1954 جىلى تولەۋ كوبدىك ۇلى بالقاش قالاسىندا تۇراتىن قىزى ءشارباتتىڭ ۇيىنە قوناققا بارادى. سول كەزدە سۋىرىپسالما اقىن بولىپ كوپكە تانىلعان ءسوز يەسىنە الاش ارىسى ءاليحان بوكەيحاننىڭ ءىنىسى, تەكتىنىڭ تۇياعى سماحان تورە ارنايى كەلىپ سالەم بەرەدى. سىبىرگە جەر اۋدارىلىپ, قۋعىن كورگەن سماحان بوكەيحانوۆ 1953 جىلى ستالين ولگەن سوڭ ەلگە قايتىپ, بالقاش وڭىرىنەن مەكەن-تۇراق تابادى. ونىڭ بالقاش قالاسىنداعى جۇمىسشىلار پوسەلكەسىندەگى 14-ۇيدە تۇرعانى تۋرالى دەرەكتى شىعىس تۇركىستان رەسپۋبليكاسى تاريحىنداعى ەلەۋلى تۇلعا, عالىم, جۋرناليست بالقاش ءبافيننىڭ شىعارمالار جيناعىنان كەزدەستىرۋگە بولادى.
سماحان بوكەيحانوۆ تولەۋ اقىنمەن شەر تارقاتىپ, ۇزىن-سونار اڭگىمە-دۇكەن قۇرادى. حالىق اقىنىنىڭ قايتۋعا اينالعان ساتىندە تورە اقىنعا «تاياعىمىزدى الماستىرايىق» دەپ, ىنىلىك ىزەتپەن تولەۋ كوبدىك ۇلىنا ءوزىنىڭ بالداعىن ۇسىنعان ەكەن. ەكى تاريحي تۇلعانىڭ اراسىن جالعاعان, سىيلاستىق كۋاگەرى بولعان بۇل جادىگەر بۇگىندە مۇرات تولەۋ ۇلى ۇرپاقتارىندا ساقتالعان.
«اتامىزدىڭ سماحان تورەمەن بايلانىسى تۋرالى اكەمىزدىڭ ءوز اۋزىنان كوپ ەستىدىم. ول كىسى تولەۋ كوبدىك ۇلىن ىزدەپ توپچيحاعا ەكى رەت بارىپتى. 1955 جىلى شار قالاسىنان كەلىپ, باسىنا بارىپ قۇران وقىعانى تۋرالى جوعارىدا توقتالىپ وتكەن مۇرات تولەۋ ۇلىنىڭ ەستەلىگىندە ايتىلادى», دەيدى تولەۋ كوبدىك ۇلىنىڭ نەمەرەسى شىنار مۇراتقىزى.
بەكزاتتىق بەلگىسىندەي بولعان ءبىر ەمەس, ەكى بىردەي تاريحي تۇلعاعا قاتىستى تاريحي جادىگەر وتكەن مەن بۇگىندى جالعاپ, عىلىمي-تانىمدىق كورمەلەردەن ورىن الىپ كەلەدى.
اباي وبلىسى
