مۋزەي تورىندە قوس پىراقتى تاق ەتىپ, ءتاج كيگەن قاعان وتىر. تاققا بارىستىڭ تەرىسى جابىلعان. تاريحي-مادەني تۇرعىداعى قۇندى ارتەفاكت ەجەلگى تۇركى قوعامىنىڭ ءدىني جانە ساياسي يدەولوگياسىن ايشىقتايدى.
«بۇل – تۇركى قاعانىنىڭ رەكونسترۋكتسياسى. مۇسىنگە كوز سالساڭىز, بيلىكتە وتىرعانىن بىردەن بايقايسىز. كيىم ۇلگىسى دە ەرەكشە, تۇركى كەزەڭىنە ءتان. ويۋ-ورنەكتەرى ءمان-ماعىناعا يە. بۇل حان بولعاندىقتان, ءتاجى دە بيىك. ماڭدايشاسىندا جاقۇت تاسىن تىستەگەن سامۇرىق قۇسى بەينەلەنگەن. ال موينىندا التىنمەن اپتالعان گريۆنا بار. قاعان قوس پىراقتىڭ ۇستىندە وتىر. ول ۋاقىتتا تاڭىرگە سەنگەندىكتەن, قوس ات و دۇنيەدە دە قاجەت دەپ ويلاسا كەرەك. قولىندا سۋسىن. شاشى تارماقتالا ورىلگەن. ۇشىنا التىن شاشپاۋ تاققان. بەلدىگى اڭ ستيلىندەگى ويۋ-ورنەكپەن بەدەرلەنگەن. اياقكيىمىنە دەيىن التىن اشەكەيمەن اپتالعان. سۇق ساۋساعىنداعى تاۋتەكە سۋرەتى بار ساقينانى ءمور رەتىندە پايدالانىپتى», دەپ ءتۇسىندىردى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ ەكسپوزيتسيالىق كورمەمەن قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى الفيا نۇرلانقىزى.
ول عاسىردا ادامدى جەرلەمەس بۇرىن ورتەگەن كورىنەدى. ايتىپ وتكەندەي, قاعاننان قالعان قالدىق – بەلدىك جاپسىرماسى عانا. ەرتە ورتا عاسىرلارداعى ەڭ ماڭىزدى ارحەولوگيالىق ورىن سانالاتىن كەشەنگە پروفەسسور زاينوللا ساماشەۆ قازبا جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, بىرەگەي قۇرىلىمدىق جانە تاريحي ارتەفاكتىلەرگە تاپ بولعان. قاعان كەشەنىنەن قىش ىدىستار, ات-ابزەلدەرى, قارۋ-جاراق, قولادان جاسالعان تۇتقاسى بار شام مەن تاباق, كريستالدان جاسالعان زوومورفتى تۇمار, قولا توعالار مەن بەلدىك جاپسىرمالار سىندى جادىگەرلەر كەزدەسكەن.
ايتقانداي, قاعاننىڭ زاماناۋي, عىلىمي ءمۇسىنىن بەلگىلى سۋرەتشى, ەتنوگراف-قارۋتانۋشى قاليوللا احمەتجان جاساپ, « ۇلى دالا التىنى» ەكسپوزيتسياسىنا ۇسىنعان.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
