ونەر • 05 قازان, 2024

ساياتشى ءارى سۋرەتشى

190 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

كۇزدىڭ ميزام شۋاعىندا ارقاسىن كۇنگە قىزدىرىپ, اۋلا­سىندا كارتينا سالىپ وتىرعان ەركەبۇلان جاكىشەۆ – سۋرەت­شى­لەردىڭ ىشىندەگى سەرىسى. تارباعاتاي بالالار ونەر مەكتەبىندە ۇستاز­دىق ەتەتىن ول العاشقى قار جاۋسا بولدى, تۇل­پا­رىن ەرتتەپ, تازىسىن ەرتىپ, ءسان سالتاناتپەن ارعاناتى مەن تولاعايدىڭ ماڭايىنا سايات قۇرادى.

ساياتشى ءارى سۋرەتشى

سۋرەتتى تۇسىرگەن – اۆتور

كەرىلگەن كەنەپتەگى كوم­پوزي­تسيالىق سۋرەتتە­ ارقار بەينەلەنگەن. ءيىر ءمۇيىزدى تۇياقتى جانۋار ارى قاراپ تۇر. كارتينا بەتىنە جار­تاستاعى پەتروگليفتەردى ءتۇسى­رىپتى. قازاقى قوڭىر رەڭدى پولوتنو استارىندا نەندەي وي بار دەپ قاراپ وتىرعانىمىزدا, سۋرەتشى سىرىن ءوزى اقتارعان.

– تارباعاتاي تاۋلارىندا بۇرىن­عىداي مىڭعىرعان ارقار جوق. ازايىپ كەتتى. ول نەنىڭ اسە­رى­نەن جوعالعانىن بىلمەيمىز. دەسە دە, ءبىزدىڭ اۋداننىڭ بەلگىسى رەتىندە ارقار جانۋارى قالا بەرمەك. سوندىقتان دا مىناۋ ارقاردى كەنەپكە ءتۇسىردىم. نەگە ارى قاراپ تۇر دەگەن وي كەلەتىن شىعار. ايتىپ وتكەندەي, ازايىپ كەتكەن جانۋار­ مۇمكىن ادامزاتقا ما, مۇمكىن تابي­عاتقا ما وكپەلى بولۋى مۇمكىن. بۇرىنعىداي تاۋ-تاستا ويناقتاپ جۇرگەن ولار جوق. ال بەتىندەگى پەتروگليفتەر ءبىزدىڭ وڭىردە كوپ كەزدەسەدى, – دەيدى قىلقالام شەبەرى.

بەلگىلى سۋرەتشى ەركەبۇلان جاكىشەۆتىڭ شىعىس قازاقستان كولەمىندە قاتىسپاعان كورمەسى, پلەنەرى كەمدە-كەم شىعار. جەكە قورىنداعى كارتينا قانشاما. جەتكەن جەتىستىكتەرى دە از ەمەس. شاكىرتتەرى دە كوپتەگەن باي­قاۋ­دا توپ جارىپ, اۋداننىڭ نامىسىن قورعاپ ءجۇر. جالپى, تاربا­عاتاي ءوڭىرى – ونەردىڭ وشاعى.

ەر ازامات ءۇي سالىپ, اعاش وتىر­عىزۋ, ۇرپاق ءوسىرۋ كەرەك بولسا, ەركەبۇلان ۇشەۋىن دە ورىندادى. الدىڭعى جىلى ەكى قاباتتى ءۇي تۇرعىزىپ, ىشكى جيھازىنا دەيىن ءوز قولىمەن جاساعان. كەڭ اۋلاسى گۇلمەن كومكەرىلىپ, باۋ-باقشاسى جايقالىپ تۇر. ونەر ادامى سۇلۋلىققا, تابيعاتقا جاقىن عوي. قىلقالام شەبەرى تاۋىقتىڭ ءتۇر-ءتۇرىن ءوسىرۋدى دە ەرمەك قىلعان. سابالاق ءجۇندىسى «براما», قوڭىر ءتۇستىسى ورىستىڭ «حوحلاتىيى» سەكىلدى تاۋىقتار اۋلاسىندا ءورىپ ءجۇر. ءتىپتى تۇركيادان اسىل تۇقىمدى جۇمىرتقاعا تاپسىرىس بەرىپ قويىپتى. جۇمىرتقاسىن العىزسا بولدى, ۇيىندەگى ينكۋباتورمەن ساناۋلى كۇندە بالاپان شىعارىپ الادى.

