– ەڭ اۋەلى قۇمار ويىننىڭ قۇرىعىنا تۇسكەن جانداردىڭ قانداي بەلگىلەرى ءبىرىنشى بايقالادى؟
– قۇمار ويىنعا سالىنعان ادام ەش نارسەگە قىزىعۋشىلىق تانىتپايدى. سەزىمگە سەلقوس, تىرلىككە سامارقاۋ قارايدى. ارتىنشا كۇيزەلىسكە ءتۇسىپ, قوعامنان وقشاۋلانادى, وزگەلەرمەن بايلانىس ورناتۋ, ياعني تۇلعا رەتىندە دامۋ سەكىلدى ادامي قاسيەتتەرىن جوعالتادى. اعايىن-تۋىسىمەن, دوستارىمەن قارىم-قاتىناسى بۇزىلادى. جۇمىستان ايىرىلادى, قىزمەتتە مانساپتىق كوتەرىلۋى مۇمكىن بولمايدى, كۇردەلى قارجىلىق ماسەلەلەرگە تاپ بولادى. مۇنداي مىنەز-ق ۇلىق لۋدومانيانىڭ ەڭ باستى بەلگىسى. ال ويىننىڭ ناق قىزعان شاعىنا كەلگەن كەزدە, ول بارلىعىن ۇمىتادى,ءتىپتى ءوزىن دە. ەگەر جەڭىلىس تاپسا, كەلەسى رەتتە مىندەتتى تۇردە جەڭەمىن دەگەن ءۇمىت ساناسىن اربايدى. ەڭ اۋىرى, بۇل دەرت ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتەن ماقۇرىم قىلادى. وتباسىنىڭ سەنىمىن اياققا تاپتادى.
– لۋدوماننىڭ ءتانى مەن جان ساۋلىعى قاي دەڭگەيدە بولادى؟
– لۋدومانيا شالدىققاندار كۇندىز كۇلكىدەن, تۇندە ۇيقىدىن ايىرىلىپ, كۇيزەلىسكە تۇسەدى. تاماقتانۋ ۋاقىتى بۇزىلادى, كۇن مەن ءتۇننىڭ ورىنى اۋىسادى. ولار ءوز-وزىنە قاراۋدى توقتاتادى, دۇرىس تاماقتانبايدى, از ۇيىقتايدى, دەنە بەلسەندىلىگىنەن باس تارتادى, سپورتپەن شۇعىلدانبايدى. سونىمەن قاتار ۇنەمى سترەسستە جۇرەدى. الەۋمەتتىك پسيحولوگتاردىڭ زەرتتەۋلەرىنە سۇيەنسەك, لۋدومانيادا وزىنە-ءوزى قول جۇمساۋ قاۋپى جوعارى. مامانداردان كومەك سۇراپ كەلگەن ادامداردىڭ ۇشتەن ءبىرى ءوزىن-ءوزى ولتىرۋگە تىرىسقانىن نەمەسە سونداي ويدا بولعانىن مويىنداعان.
– ونداي جاعدايدا ادام قالاي ەمدەلۋ كەرەك؟
– ادام لۋدومانيادان زارداپ شەككەنىن مويىندامايىنشا ونى جەڭە المايدى. اۋەلى ءوزى نيەت بىلدىرمەي ول ادامدى ەمدەۋ مۇمكىن ەمەس. ال قۇمار ويىننان باس تارتۋ ۇدەرىسى ارقاشان اۋىر. بۇل جولدان ءوتۋ ءۇشىن ادامدا ناقتى ماقسات بولۋ كەرەك. ءومىر ەڭ ماڭىزدى قۇندىلىقتارى - وتباسىن ساقتاپ قالۋ, وتىرىك ايتپاۋ, دوستىقتى قۇرمەتتەۋ, ابىرويدى ساقتاۋ جولىندا ارەكەت ەتۋ كەرەك.
