اۋىل مەديتسيناسىنىڭ احۋالىن جاقسارتۋ وتە وزەكتى. بۇل ەڭ الدىمەن ەل ادامدارىنىڭ كىر جۋىپ, كىندىك كەسكەن توپىراعىندا تۇپكىلىكتى تۇراقتاۋىنا, ەلدى مەكەندەردى ساقتاپ قالۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. تۋعان جەردەن ۇدەرە كوشكەن اعايىننان كوشۋدىڭ سەبەپ-سالدارىن سۇراساڭىز, الدىمەن ايتارى – اۋىل مەديتسيناسىنىڭ احۋالى. ارينە, جالعىز مەديتسينا عانا ەمەس, جول, اۋىز سۋ, جۇمىس ورنى ءتارىزدى ماسەلەلەر دە بار. دەگەنمەن, حالقىمىزدىڭ ء«بىرىنشى بايلىق – دەنساۋلىق» دەۋى تەگىن ەمەس. باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزداعاندار, زەينەت جاسىنا جەتىپ دەنساۋلىعىن كۇيتتەگەندەر قولجەتىمدى مەديتسينانىڭ شاراپاتىن كورگىسى كەلەدى.
وسى ورايدا اۋىل مەديتسيناسىنىڭ احۋالىن جاقسارتۋعا «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» قاناتقاقتى ۇلتتىق جوباسى مەن «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسىنىڭ شاراپاتى ءتيىپ وتىرعاندىعىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. وتكەن جىلى جوندەۋ جۇمىسىن قاجەت ەتەتىن 14 نىسانعا 2,2 ميلليارد تەڭگە قاراجات ءبولىندى. ونىڭ ىشىندە «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىندا 960 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلعان. ويعا العان شارۋانىڭ وڭىنان وڭعارىلعاندىعىن ناقتى دەرەكتەرمەن ورنەكتەي كەتەلىك. ءتورت جوبا ساتىمەن اياقتالىپ, قۇرىلىسشىلار قالاعىنان جاڭا شىققانداي جۇتىنعان عيماراتتار ەل يگىلىگىنە پايدالانىلا باستادى. سونىمەن قاتار تسەلينوگراد اۋدانى قوياندى سەلوسىنداعى مەديتسينا مەكەمەسىنە وسى زامانعى مەديتسينالىق قۇرال-جابدىق ساتىپ الىندى. اتباسار اۋدانىنداعى نوۆوسەلسكوە سەلوسىنداعى فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت اباتتاندىرىلدى. مۇنداي جۇمىس سوچينسكوە سەلوسىندا دا جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءبىرجان سال اۋدانىنىڭ ورتالىعى ستەپنياك قالاسىنداعى اۋداندىق اۋرۋحانا مەن ەمحاناعا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. الداعى ۋاقىتتا بۇلاندى اۋدانىنداعى ۆوزنەسەنكا, ەرەيمەنتاۋ اۋدانىنداعى تورعاي ەلدى مەكەندەرىنىڭ مەديتسينالىق مەكەمەلەرىن جوندەۋگە جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتار دايىندالىپ جاتىر. مۇنداي وڭ مىسالدار قازىر تىپتەن كوپ. اۋىل-ايماقتا جاڭادان سالىنىپ جاتقان فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتتەر اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءۇمىت وتىن تۇتاتتى.
سالانىڭ سەرپىن الۋىنا «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر. وسى جوبا اياسىندا اتباسار قالاسىنداعى اۋرۋحانانىڭ جانساقتاۋ بولىمىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسىن جاساۋ قولعا الىندى. «كوكشەتاۋ 2015» سەرىكتەستىگىمەن كەلىسىمشارت جاسالىپ, 41,2 ميلليون تەڭگەنىڭ جوندەۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتتى. قالالىق اۋرۋحانانىڭ باس عيماراتىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ ءۇشىن جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارى دايىندالىپ جاتىر. بيىلعى جىلى اتباسارداعى كوپبەيىندى اۋدانارالىق اۋرۋحاناسىنا جالپى قۇنى 1,3 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 23 مەديتسينالىق قۇرال-جابدىق ساتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىر. ستەپنوگورسك قالاسىنداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسىنىڭ بىرنەشە بلوكتارىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋگە كونكۋرس جاريالاندى. ۇستىمىزدەگى جىلى كوپبەيىندى قالالىق اۋرۋحاناعا 64 مەديتسينالىق قۇرىلعى ساتىپ الۋ كوزدەلگەن. وزگە دە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى زاماناۋي مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن جاراقتاندىرىلادى. مۇنداي وڭ وزگەرىستەر اۋىل مەديتسيناسىنىڭ تالاپقا ساي قىزمەت ەتۋىنە جاعداي تۋعىزادى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەسىنىڭ ءبىرى – كادر تاپشىلىعى. بيىل بىرقاتار ءتيىمدى شارالاردىڭ قولعا الىنۋىنان وڭىردەگى كادر تاپشىلىعى 22 پايىزعا ازايدى. اسىرەسە جان جادىراتار جاڭالىق – اۋىلدىق جەرلەرگە 131 دارىگەر جۇمىسقا ورنالاستى. ولاردىڭ 76-سى – جاس مامان. وسىلايشا, بۇرىن 244 دارىگەردىڭ جۇمىس ورنى بوس تۇرسا, ەندى بىلىكتى, جاس ماماندارمەن تولىعىپ جاتىر. ءسوز اراسىندا وبلىستاعى مەديتسينالىق مەكەمەلەردە جەتى مىڭعا جۋىق ماماننىڭ جۇمىس ىستەيتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك. ولاردىڭ 1,6 مىڭى دارىگەرلەر بولسا, التى مىڭنان استامى ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى.
