بىرەگەي تالانت التى جاسىنان ارمان قۋعان. اشۋتاستان قۇلاعان شەجىن وزەنىندەي تالاپتىڭ تۇلپارىن ەرتتەدى. دالا سىرىن قۇتتى مەكەن, قۇسني قونىستاعى شوپان بالا كەزىنەن سەزىندى. سويتە ءجۇرىپ قازاق بەينەلەۋ جانە كەسكىندەۋ ونەرىن كۇللى الەمگە مويىنداتتى. ەلىنىڭ ءومىرى مەن مادەني تىرلىگىن, ەتنوگرافياسىن, تۇلعالارىن قىلقالام قۇدىرەتىمەن الىس-جاقىن شەتەلگە تانىتتى. مىنە, وسىناۋ ۇلت ماقتانىشىنىڭ 120 جىلدىق مەرەيتويىن جەتىسۋلىقتار ەرەكشە اتاپ ءوتتى. تالدىقورعان تورىندە ەڭسەلى ەسكەرتكىشى ورناتىلدى. عىلىمي-تانىمدىق كونفەرەنتسيا ورنەك تاپتى.
وبلىس ورتالىعىنداعى كوركەمونەر گالەرەياسى اۋلاسىنا ورناتىلعان تاستۇعىر ەرەكشە سالتاناتپەن اشىلدى. رۋحاني شارانىڭ شىمىلدىعى بابا ومىرىنەن سىر شەرتەتىن قويىلىممەن ءتۇرىلدى. بيكەن ريموۆا اتىنداعى دراما تەاتر ارتىستەرى كورسەتكەن شاعىن كورىنىستە قىلقالام شەبەرىنىڭ بالا شاقتان بولاشاققا دەيىنگى بەينەسى مەن ارمانى, ونەگەلى ءومىرى سۋرەتتەلدى. قويىلىمنان كەيىن سالتاناتتى جيىننىڭ قۇتتىقتاۋ ءسوزىن وبلىس اكىمى بەيبىت يساباەۆ الدى.
ء«ابىلحان قاستەەۆتىڭ 120 جىلدىعى – جەتىسۋدىڭ عانا ەمەس, تۇتاس ەلىمىزدىڭ, ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ, رۋحانياتتىڭ تويى. ءابىلحان اتامىز – قازاق حالقىنىڭ كاسىپقوي كوركەمسۋرەت ونەرىنىڭ تۇما باستاۋى, تۇڭعىش سۋرەتشىسى. سوڭىنا قۇندى مۇرالارىن مول قالدىرعان ءبىرتۋار تالانت يەسى. ول كاسىبي سۋرەت ونەرىندە قاراپايىم ءومىر فيلوسوفياسىنا, ۇلتتىق دۇنيەتانىمعا ارقا سۇيەدى, سول ارقىلى تۋعان حالقىنىڭ تاريحى مەن ءومىر سالتىن بەينەلەپ بەردى. قازاق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ دارابوزى ءابىلحان قاستەەۆتىڭ سۋرەتتەرى تەك ەلىمىزدىڭ كورمەلەرى مەن مۇراجايلارىندا عانا ەمەس, امەريكا, مەكسيكا, برازيليا, كانادا, فرانتسيا, ماجارستان, بولگاريا, ءۇندىستان, يندونەزيا, يتاليا سياقتى بەينەلەۋ ونەرىن قاستەرلەي بىلەتىن ەلدەردە باسقالاردان بۇرىن تانىلدى. بۇگىندە قاستەەۆ تۋىندىلارى ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن ءىرى مۇراجايىندا ساقتاۋلى», دەدى ب.يساباەۆ.
اقجارما تىلەكتەن كەيىن وبلىس اكىمى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى قۋانىش سۇلتانوۆ, تەكتىنىڭ تۇياعى گۇلداريا ابىلحانقىزى, قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ باسقارما توراعاسى ومىربەك جۇبانيازوۆ سالتاناتتى تۇردە ەڭسەلى ەسكەرتكىشتىڭ شىمىلدىعىن ءتۇرىپ, لەنتاسىن قيدى.
