وپەراتسيادان كەيىنگى اسقىنۋلار, اسىرەسە ينفەكتسيالار, قازىرگى مەديتسيناداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. حيرۋرگيالىق جىپتەر وپەراتسيا كەزىندە جارانى تىگۋ ءۇشىن قولدانىلعانىمەن, ولاردىڭ بەتىنە باكتەريالاردىڭ قونۋى ناتيجەسىندە ينفەكتسيا قاۋپى ارتادى.
– بۇل جاعداي كەيدە اۋىر اسقىنۋلارعا اكەپ سوعىپ, قايتا وپەراتسيا جاساۋ قاجەتتىلىگىن تۋدىرادى, ال مۇنداي جاعداي ناۋقاستىڭ ومىرىنە ۇلكەن قاۋىپ توندىرەدى. حيرۋرگيالىق جىپتەردىڭ باكتەريالارعا قارسى قورعانىس مەحانيزمىنىڭ السىزدىگى وسى ماسەلەنى ودان ءارى كۇشەيتەدى. ءبىزدىڭ عىلىمي توپ ۇسىنعان جاڭا شەشىم – حيرۋرگيالىق جىپتەردىڭ بەتىنە مۋلتيقاباتتى نانوولشەمدى جابىن ورناتۋ ارقىلى باكتەريالارعا قارسى قورعانىس جاساۋ. بۇل ماسەلەنى ءتيىمدى شەشۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى قادام. سونىڭ ىشىندە انتيباكتەريالدى اگەنتتەردى ەنگىزۋ ارقىلى ينفەكتسيالاردىڭ الدىن الۋ ءادىسىن جەتىلدىرۋ مەديتسينادا اسا وزەكتى ءارى قاجەتتى جاڭالىق. وسىعان وراي, بۇل زەرتتەۋ مەديتسينالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە, حيرۋرگيالىق ارەكەتتەردەن كەيىنگى اسقىنۋلاردى ازايتۋعا, سونداي-اق ناۋقاستاردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا ىقپال ەتەتىنى ءسوزسىز, – دەيدى جوبا جەتەكشىسى, حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ءاليا وسپانوۆا.
موديفيكاتسيالانعان جىپتەر تەك جوعارى مەحانيكالىق بەرىكتىگىمەن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ادام تىندەرىمەن بيوسايكەستىگىمەن دە ەرەكشەلەنەدى. پروفەسسور ءاليا وسپانوۆا اتاپ وتكەندەي, بۇل قاسيەتتەر ولاردىڭ قولدانىلۋىن قاۋىپسىز ءارى ءتيىمدى ەتەدى. انتيباكتەريالدى اگەنتتەرمەن جابدىقتالعان جىپتەر باكتەريالاردىڭ كوبەيۋىنە جول بەرمەۋىمەن قاتار, ناۋقاستىڭ ساۋىعۋىن تەزدەتەدى. سونىمەن قاتار ارزان ءارى ۇزاق مەرزىمگە جەتەتىندىگىمەن مەديتسينالىق تاجىريبەدە ۇلكەن ارتىقشىلىقتارعا يە.
الەمدە انتيباكتەريالدى جىپتەردىڭ انالوگتەرى بار بولسا دا, بۇل جوبا ەلىمىزدە العاش رەت قولعا الىنىپ وتىر. قازىرگى كەزدە وپەراتسيا كەزىندە حيرۋرگتەر جىپتەردى سپيرت نەمەسە حلورگەكسيدين ەرىتىندىسىنە سالىپ, زالالسىزداندىرادى. الايدا بۇل ءادىس ادام ومىرىنە قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن. ال نانوجابىنمەن قاپتالعان جىپتەر باكتەرياعا قارسى قاجەتتى ۋاقىتتا اسەر ەتىپ, انتيباكتەريالدى اگەنت بىرنەشە اي بويى باكتەريالارمەن ءتيىمدى كۇرەسۋگە قابىلەتتى.
ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى عىلىمي جوبا اياسىندا جوعارى يمپاكت-فاكتورلى جۋرنالداردا ماقالالار جاريالاپ, ونەرتابىسقا پاتەنت الدى. قازىرگى تاڭدا «ChemMedLab» عالىمدارىنىڭ جاساعان يننوۆاتسيالىق جوباسىنا حيرۋرگيالىق جىپتەردى شىعاراتىن «RuMa Farm» كومپانياسى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. عالىمدار بۇل جوبانى بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرۋعا دايىن. ەندىگى كەزەكتە جيناقتالعان تاجىريبەگە نەگىزدەلە وتىرىپ, وتاندىق حيرۋرگيادا قولدانىلاتىن جىپتەرگە انتيباكتەريالدى جابىندار الۋ شارتتارىن ازىرلەۋ جانە جاڭا تيپتەگى جىپتەردى جاساپ, ولاردىڭ حيميالىق جانە بيولوگيالىق قاسيەتتەرىن «in vitro» جاعدايىندا زەرتتەپ, حالىقارالىق نارىققا شىعۋدى جوسپارلاپ وتىر.
الماتى
