حالىق رەسمي ورگاندار جۇمىسىنا قاناعاتتانا ما؟

بىرجاقتى كوزقاراستىڭ وزگەرەر ءساتى كەلدى

مەملەكەتتىك قىزمەتتەرگە حا­لىقتىڭ قاناعاتتانۋ دەڭ­گە­يى مىناداي: ازامات­تارعا ارنالعان ۇكىمەت قىزمەتى 52,2 پا­يىزدى قۇراپ, بىلتىرعا قا­راعاندا 4,4 پايىزعا; سالىق ورگاندارى قىزمەتتەرى 49,7 پايىزدى قۇراپ, 3,5 پايىزعا; پوليتسيا قىزمەتتەرى 50,4 پا­يىزدى قۇراپ, 3,5 پايىزعا; جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتتەرى 60,3 پا­يىزدى قۇراپ, 4,2 پا­يىز­عا; ءورت سالاسىنىڭ قىز­مەت­تەرى 58,6 پايىزدى قۇراپ, 5,4 پا­يىزعا ارتقان.

ءبىر قىزىعى, «مەملەكەتتىك مەكەمە قىزمەتكەرلەرىنىڭ بۇ­قا­راعا قىزمەت ەتۋ دەڭگەيى قان­داي؟» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ بە­رۋ­شى رەسپوندەنتتەردىڭ جاس ەرەك­شەلىگىنە دە قاتىستى ايىر­ما­­­شىلىق بار ەكەنى انىقتالىپ وتىر.

18 بەن 28 جاس اراسىنداعى جاستاردىڭ سەنىم دەڭگەيى ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەتكە – 56,4, سالىق قىزمەتىنە – 54,8, پوليتسياعا – 54, جەدەل جاردەم قىزمەتىنە 62,3 پايىزدى كورسەتتى. ال ەگدە تارتقان وتانداستارىمىزدىڭ 2,9 پا­يىزى – ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەتكە, 3,4 پايىزى – سالىق قىزمەتىنە, 5,4 پايىزى – پوليتسياعا, 2,4 پايىزى جەدەل جاردەم قىز­مە­تىنە سەنىم ارتپايتىنىن بىل­دىرگەن.

جەرگىلىكتى جەردەگى اتقارۋ­شى ور­گاندار ىسىنە بۇقارانىڭ قاناعاتتانۋى ازامات­تارى­مىز­دىڭ جايلى ءومىر سۇرۋىنە جاع­داي جاساۋعا ءتيىس قۇزىرەتتى مە­كەمەلەر جۇمىسىنىڭ ما­ڭىزىن جۇرتقا جەتكىلىكتى دەڭ­­گەيدە ناسيحاتتاۋعا دا تىكە­لەي بايلانىستى ەكەنىن ۇمىت­پاۋ كەرەك.

بۇگىنگى قوعام الدىمەن كەز كەلگەن باستامانىڭ, سايا­سي رە­فور­مانىڭ كولەڭكەلى جا­عىن كورىپ, ىزگى ىستەردىڭ ناتي­جەسىن ەڭ سوڭىنان سەزە­تىنى اكسيوماعا اينالىپ كەت­تى. وعان سوڭعى 33 جىل ىشىندە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىسىنا دەگەن بىرجاقتى كوزقاراستىڭ قالىپتاسۋى باستى سەبەپ بول­عانىن جوققا شىعارا المايمىز. ساياساتتانۋشىلار: «وتىز جىلدىقتاعى ەتەك ال­عان پاراقورلىق, زاڭ الدىندا ءال­سىزدىڭ ۇتىلىپ, ءالدىنىڭ قۇتىلۋى سەكىلدى سانسىز وقيعا مەم­لەكەتتىك مەكەمەلەردە قىز­مەت ەتەتىن ازاماتتارعا دەگەن سەنىمدى سەتىنەتىپ جىبەردى. قازىر ەلىمىزدە ساياسي رەفورمالار ءساتتى جۇرگىزىلىپ, مەملەكەتتىڭ «ەستيتىن ۇكىمەت» دەگەن قاعي­دانى باستى نازاردا ۇستاي باستاۋى بۇقارا ساناسىنداعى سول ءبىر قاساڭ تۇسىنىكتەردىڭ وزگەرۋىنە ىقپال ەتە باستادى», دەيدى. بۇل جايت شەنەۋنىكتەرگە سىڭارجاق كوزقاراسپەن قاراي­تىن زاماننىڭ ءوتىپ, ء«بىر قۇما­لاق ءبىر قارىن مايدى شىرى­تەتىنىن» دالەلدەيتىن ۋاقىت­تىڭ دا جاقىن قالعانىن بىلدىرسە كەرەك.

ول ۋاقىتتى جەدەلدەتۋدىڭ ءبىر عانا جولى بار. مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ازاماتتاردىڭ ات­قارىپ جاتقان جۇمىسىن شىنايى ومىردەگى فاكتىلەر ارقىلى ناسيحاتتاپ, ونىڭ ءمان-ماڭىزىن جۇرتشىلىققا شىنايى ءتۇسىن­­دى­رۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ كەرەك.