ۇزىندىعى 4, 20 مەتر بولاتىن, 1 توننادان اساتىن ەڭسەلى تاستۇعىر كورگەن جاننىڭ كوز جاۋىن الارلىقتاي. ءابىلحان بەينەسىن اينىتپاي سوققان مۇسىنشىلەر رينات ابەنوۆ پەن ەربول زيابەكوۆتىڭ ەڭبەگى زور.
«وسىناۋ قۇتتى مەكەندە قوبىزشى مولىقبايدان باستاپ نەبىر اسىل ازامات ءومىر سۇرگەن. سولاردىڭ بارىنە وسىنداي ەسكەرتكىش قويسا, جاراسار ەدى», دەپ تەبىرەنگەن مىرزاتاي جولداسبەكوۆ ءوز كەزەگىندە يدەياسىن قولداپ, ەسكەرتكىشتىڭ ەڭسە تىكتەۋىنە مۇرىندىق بولعان, ونەرگە جاناشىرلىق تانىتقان بەيبىت وكسىكباي ۇلىنا العىس ءبىلدىردى. ال قۋانىش سۇلتانوۆ التى الاشتىڭ ارىسى بولعان احمەت بايتۇرسىن ۇلى, ءاليحان بوكەيحان, ساكەن, ءىلياس, بەيىمبەتتەردەي بىرەگەي تۇلعالاردىڭ رۋحتارىن اسقاقتاتىپ, ۇلتتىڭ ۇجدانى بەرىك بولۋى ۇلىلاردى قۇرمەتتەۋدەن اڭعارىلاتىنىن جەتكىزدى, كۇللى جەتىسۋلىقتاردى, قالا بەردى ونەرسۇيەر قازاق جۇرتىن قۋانىشپەن قۇتتىقتادى.
«مەنىڭ اكەم وسىنداي شۇعىلالى, جانى جىلى ادام ەدى. جايناپ جۇرەتىن. اينالاسىنا تەك جاقسىلىعى مەن شاراپاتىن كورسەتەتىن. وسى ورايدا ەڭسەلى ەسكەرتكىشتى ورناتۋدا جوبا اۆتورى مىرزاتاي جولداسبەكوۆكە, زامانىندا الماتىداعى مۋزەيگە اكەمنىڭ اتىن بەرۋگە اتسالىسقان قۋانىش سۇلتانوۆقا, بۇگىنگى سالتاناتتى جەتىسۋدىڭ تورىندە وتكەرۋگە ۇيىتقى بولعان وبلىس اكىمىنە ايرىقشا العىسىمدى جەتكىزەمىن», دەپ گۇلداريا قاستەەۆا تەبىرەنسە, قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ باسقارما توراعاسى ومىربەك جۇبانيازوۆ ۇلى تۇلعانىڭ سىرلى ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا توقتالدى. الىس-جاقىننان ات ارىتىپ كەلگەن مەيماندار گالەرەياعا كىرىپ, بابا قالامىنان تۋعان سۋرەتتەردى تاماشالاپ, كورمەگە كوزايىم بولدى.
ءبىرتۋار تالانت, بەينەلەۋ ونەرىنىڭ كوشىن باستاعان ءابىلحان قاستەەۆتىڭ 120 جىلدىعىنا ارنالعان ءىس-شارا عىلىمي-تانىمدىق كونفەرەنتسياعا ۇلاستى. ءىلياس جانسۇگىروۆ اتىنداعى مادەنيەت سارايىندا وتكەن كونفەرەنتسيانىڭ العىسوزىن بەيبىت يساباەۆ ايتىپ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ پەن قۋانىش سۇلتانوۆقا «جەتىسۋ وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاعىن تاپسىردى.