وزىڭىزگە سەنىمسىز بولساڭىز اقشا ۇستاماڭىز, سەنىمدى ادامعا بەرىپ قويىڭىز. نەسيەلىك كارتانى جابىڭىز, بۇعاتتاڭىز, ونلاين ستاۆكالاردىڭ شوتتارىن جابىڭىز, ەگەر وفلاين ويناساڭىز, قولما-قول اقشانى ساقتاماۋعا تىرىسىڭىز. وسىلايشا ويىندارعا قول جەتىمدىلىكتى قيىنداتىڭىز. ايتپەسە قۇمار ويىن قۇردىمعا قۇلاتۋى بەك مۇمكىن. مۇمكىندىگىنشە ادرەنالين سىيلايتىن سپورت تۇرلەرى – تاۋ شاڭعىسى, تاۋ ۆەلوسيپەدى جانە تاعى دا باسقا سپورت سەكتسيالارىنا قاتىسىڭىز. ەگەر ويىن ويناۋ شارشاعانىڭىزدى باساتىن بولسا, ونى دا باسقا حوببي ارقىلى الماستىرۋعا بولادى. ءسىز بالالىق شاعىڭىزدا, ءجاسوسپىرىم كەزىڭىزدە نە قىزىقتىرعانىن ەسكە الىڭىز, ونى قايتالاپ كورىڭىز, سىزگە ۇنايتىن نارسەلەر تابىلادى. ءتىپتى بولماسا, ءۇيدى كۇن سايىن جيناڭىز, ەگەر جەر ۇيدە تۇرساڭىز اۋلا تازالاپ, باۋ-باقشاعا كۇتىم جاساۋ, ارام شوپتەرىن جۇلۋ, سۋعارۋ, تۇپتەۋ دە سايىپ كەلگەندە – دەنە شىنىقتىرۋ. ءسويتىپ ويىندى كەيىنگە قالدىرىڭىز, وسىلايشا ساناڭىزدى تورلعان ويىن بىرتە-بىرتە ماڭىزدىلىعىن جوعالتا بەرەدى.
– ەگەر جاقىندارىمىز قۇمار ويىننىڭ قۇربانىنا اينالىپ بارا جاتقانىن سەزسەك, وعان قالاي اسەر ەتە الامىز؟
– لۋدومانيادان زارداپ شەگەتىن جاقىندارىڭىزبەن قارىم-قاتىناس جاساي وتىرىپ, ونى ايىپتاماۋعا تىرىسۋ كەرەك. كەيدە لۋدومانيا قۇربانى ءوز ءىس- ارەكەتتەرىنە تولىق جاۋاپ بەرە المايدى. سونداقتان قۇمار ويىنعا تاۋەلدىلىككە قارسى تۇرۋ وتە قيىن بولادى. بۇل رەتتە تاۋەلدىلىكتى جاسىرۋدىڭ قاجەتتىلىگى جوق. ويىندارعا اقشا بەرىپ, قارىزداردىن جاپساڭىز, كەرىسىنشە جاعدايدى قيىنداتاسىز. ونىڭ ورنىنا ونى كاسىبي كومەككە جۇگىنۋگە كوندىرىڭىز. قۇمار ويىنعا تاۋەلدىلىكتەن ارىلۋ ۇزاق ۋاقىتتى قاجەت ەتەدى, سوندىقتان تەز ناتيجە كۇتۋدىڭ قاجەتى جوق.
– ءسىزدىڭ ۇجىمدا لۋدومانيانىڭ الدىن-الۋ شارالارى قالاي جۇزەگە اسىپ جاتىر؟
– ەلىمىزدە لۋدومانيامەن كۇرەس جۇرگىزۋگە سايكەس بىرقاتار جاڭا شارالار قابىلدانىپ جاتقانى بەلگىلى. ءتيىستى زاڭناماعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. سونىڭ اياسىندا قۇمار ويىنعا قارسى كۇرەسكە باعىتتالعان ءتيىستى نورمالار ازىرلەندى. قازىر وڭ ناتيجەلەر دە جوق ەمەس. قوعامدىق ورىنداردا بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەردى, توتاليزاتورلار مەن ونلاين كازينولاردى جارنامالاۋعا تىيىم سالىندى. ءبىزدىڭ ءى. جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە كەلەتىن بولساق, جاقىندا جاستار لۋدومانياسىنمەن كۇرەسۋ جوباسىن دايارلاپ مەملەكەت تاراپىنان گرانت تاپسىرىلدى. جوبا جەتەكشىسى – ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ەرمەك بورىباەۆ. قازىر ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارىمەن تىزە قوزىپ قۇمار ويىننىڭ سەبەبى مەن سالدارى, ونىمەن كۇرەسۋدىڭ ءتيىمدى ادىستەرى تاقىرىبىندا ۇجىمدىق مونوگرافيا دايىندالىپ جاتىر.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ابزال ماقاش,
«Egemen Qazaqstan»