وسى ورايدا قابىلدانعان ءتيىمدى شارالاردى ءسال تاراتىپ ايتاتىن بولساق, دارىگەرلەرگە جايلى پاتەرلەر مەن ءومىر سۇرۋگە قولايلى جاتاقحانالار بەرىلەدى. كەي جەرلەردە پاتەر اقىسىن تولەۋگە بەلگىلەنگەن تارتىپكە سايكەس كومەك كورسەتىلەدى. اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ بالالارى ءۇشىن بالا باقشالاردان ورىن ءبولىنىپ, ولاردىڭ جۇبايلارىن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماسەلەسى دە قاراستىرىلادى. مىنە, وسىنداي الەۋمەتتىك قولداۋ جاس مامانداردىڭ بەتىن اۋىلعا بۇرىپ جاتىر. ناقتى دەرەكتەر كەلتىرەتىن بولساق, وتكەن جىلى وبلىستا جاس ماماندارعا كوتەرمە تولەم اۋداندىق, وبلىستىق ماڭىزى بار قالالاردا 1,5 ميلليون تەڭگەدەن تولەندى. ال اۋىلدىق جەرلەردە 2,5 ميلليون تەڭگەگە دەيىن كوبەيتىلىپ وتىر. بۇل دا اۋىلعا اڭسارى اۋاتىن جاستار ءۇشىن كوپ-كورىم كومەك.
وبلىسقا جىل باسىنان بەرى 130-دان استام دارىگەر كەلگەن. قالالارعا وتىزعا جۋىق مامان ورنالاستىرىلسا, 85 مامان ەل ىشىندە قىزمەت ەتپەك. الپىستان استام دارىگەر باسپانا مەن كوتەرمە قاراجات الدى. تاعى ءبىر ەكپىن ءتۇسىرىپ ايتا كەتەرلىك جايت, جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن كوتەرمە تولەمدەردى تولەۋگە بولىنگەن قاراجات اناعۇرلىم كوبەيدى. وبلىستىق اكىمدىك 300 گرانت ءبولىپ وتىر. رەزيدەنتۋرادا وقۋعا 35 گرانت قاراستىرىلسا, وبلىس ورتالىعىنداعى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينا فاكۋلتەتىندە وقىپ ءبىلىم الۋعا 50 گرانت بولىنگەن. قازىرگى ۋاقىتتا وسى فاكۋلتەتتە 74 بولاشاق دارىگەر ءبىلىم الىپ جاتىر.
ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 190 گرانت ءبولىندى. ءار جىل سايىن دارىگەرلەردىڭ ورتاشا جالاقىسىن 30 پايىزعا, ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن 20 پايىزعا كوبەيتۋ شارالارى جالعاسىپ جاتىر. قازىر دارىگەرلەردىڭ ورتاشا ەڭبەكاقىسى شامامەن 545 مىڭ تەڭگەنى قۇراسا, ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى 305 مىڭ تەڭگە توڭىرەگىندە.
وسىنداي بىرقىدىرۋ ءتيىمدى شارالاردىڭ ارقاسىندا اۋىل مەديتسيناسىنىڭ الپىس ەكى تامىرىنا قان جۇگىرىپ, تولىققاندى قىزمەت كورسەتۋ مۇمكىندىگى تۋىنداسا, ەلدىڭ دە بەرەكەسى كىرىپ قالار ەدى.
اقمولا وبلىسى