سونىمەن قاتار ماراپاتقا يە بولعان ەل زيالىلارىنىڭ ءارى قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى بەكسۇلتان نۇرجەكە ۇلىنىڭ قاتىسۋىمەن قوس بىردەي تىڭ تۋىندىنىڭ تۇساۋكەسەر سالتاناتى وتكەرىلدى. ايتالىق, بابا تويىندا وبلىس اكىمىنىڭ قولداۋىمەن جارىق كورگەن ء«ابىلحان قاستەەۆ» جانە ء«ومىر مەكتەبى» كىتابى وقىرمانعا جول تارتتى. «تۇعىرى بيىك تاۋ تۇلعا» اتتى رەسپۋبليكالىق كونفەرەنتسيانى قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى بەكسۇلتان نۇرجەكە ۇلى اشتى. كلاسسيك جازۋشى بەينەلەۋ ونەرىنىڭ اتاسى تۋرالى تەبىرەنە بايانداپ بەردى. ومىردە جولىققان ساتتەرىن, ەستى ەستەلىكتەرىن ەلىمەن ءبولىستى. «قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن ءۇش بىردەي ۇلى تۇلعانىڭ ءبىرى – ءابىلحان», دەپ اسپەتتەپ, ويىن تارقاتتى. كلاسسيك جازۋشىنىڭ جان تەبىرەنتەر سوزىنەن كەيىن سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ماحامبەت سەيسەنحان تۇلعا تۋرالى تولعانسا, سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى جانۇزاق ءمۇساپىر ء«ابىلحان قاستەەۆتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى», ونەرتانۋشى ايگەرىم ەسپەنوۆا ء«ابىلحان قاستەەۆ شىعارماشىلىعى – ۇلت مۇراسى», ءا.قاستەەۆ مۋزەي-ءۇيىنىڭ جەتەكشىسى, ءابىلحانتانۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ەركىن نۇرازحان «قازاق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ كوشباسشىسى» دەگەن تاقىرىپتاردا بايانداما جاسادى.
سۋرەتشىنىڭ «ونەر ادامى ىزدەنبەسە, ءومىردى كورۋدەن, ونى سەزىنۋدەن قالادى. جاقسى شىعارما ويدان تۋمايدى, ومىردەن تۋادى. جەتىسۋ تابيعاتى, ونىڭ تاۋلارى مەن وزەندەرى كوزىمدى جۇمار بولسا دا, كوكىرەگىمدە سايراپ تۇرادى», دەگەن ءسوزى جانىڭا جىلىلىق ۇيالاتادى. ءابىلحان قاستەەۆ عۇمىرىندا ءتورت مىڭعا جۋىق سۋرەت سالعان.
شىعارمالارىنىڭ باسىم بولىگىندە, ءتىپتى بارلىعىندا دەرلىك تۋعان جەر تاعدىرىن وزەك ەتكەن. وعان «تۇركسىب», «بيە ساۋ», «امانگەلدى ساربازدارى», «كيىز ءۇيدىڭ ىشكى كورىنىسى», «قوس قۇربى», «قىز ۇزاتۋ» سىندى تۋىندىلارى ايعاق. ول بەينەلەگەن اباي, شوقان, امانگەلدى, ءبىرجان, بالۋان شولاق, كەنەسارى, ءسۇيىنباي, جامبىل, كەنەن, مانشۇك بەينەلەرى – اسقان شەبەرلىكپەن سالىنعان پورترەتتەر. مىنە, وسىنداي شىعارماشىلىق تۇزگەن, قازاق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ عانا ەمەس, الەم كلاسسيكتەرىنىڭ جوعارى باعاسىن العان ۇلت ماقتانىشىنىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان كونفەرەنتسيادا تۇلعانىڭ تۇتاس عۇمىرىنا شولۋ جاسالدى. ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋى, كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى, تۇلعالار بايانداماسى مەن لەبىزى كەلگەن مەيماندار مەن جەتىسۋلىقتاردى شىن ءسۇيسىندىردى.
