان جان-تانىمەن بەرىلۋ كەرەك. سوندا عانا ول الدىنا قويعان ماقساتىن ورىنداي الادى. س.وڭعارباەۆ سونداي جان, عۇمىرىندا سپورتتاعى بار ارمانىن ىسكە اسىرا العان ازامات. ويتكەنى ول دزيۋدونى بارىنەن بيىك قويدى, ونى شىن ىقىلاسپەن جاقسى كوردى.
س.وڭعارباەۆ – شىمكەنت قالاسىنىڭ تۋماسى. اكەسى ءانۋار قۇقىق قورعاۋ ورگانىندا قىزمەت اتقارعان. اناسى بالا-شاعا تاربيەلەپ, ەرىن كۇتىپ, ءۇي شارۋاسىمەن اينالىسقان. وڭعارباەۆتار اۋلەتىندە 8 جان بولسا, سەرىك ءانۋار ۇلى سونىڭ بەسىنشىسى, ءتورت قىزدان كەيىنگى تۋعان ۇل ەدى. اكەسى قىزمەت بابىمەن تۇركىستان وبلىسىنىڭ اۋداندارىندا جۇمىس ىستەدى. وسىعان بايلانىستى بالالار دا وقۋدى شولاققورعاندا, لەڭگىردە, اقسۋكەنتتە وقىدى. دەگەنمەن بالالىق شاقتىڭ كوپ بولىگى وسى شىمكەنت شاھارىندا ءوتتى. ءۇيى «دينامو» ستاديونىنا جاقىن بولدى. ءبىر جاعىنان ول دا سپورتقا اۋەستىكتىڭ پايدا بولۋىنا اسەر ەتتى. كۇنۇزاق وسى ستاديوننان شىقپاي, جاتتىعاتىن. دوستارىمەن كەشكە دەيىن دوپ تەۋىپ, فۋتبول وينايتىن. بۇل وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارى ەدى. ول كەزدە كسرو-عا دزيۋدو سپورتى ءالى كەلمەگەن. العاشقى قاتىسقان سپورتى ەركىن كۇرەس, قازاقشا كۇرەس بولدى. ەڭ الدىمەن, ەۆگەني ءبوريسوۆتىڭ قول استىندا تاربيەلەندى. سوسىن گەننادي ترۋشكوۆ كۇرەس ادىستەرىن ۇيرەتتى. ەركىن كۇرەستەن سوڭ سامبونى دا مەڭگەردى.
سەرىك ءانۋار ۇلى جاس كەزىندە قازاقشا كۇرەستەن جاستار اراسىندا ەل چەمپيونى بولدى. 1971 جىلى تالدىقورعاندا وتكەن وقۋشىلار سپارتاكياداسىندا جەڭىمپاز اتاندى. 1973 جىلى ءنوۆوسىبىر قالاسىنا وتان الدىنداعى بورىشىن وتەۋگە اتتاندى. اسكەر قاتارىندا ءجۇرىپ تە ارميانىڭ سپورت كلۋبىندا كۇرەستى جالعاستىردى. قورعانىس مينيسترلىگى چەمپيوناتىندا ءسىبىر اسكەري وكرۋگ اتىنان ونەر كورسەتتى. ەرەكشە دارىنىمەن كوزگە ءتۇسىپ, ومبى مەملەكەتتىك دەنە شىنىقتىرۋ ينستيتۋتىنا وقۋعا شاقىرىلدى. بۇل 1975 جىل ەدى.
كەڭەس وداعىندا دزيۋدو فەدەراتسياسى 1973 جىلى قۇرىلدى. سەرىك ءانۋار ۇلى دزيۋدومەن سول جىلدان باستاپ اينالىستى, وسى كۇنگە دەيىن سول فەدەراتسيانىڭ مۇشەسى. سودان بەرى دە ەلۋ جىلدان استام ۋاقىت ءوتىپتى. وسى كەزەڭدە دزيۋدو ونىڭ ءومىرىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى. سپورت سالاسىنداعى بار ەڭبەگىن, كۇش-قايراتىن دزيۋدونى دامىتۋعا جۇمسادى. ءالى دە وسى جولدا ايانباي تەر توگىپ كەلەدى.
جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ كەلگەن سوڭ جاس مامان «دينامو» ستاديونىندا ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشى, شىمكەنتتەگى دزيۋدو سپورتىنىڭ نەگىزىن قالاعان ۆالەري كلابۋتسكيدىڭ بريگاداسىندا جۇمىس ىستەدى. كلابۋتسكي اعا جاتتىقتىرۋشى, قالعاندارى باپكەرلەر بولدى. س.وڭعارباەۆ اراسىندا ءىىم مەكتەبىندە سامبودان كۋرسانتتاردى جاتتىقتىردى. 1984 جىلى كەڭەس وداعىنىڭ بۇكىلوداقتىق تورەشىلەر القاسىنا مۇشەلىككە قابىلداندى. ول تۇستا جاسى وتىزدا ەدى. سودان باستاپ كەڭەس وداعى, ەل چەمپيوناتتارىندا تورەشىلىك ەتە باستادى. 1989 جىلى بۇكىلوداقتىق تورەشى ساناتىن الدى. جاسىراتىنى جوق, ول ۋاقىتتا دزيۋدودان قازاق باپكەرلەرى, تورەشىلەرى وتە از ەدى. شىمكەنتتە دزيۋدودان ساباق بەرگەن جالعىز قازاق جاتتىقتىرۋشى س.وڭعارباەۆ بولدى. سول سەكىلدى بار وبلىستى قوسقاندا قازاق باپكەرلەرى ساۋساقپەن سانارلىق ەدى. سوندىقتان بۇكىلوداقتىق تورەشى اتانۋ ول ۋاقىتتا قازاق بالاسىنىڭ تۇسىنە كىرمەگەن-ءدى.
كەڭەس وداعى تاراپ, ەلىمىز ەگەمەندىك العان كەزەڭنەن باستاپ, 2006 جىلعا دەيىن سەرىك ءانۋار ۇلى ەلىمىزدىڭ تورەشىلەر القاسىنىڭ توراعاسى بولدى. دزيۋدو فەدەراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى قىزمەتىن قوسا اتقاردى. 1994 جىلى ناۋرىزدا نيۋ-دەليدە حالىقارالىق تورەشى مانسابىنا ەمتيحان تاپسىردى. تاۋەلسىز ەل تاريحىندا تۇڭعىش رەت, 1994 جىلى جاپونيانىڭ حيروسيمو قالاسىندا وتكەن ازيا ويىندارىندا س.وڭعارباەۆ دزيۋدودان تورەشىلىك ەتتى. سول ازيا ويىندارىندا وعان ءمىنسىز قىزمەتى ءۇشىن وليمپيادا كوميتەتى «ۇزدىك تورەشى» اتاعىن بەردى.
ءوزىنىڭ كاسىبي شەبەرلىگىمەن جۇرتتى مويىنداتقان تورەشىنى كەيىن دۇنيەجۇزىلىك دزيۋدو فەدەراتسياسى ءتۇرلى حالىقارالىق جارىستارعا شاقىراتىن بولدى. 1997 جىلى پاريجدە (فرانتسيا), 1999 جىلى بيرمينگەمدە (انگليا), 2001 جىلى ميۋنحەندە (گەرمانيا), 2003 جىلى وساكادا (جاپونيا) وتكەن دۇنيەجۇزىلىك دزيۋدو چەمپيوناتتارىندا تورەشىلىك ەتتى. 1999 جىلى ازيا دزيۋدوشىلار وداعىنىڭ سپورت ديرەكتورى بولىپ سايلانىپ, سول كوميسسيا قۇرامىندا 2000 جىلعى سيدنەي وليمپياداسىندا تورەشى بولدى. وليمپيا ويىندارىندا تورەشى بولۋ باقىتى قازاق سپورتشىلارىنان ءبىرىنشى رەت تاعى دا سەرىك ءانۋار ۇلىنا بۇيىردى. وسى وليمپيادادا ونىڭ شاكىرتتەرى بازاربەك دونباي مەن يۆان باگلاەۆ كۇرەستى. 2004 جىلعى افينى وليمپياداسىنا دا ەكى شاكىرتى – بازاربەك دونباي مەن مۇراتبەك قىپشاقباەۆ قاتىستى. تاپ وسى جىلى ەلىمىز تاريحىندا تۇڭعىش رەت دزيۋدودان ازيا چەمپيوناتى ءوتتى. سول جارىستا شىمكەنتتىك دزيۋدوشىلار ب.دونباي مەن م.قىپشاقباەۆ ازيا چەمپيونى اتاندى.
