كەيىنگى 20 جىلدا الماتىنىڭ بەلسەندى وقۋشىلارى پاندىك وليمپيادالاردا ەڭ ۇزدىك كوماندالار تۇعىرىنان تۇسپەي كەلەدى. وسى مەرزىمدە 100-دەن استام وقۋشى حالىقارالىق وليمپيادالار مەن كونكۋرستاردىڭ جەڭىمپازى مەن جۇلدەگەرى اتاندى.
مينيستر تالانتتى, ماقساتشىل وقۋشىلارعا سەنىم ارتا وتىرىپ, ولاردىڭ حالىقارالىق دودالارداعى جەڭىسىنە زور ريزاشىلىق ءبىلدىردى. ەلىمىزدەگى ءبىلىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن حالىقارالىق دەڭگەيدە دالەلدەگەن ءبىلىمپازدار جەڭىسىندە بىلىكتى ۇستازدار مەن اتا-انالاردىڭ سەنىمى مەن ەڭبەگى جاتقانى بەلگىلى. وسى ورايدا مينيستر بىلىمگە قۇشتار جاستارعا مەملەكەت ءارى قاراي دا تۇلعالىق قالىپتاسۋ, دامۋ كەزەڭدەرىڭدە قولداۋ بىلدىرەتىنىن جەتكىزدى.
وسى ساپارى اياسىندا اتا-انالار كوميتەتى وكىلدەرىمەن جۇزدەسكەن مينيستر بالالار قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, تاربيە جۇمىسى, ء«بىرتۇتاس تاربيە» باعدارلاماسى اياسىندا قۇرىلعان اتا-انالاردى قولداۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ, مەكتەپتەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى دامىتۋ ماسەلەسىن كوتەردى. وقۋ جىلى باستالعالى ەلىمىزدەگى قولداۋ ورتالىقتارىندا 25 مىڭنان استام ءدارىس ءوتىپ, وعان 1 ميلليوننان استام اتا-انا قاتىسقان بولاتىن. ەندىگى كەزەكتە وسى ورتالىقتاردىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ, بالالار ومىرىنە بەيجاي قاراماۋ, ولاردى ينتەرنەت كەڭىستىكتەن قورعاۋ, وتباسى قامقورلىعىن كۇشەيتۋ, مۇعالىمدەرمەن سەنىمدى ديالوگتى جەتىلدىرۋگە بايلانىستى وزەكتى ماسەلەلەر قوزعالدى.
بۇگىندە ەلىمىزدە قامقورلىققا, ءبىلىم الۋدا قولداۋعا مۇقتاج بالالار سانى 200 مىڭنان اسادى. وكىنىشكە قاراي, بۇل ساناتتاعى بالالار سانى جىل سايىن كوبەيىپ بارادى. مىسالى, بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا كورسەتكىش 15 مىڭعا, ياعني 8 پايىزعا وسكەن. ولاردىڭ 66 مىڭى مەكتەپكە دەيىنگىلەر بولسا, مەكتەپ جاسىنداعىلار 137 مىڭدى قۇرايدى.
قازىرگى كەزدە ەلىمىزدە ارنايى قولداۋدى قاجەت ەتەتىن بالالاردى وقىتۋ, تاربيەلەۋ, وڭالتۋمەن 496 ارنايى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى اينالىساتىن بولسا (99 ارنايى مەكتەپ, 45 ارنايى بالاباقشا, 108 پمپك, 221 تۇزەتۋ كابينەتى, 10 اۋتيزم ورتالىعى, 13 وڭالتۋ ورتالىعى), ولاردا 9 مىڭعا جۋىق پەداگوگ جۇمىس ىستەپ جاتىر.
جاقىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن ەكى پەداگوگ «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعىن يەلەنگەنى بەلگىلى. ابىروي بيىگىنەن كورىنگەن ۇستازدىڭ ءبىرى گۇلجانار نۇرپەيىسوۆا 80 جىلدىق تاريحى بار الماتى قالاسىنداعى زاعيپتار مەن ناشار كورەتىن بالالارعا ارنالعان №4 ارنايى مەكتەپ ينتەرناتىندا 26 جىل ماتەماتيكا پانىنەن ساباق بەرىپ كەلەدى. مينيستر عاني بەيسەمباەۆ ارنايى ات باسىن بۇرىپ, وسى مەكتەپتىڭ ۇجىمىمەن كەزدەستى.
