كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
مال باسى وسە كەلە, جەمشوپ تاپشىلىعى سەزىلە باستادى. قۋاڭشىلىق جىلدارى ءتىپتى قيىن جاعدايعا تاپ بولدى. قايتپەك كەرەك؟ ارينە, كىم بولسا دا مۇندايدا تىعىرىقتان شىعار جول ىزدەيدى عوي. ايدوس تا ىزدەندى. ول جاستىعىنا قاراماستان, الىستاعى اقش-تان باستاپ كۇنشىعىستاعى جاپونيادا دا, ەۋروپانىڭ بىرقاتار ەلىندە دە بولعان ازامات. بىراق ول بۇل ەلدەرگە تۋريست بولىپ, قىدىرىستاپ بارعان جوق. ءوزى ءتارىزدى شارۋالاردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسىپ, وي ءبولىسۋدى, تاجىريبە جيناقتاۋدى ويلادى. بارعاندا كورگەندەرىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەندە كوپ مۇمكىندىكتى پايدالانا الماي جۇرگەنىن دە, ورىنسىز شىعىنعا جول بەرىلەتىنىن دە, مال وسىرگەن سوڭ ونى جەمشوبىمەن جەتكىلىكتى قامتۋ كەرەگىن دە ۇعىندى. ءسويتىپ, جەمشوپ قورىن جاساۋدىڭ قامىنا كىرىستى.
بۇل رەتتە ول الدىمەن وزىنە قاراستى جەردى زەرتتەپ كورۋدى ۇيعاردى. نەگە؟ ويتكەنى جەر ەگىستىككە جارامدى ما, جوق پا؟ قۇنارلىعى قانداي بولادى ەكەن؟ سونى ءبىلۋ كەرەك ەدى. سويتسە, كەشەگى كەڭەس ۋاقىتىندا بۇل جەرگە ارپا, بيداي دا, كۇنباعىس, جۇگەرى دە, باۋ-باقشا ونىمدەرى دە ەگىلىپ, وسىرىلگەن ەكەن. جەردى قۇجات تۇرىندە سۋارمالى جەرگە اينالدىرىپ, قايتا راسىمدەۋ ءبىرشاما ۋاقىت الدى. قۇجات رەتتەلگەن سوڭ, 2023 جىلى تۇركيادان 160 ملن تەڭگەگە جاڭبىرلاتىپ سۋارۋعا ارنالعان ەكى قۇرىلعى اكەلىپ ورناتتى. ال بيىلعى تامىزدان باستاپ «سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى تاجىريبەسىن تيراجداۋ» دەپ اتالاتىن اگروونەركاسىپ كەشەنى سالاسىنداعى جوبالارعا نەسيە بەرۋ باعدارلاماسى باستالعانىن ەستىگەن ايدوس « ۇلىتاۋ» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىنا 400 گەكتار جەردى تامشىلاتىپ سۋارۋ ارقىلى جەمشوپ, كوكونىس وسىرۋگە باعىتتالعان جوباسىن ۇسىنىپ, نەسيەلەندىرۋگە ءوتىنىش بەردى. ول جوبا جۇزەگە اسقاندا 3 مىڭ توننا جوڭىشقا, 4 مىڭ تونناعا تارتا كارتوپ ءوسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
– قازىر مەملەكەتىمىز اۋىلدى دامىتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ باعىتىندا كوپتەگەن باعدارلاما جاساپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – اگروونەركاسىپ كەشەنى سالاسىنداعى جوبالارعا نەسيە بەرۋ. نەسيە وتە ءتيىمدى. نەگە دەيسىز عوي, ويتكەنى, جىلدىق مولشەرلەمەسى 2,5 پايىز عانا. نەسيەنى 10 جىلعا الۋعا بولادى ەكەن. سونىمەن قاتار 24 ايلىق جەڭىلدىكتى كەزەڭ دە قاراستىرىلعان. سوندىقتان قۋانا وتىرىپ, ءوتىنىش بەرىپ ەدىم, ۇلىتاۋ وبلىسىنان ەڭ العاشقى بولىپ ماقۇلداۋ الدىم, – دەگەن ايدوس يسمايل مەملەكەت تاراپىنان شارۋالارعا كورسەتىلىپ جاتقان قامقورلىققا ءدان ريزا ەكەنىن ايتتى.
– ۇلىتاۋ وبلىسىنا اتالعان باعدارلاما اياسىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جالپى سوماسى 3 ملرد تەڭگە قاراجات ءبولىندى. وبلىس اكىمىنىڭ شەشىمىمەن جوبالاردى ىرىكتەۋ جونىندەگى كوميسسيا قۇرىلدى. ىرىكتەۋ ۇدەرىسىنىڭ اشىقتىعىن, بارلىق مۇددەلى تاراپىڭ تارتىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا كوميسسيا قۇرامىنا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ, «اتامەكەن» وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وكىلدەرى, ءماسليحات دەپۋتاتتارى, بيزنەس, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى كىردى. وتكىزىلگەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ قورىتىندىلارىنا « ۇلىتاۋ» اكك» اق باعدارلامانىڭ سەنىم بىلدىرگەن وكىلى (اگەنت) بولىپ بەلگىلەندى. شارۋالار تاراپىنان وتىنىشتەر تۇسە باستادى. كوميسسيا تۇسكەن وتىنىشتەردى قاراستىرا كەلە, «يسمايل ا.ب.» جەكە شارۋاشىلىعىنىڭ بارلىق تالاپقا سايكەس كەلەتىنىن انىقتادى. ءسويتىپ, وبلىستا اگروونەركاسىپ كەشەنى باعىتى بويىنشا العاشقى نەسيە ماقۇلداندى, – دەيدى « ۇلىتاۋ» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى اق-نىڭ باسقارما توراعاسى المات جوكەباەۆ.
«ەگەر جەردى دۇرىس وڭدەپ, تەحنولوگياسىن ساقتاپ وتىرسا, جاڭبىرلاتىپ نەمەسە تامشىلاتىپ سۋاراتىن بولسا, ەگىننىڭ ونىمدىلىگى دە ارتادى. وسىلاي جاساپ, ءبىر گەكتار جەردەن 150 توننا بيداي جيناعان جىگىتتى بىلەمىن. ال قازىر ەگىندى ەگىپ تاستايمىز دا, جاڭبىردىڭ جاۋىنا قاراي ءارى كەتكەندە 1 توننا جيناپ ءجۇرمىز عوي. ەندىگى جەردە ءبىز دە الدىڭعى قاتارلى وزىق ادىستەردى قولدانا ءبىلۋىمىز كەرەك. سوعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن جەڭىلدىكتى نەسيە بەرىلىپ جاتقانى وتە دۇرىس», دەگەن ا.يسمايلدىڭ سوزىنەن ءوز ىسىنە تياناقتى شارۋا ەكەنى بايقالادى. ول ۇتىمدى نەسيەگە قول جەتكىزدى. شارۋالارىمىز شيراق, ۇسىنار نەسيەمىز ۇتىمدى بولسا, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ۇلەسى ارتىپ, اۋىلدىڭ جاعدايى دا تۇزەلە تۇسەرى حاق.
ۇلىتاۋ وبلىسى