الەمدىك جارىستاردا قازىلىق جاساپ, تالاي ساڭلاقتى تاربيەلەگەن ارداگەر سپورتشى بۇگىندە شىمكەنت قالاسىنىڭ №14 اتۋ جانە ۇقساس سپورت تۇرلەرىنەن وليمپيادا رەزەرۆىنىڭ مامانداندىرىلعان بالالار-جاسوسپىرىمدەر مەكتەبى ديرەكتورىنىڭ تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى بولىپ قىزمەت اتقارادى. 2001 جىلى حالىقارالىق دزيۋدو فەدەراتسياسى سەرىك ءانۋار ۇلىنا 7-داندى سىيعا تارتتى. ءسويتىپ, ەلىمىزدە دزيۋدودان 7-دان يەگەرى دەگەن تۇڭعىش مارتەبەلى اتاققا يە بولدى. بۇگىندە ول اتاق س.وڭعارباەۆپەن بىرگە وليمپيادا ويىندارىنىڭ جۇلدەگەرى اسحات جيتكەەۆتە عانا بار. ال 8-دان قۇرمەتىنە بولەنگەن سپورتشىلار ىشىندە س.وڭعارباەۆتان باسقا ەلىمىزدە ءالى ەشكىم جوق. مۇنداي ۇلىق مارتەبە دزيۋدو سپورتىن دامىتقان ايرىقشا ازاماتتارعا عانا بەرىلەدى ەكەن.
«دزيۋدو ءسوزىنىڭ اۋدارماسى «جەڭىسكە اپارار جول» دەگەن ماعىنا بىلدىرەدى. وسى سپورتتى وركەندەتۋ جولىندا فەدەراتسياداعى جىگىتتەرمەن بىرگە تالاي تەر توكتىك. قۇدايعا شۇكىر, ەڭبەك ءوز ناتيجەسىن بەرە باستاعانداي. وعان كەشەگى وتكەن وليمپياداداعى قىز-جىگىتتەردىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرى كۋا. راسىندا دا, سوڭعى وليمپيادا قازاق سپورتىن بيىككە كوتەرىپ, ناعىز تاريحي جەڭىستەردىڭ وقيعاسىنا اينالدى. بۇگىندە مەملەكەت تاراپىنان دزيۋدو سپورتىن دامىتۋعا بارلىق جاعداي جاسالىپ جاتىر. جۋىردا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىقارالىق دزيۋدو فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ماريۋس ۆيزەردى قابىلدادى. ەكىجاقتى كەلىسىمنىڭ ناتيجەسىندە 2027 جىلى ەلىمىزدە دزيۋدودان الەم چەمپيوناتى وتەتىن بولدى. سونداي-اق ەلوردادا دزيۋدو اكادەمياسى اشىلاتىن بولىپ شەشىلدى. وسىنىڭ ءبارى حالىقارالىق دزيۋدو فەدەراتسياسىنىڭ ەلىمىزگە دەگەن سىي-قۇرمەتىن بىلدىرسە كەرەك. سوندىقتان مۇنداي قامقورلىق كەلەشەكتە ەلىمىزدىڭ دزيۋدو سپورتىن بۇدان دا زور جەتىستىككە باستايدى دەپ سەنەمىز.