مەملەكەتتىك قىزمەت – مانساپ ەمەس

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وسى ايدىڭ باسىندا وتكەن ءماسليحات دە­پۋتاتتارىنىڭ فورۋمىندا: «اكىمدەر جۇمىسىنا سىن كوز­بەن قاراۋ – دەموكراتيانىڭ بەلگىسى. بىراق سىناعاننىڭ ءجونى وسى ەكەن دەپ, تىم ارتىق كەتەتىن اسىرە بەلسەندىلەر دە بار», دەپ قوعامداعى كەيبىر مىنەزدەردى سىناعان ەدى. پرەزيدەنت ايتقان­داي, كوپكە ونلاين-تانىمال قوعام بەلسەندىسىن تانيتىن ەدىك. ول بۇرىندارى الەۋمەتتىك جەلىلەردە وتىرىپ الىپ, مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەن اكىمدەردى سىناۋدان قولى بوسامايتىن. بەلسەندىنىڭ حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتا­لى­عى, سالىق, پوليتسيا, مەديتسينا, ءبىلىم, ءورت قىزمەتى سەكىلدى قۇرى­لىمداردىڭ ىشىندە «ەسەككە تەرىس مىنگىزبەگەن» سالاسى جوق. وتكەن جولى سول كىسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە اقتا­رىلا العىس ايتىپ جاتقا­نىن كورىپ تاڭعالدىق.

ماسەلەنىڭ ءمانىسىن وزىنەن سۇرادىق. سويتسەك, ومىرىندە شەتىن ءبىر وقيعا بولىپتى. ونىڭ كورشىسى سۋيتسيد جاساماق بولىپ, اسىلىپ قالعان جەرىنەن شەشىپ الىپتى. باۋىزدالعان قويداي قىرىلداپ, اۋا جەتپەي اجالمەن ارپالىسىپ جاتقان جىگىتكە قالاي جاردەمدەسەرىن بىلمەي تىعىرىققا تىرەلگەن. ابىروي بولعاندا جەدەل جار­دەم ۋاقىتىندا كەلىپ, العاشقى كومەك كورسەتىپ ۇلگەرىپتى.

«شيىتتەي جاس بالالارى بار ەدى. دارىگەر ء«بىر ادام بىزبەن بىرگە جۇرسە» دەگەن سوڭ, ايەلىن بالالارىمەن قال­دىرىپ, جەدەل جاردەم كولى­گىنە ءمىندىم» دەيدى ول اڭگى­مەسىن جالعاپ.

سول جولى مەديتسينالىق وقۋ ورنىن جاڭادان بىتىرگەن جاس ماماننىڭ ادام ءومىرى ءۇشىن ارپالىسقان ءساتىن كوزبەن كورگەن. جەدەل جاردەمدەگى كيس­­لورود ءبىتىپ قالىپ, جولاي ءموبيلدى جەدەل توپتىڭ كومە­گىنە جۇگىنۋگە تۋرا كەلگەن. جاس دا­رىگەر جانتالاسىپ ءجۇرىپ, كور­­شى­سىنىڭ جانىن امان ساقتاپ قالىپتى.

«الگى بالانىڭ ماڭدايىنان سور­عالاعان تەرىن كورىپ قاتتى ۇيال­­دىم. جەدەل جاردەم قىز­مەتىن ءجونسىز قارالاعان باياعى ىستەرىمە وكىندىم», دەيدى قوعام بەلسەندىسى.

ول باسىنان كەشكەن ەكىنشى وقيعانى دا بايانداپ بەردى.

«تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىل­­دا­رىندا ەلىمىزدە قا­راق­­شى­لىقپەن اينالىساتىن ءتۇرلى قىلمىستىق توپتار كوبەيىپ كەتتى عوي. سول داۋىر­دە الماتىداعى ءىرى وقۋ وردا­لارىنىڭ ءبىرىن اشسا الا­قا­نىندا, جۇمسا جۇدى­رى­عىن­دا ۇستاعان ازامات بولدى. زامان اۋىسىپ, قاراقشىلىق ءىسىن قويسا دا, زاڭ ادامدارىن «قىزىلدار» دەپ بىلەتىن تۇسىنىگى وزگەرمەدى. ءبىر كۇنى تۇنگى ەكىدە سول ازامات قوڭىراۋ شالدى. ايتۋىنا قاراعاندا, بىرەۋلەر قارىنداسىن قور­لاعان. «مەن – اۋلەتىمىزدىڭ جالعىز ەر بالاسىمىن. مەنىڭ دە ءبىر ۇلىم بار. قازىر كەك الىپ, تۇرمەگە كەتسەم, جال­عىز ۇلدىڭ جايى نە بولادى؟» دەيدى داۋىسى دىرىلدەپ. قارىنداسىنىڭ ابىرويى ءۇشىن كەك الۋعا شاماسىنىڭ جەتەتىنىنە كۇمانىم جوق ەدى. بىراق ءوزى «قىزىلدار» دەپ جاقتىرمايتىن پوليتسياعا ارىز جازۋدان باسقا جولى قال­ماعانىن تەرەڭ ءتۇسىندىم», دەدى سىرىن اقتارىپ.

ەل الدىندا ءتۇرلى ماسەلە كوتە­رىپ, مەملەكەتتىك قىزمەت­كەر­­لەردى سىناپ جۇرگەن بەل­سەن­دىنىڭ ساناسىن توڭكەرىپ تاستاعان وسى ەكى وقيعا بارلىق ازاماتقا وي سالۋى كەرەك. ەلدىڭ ەرتەڭى ءۇشىن قىزمەت ەتىپ جاتقان مەملەكەتتىك قىز­­مەتكەرلەردىڭ ادالدىعى, انتقا بەرىكتىگى تۋرالى دا ءجيى جازىپ تۇرۋ كەرەكتىگى اڭعا­رىلادى. سوندا حالىقتىڭ رەسمي ورگانداردىڭ جۇمىسىنا قاناعاتتانۋى بۇگىنگىدەن دە ارتا تۇسەرى ءسوزسىز.