مينيستر تاجىريبەلى ۇستازدىڭ ساباعىنا قاتىسىپ, وقۋشىلارمەن سۇحباتتاستى. ۇستازدىقتى ءومىر تاجىريبەسىمەن ۇشتاستىرا بىلگەن گۇلجانار نۇرپەيىسوۆا ءاربىر ساعاتتى بالالاردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن, قاجەتتىلىكتەرىن باسشىلىققا الا وتىرىپ وتكىزۋگە تىرىساتىنىن ايتادى. ۇستاز ازىرلەگەن وقۋ-ادىستەمەلىك ماتەريالدار, سونىمەن بىرگە برايل قارپى جانە ارىپتەرى وقىلىمدى وقۋلىق ءاربىر وقۋشىنىڭ ساباقتى جەڭىل مەڭگەرۋىنە ىقپال ەتىپ كەلەدى. وقۋ ءۇردىسى بارىسىندا بالالاردىڭ ەرەكشەلىگىنە قاراي بەيىمدەلگەن ءتۇرلى ادىستەمەلىك ماتەريالدار دا تاقىرىپتى جىلدام مەڭگەرۋگە قولايلى جاعداي تۋعىزىپ وتىر.
«ساپالى بىلىمگە تەڭ قولجەتىمدىلىك – ەلىمىزدەگى بارلىق بالالار ءۇشىن نەگىزگى باسىمدىقتىڭ ءبىرى. ارنايى جانە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە, ەڭبەك جولىن ەرەكشە بالالارعا ارناعان پەداگوگتەردى قولداۋ مەن بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. مۇنداي ۇستازداردىڭ ەڭبەگى قاشان دا ماراپاتقا, قۇرمەتكە لايىق. گۇلجانار نۇرپەيىسوۆا سىندى ۇستازدار ناعىز اعارتۋشى, قوعام تورگە وزدىراتىن تۇلعانىڭ قانداي بولۋى كەرەك ەكەنىن ءوز ۇلگىسىمەن دالەلدەپ كەلەدى», دەدى مينيستر.
بۇل مەكتەپ-ينتەرناتتا ەرەكشە ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەتىن 236 بالا ءبىلىم الىپ جاتىر. دەسەك تە, وڭتۇستىك استانادا وسى ساناتتاعى بالالارمەن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن 500-دەن استام مامان جەتىسپەيدى. ەگەر دە كورسەتكىشتى رەسپۋبليكا بويىنشا قاراستىراتىن بولساق, استانادا – 525, شىمكەنتتە – 367, قالالارىمەن قاتار تۇركىستان وبلىسىندا – 256, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا 208 مامان جەتىسپەيدى. تۇيتكىلدى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ءتيىستى ۆەدومستۆو پەداگوگ اسسيستەنت ماماندىعىن كاسىبي ستاندارتقا ەنگىزبەكشى. بۇعان قوسا مەكتەپتەردە تىرەك-قيمىل قوزعالىسى بۇزىلعان بالالارعا جەكە كومەكشى مىندەتى قاراستىرىلىپ جاتىر.
ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. سوندىقتان وسى باعىتتى دامىتۋ ماقساتىندا بىلتىر ارنايى جانە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم دەپارتامەنتى اشىلدى. مينيستر اتاپ وتكەندەي, ءاربىر ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالا ارنايى كوڭىل ءبولۋدى, جەكە-دارا جۇمىس ىستەۋدى قالايدى. وسى ماقساتتا ۇلتتىق ۇزدىكسىز ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. ال كادر دايارلاۋ مەن قايتا دايارلاۋ ىسىنە ىجداعاتتىق قاجەت. پەداگوگتەردى دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باعدارلامالارىنا «ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ» ءمودۋلىن ەنگىزۋ مەن بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋدىڭ جاڭا كۋرستارىن ازىرلەۋ ارقىلى سالادا قوردالانعان بىرقاتار ماسەلەنى جەڭىلدەتۋگە بولادى.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردى وقىتۋ ءۇشىن 69 پايىز مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا, مەكتەپتەردىڭ 88, كوللەدجدەردىڭ 80 پايىزىندا جاعداي قاراستىرىلعان. مەكتەپتەردە جابدىقتالعان 1 مىڭنان استام كابينەت جۇمىس ىستەپ تۇر. ارنايى بىلىممەن قامتۋ كورسەتكىشى 84 پايىزعا جەتكەن. بيىلعى وقۋ جىلىنان باستاپ مۇگەدەكتىگى بار بالالاردىڭ كوللەدجگە ءتۇسۋ كۆوتاسى دا ۇلعايدى.
الماتى قالاسىنا ساپارى بارىسىندا وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى سونىمەن قاتار بىرقاتار ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن ارالاپ, پەداگوگيكالىق ۇجىم, ءبىلىم سالاسىنىڭ ارداگەرلەرىمەن دە كەزدەسىپ, تۇيتكىلدى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى.
الماتى