مەن جارىستارمەن الەمنىڭ ءتورت بۇرىشىن شارلاعان اداممىن. سونداي كەزدە جانىمدا سەرىك بولاتىن ەڭ جاقىن سىرلاسىم جارىم فاريدا وڭعارباەۆا بولدى. اكەم ەرتەرەكتە دۇنيەدەن ءوتىپ كەتتى. بالا-شاعاسىنىڭ راحاتىن انام كوردى. قۇداي ول كىسىگە ۇزاق ءومىر بەرگەن ەكەن, 90 جاس جاساپ, بەرتىندە عانا قايتىس بولدى. بىراق ءالى دە اناشىمدى ساعىنىشپەن ەسكە الىپ تۇرامىن. قۇدايدىڭ بەرگەن ءبىر ۇل, ەكى قىزىن تاربيەلەدىم. ولاردان 11 نەمەرە ءسۇيدىم. ۇلىم بولات ورداباسى اۋدانىنداعى سپورت مەكتەبىندە ديرەكتور. ۇلىمنىڭ كىندىگىنەن تاراعان ءۇش نەمەرەمنىڭ ۇلكەنى داۋلەت فۋتبولمەن شۇعىلدانادى. قازىر جاسى ون بەستە. قالعان ەگىز ەكى نەمەرەم ءالي مەن ءامينا ءالى كىشكەنتاي, جاستارى نەبارى وندا. تۇڭعىش نەمەرەمنىڭ اتىن داڭقتى بالۋان داۋلەت تۇرلىحانوۆتىڭ قۇرمەتىنە ارناپ قويدىم. تۇساۋىن دا اتاقتى بالۋاننىڭ ءوزى كەسكەن. تورەشىلىك قىزمەتپەن شەتەلدى ارالاعان ءىسساپارلاردان وتباسىلىق فوتوالبوم ارحيۆىندە كوپتەگەن سۋرەت ساقتالدى. سونىڭ ىشىندە ماعان ەڭ جاقىنى جاپونيادا دزيۋدو كۇرەسىنىڭ نەگىزىن سالعان دزيگارو كانو مىرزانىڭ بۇگىندە كوزى ءتىرى نەمەرەسى يۋكيميتتسە كانو مىرزا مەن 10-دان يەگەرى ابە مىرزامەن تۇسكەن سۋرەتىم. وسىنداي اتى اڭىزعا اينالعان كىسىلەرمەن ءبىر قاتاردا تۇرىپ, كەيىنگى ۇرپاققا ەستەلىك قالدىرۋ – ۇلكەن مارتەبە, زور تاعىلىم», دەپ اعامىز اعىنان جارىلدى.
سپورتتىق جولىندا سەرىك ءانۋار ۇلى 1998 جىلى تايلاند استاناسى بانگكوك قالاسىندا وتكەن ازيا ويىندارىندا تورەشى, 2002 جىلى وڭتۇستىك كورەيا قالاسى پۋسانداعى ازيادادا باس تورەشى بولدى. پۋسانداعى ازيا ويىندارىندا سپورت تاريحىندا ءبىرىنشى رەت قازاقستان وكىلى س.وڭعارباەۆ باس تورەشىلىك جاسادى. بۇعان دەيىن جاپونيا مەن وڭتۇستىك كورەيا مەملەكەتتەرىنىڭ ازاماتتارى عانا باس تورەشى بولىپ كەلگەن.
سەرىك ءانۋار ۇلى ءبىر كەزدەرى قازىرگى تۇركىستان, بۇرىنعى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تۋريزم جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باسشىسى بولىپ تا ەلگە قىزمەتىن سىڭىرگەن. ول باسقارعان 2003-2006 جىلدارى ءوڭىر سپورتشىلارى ەلىمىزدىڭ ءى جاستار مەن اۋىل سپورتى ويىندارىنا, سپارتاكياداسىنا, باسقا دا جارىستارعا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىنداردى جەڭىپ العان.
سپورت سالاسىنىڭ ارداگەرى سەرىك ءانۋار ۇلى وڭعارباەۆ – ەلىمىزدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى, «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىنىڭ يەگەرى. سونىمەن بىرگە بىرقاتار مەرەكەلىك مەدالمەن, كوپتەگەن قۇرمەت گراموتاسى, العىسحاتتارمەن ماراپاتتالعان. تاعدىر اتپال ازاماتتىڭ پەشەنەسىنە ەڭبەك پەن ىزدەنىستەرگە تولى ەرەكشە باياندى عۇمىردى جازدى. ول ءوزىنىڭ قاجىماس قايرات-جىگەر, قاراپايىم ادامدىق قاسيەتىمەن ءومىردى ماۋەلى باققا اينالدىردى. بۇگىنگى سەرگەك قالپى, حالىقتىڭ قۇرمەتى مەن ىزگى ءىلتيپاتى – سونىڭ ايقىن بەلگىسى.
شىمكەنت