– باياعىدا كەپتەر دە اسىراعان ەدىم. قازىر ءتۇرلى تاۋىق اسىراپ ءجۇرمىن. شىنىمدى ايتسام, جۇ­مىرتقاسى ءۇشىن ەمەس. ەت ءوندى­رۋدى دە كوز­دەگەن ەمەسپىن. اۋلادا قىزىلدى-جا­سىلدى بولىپ جايىلىپ جۇر­گەن­دەرىنە قاراپ سۇيسىنەمىن. تاۋىق بولعا­نىمەن, ەرەكشە جاراتىلىس يە­لەرى. قولعا دا ۇيرەنىپ العان, – دەپ قوڭىر بالاپاندى بىلەگىنە قوندىرا قويدى.

سونداي-اق سۋرەتشى تاۋىق قانا ەمەس, تازى جۇگىرتۋدى دە جاق­سى كو­رەدى. اۋلاسىندا شىنجىرسىز جۇ­رە­­تىن تازىسى تاۋىق كورسە, تۇرا قۋا­تىن يتتەردىڭ قاتارىنان ەمەس ەكەن. ال دالالى جەردە كوزى­نە قويان يا تۇلكى تۇسسە, الماي قوي­ماي­دى دەيدى.

– قانسوناردا ارنايى جولداما الىپ, اڭ قۋىپ قايتامىز. وعان دەيىن تازىلارىمدى باپتايمىن. مىنا تازىم قاسقىرعا دا تۇسكەن. تۇلكى, قويان سەكىلدى اڭداردى وپ-وڭاي الادى, – دەپ, ەسىك پەن توردەي بولىپ سوزىلىپ جاتقان تازىسىن ىسقىرىپ شاقىردى.

قىزىعى, بۇل تازىنى ەركە­بۇلان كۇشىك كەزىندە وسكە­مەن تۇرعىنىنا ساتىپ جىبەرىپتى. كۇندەردىڭ كۇنى تامىر-تانىستارى قالا كوشەسىندە قاڭعىرىپ جۇرگەن سول تازىنى كورىپ قالىپ, ەركەبۇلانعا ايتقان. يت دەسە, ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن قىل­قالام شەبەرى ورتالىق قالاعا ۇشىپ جەتىپ, تازىسىن تاۋىپ الىپ كەلىپ, باققان, باپتاعان.

بەكزات ءداستۇردى دارىپتەپ جۇرگەن ەركەبۇلان جاكىشەۆتىڭ ونەرى دە بەكزات. كەشەگى ءابىلحان قاستەەۆتەردەن قالعان ونەردىڭ ورىسىندە تىنىمسىز ەڭبەكتەنىپ ءجۇر. ونەر باعىتىنداعى ەڭبەگىن ۇيىندەگى قابىرعالارعا قاراپ-اق بايقايسىز. تورىندە مايلى بوياۋمەن جازىلعان شىڭعىستاي اۋىلىنىڭ كورىنىسى تۇرسا, اسۇيىندە ناتيۋرمورت جانرىنداعى كارتي­نالار كوز جاۋىن الادى. قاراپ وتىرىپ, قانداي جەتىستىك­تەرىڭ بار دەيمىز عوي ادەتتەگى سۇراققا باسىپ.

– وقۋشىلاردىڭ ماراپات­تارى مەكتەپتە. ءوزىم ءىىى حالىق­ارالىق سۋرەت سايىسىندا پەيزاج اتالىمى بو­يىنشا باس جۇلدە العانمىن. ەڭ ۇلكەن جەتىستىگىم سول شىعار. ودان باسقا دا ماراپاتتار بار. ەسكە ءتۇسىپ تۇرعانى وسى, – دەدى قاراپايىم كەيىپتە.

ە.جاكىشەۆتىڭ ۇلان, تاربا­عاتاي, كاتونقاراعاي اۋداندارىنا پلەنەرگە شىعىپ, جۇزدەگەن ەتيۋد جازعانى كوپشىلىككە بەل­گىلى. كارتينالارى سونىسىمەن دە قۇندى. بوياۋ جاعۋداعى ءستيلىن دە جازباي تانۋعا بولادى. قول­­تاڭباسى ەرەكشە شەبەردىڭ جۇ­مىس­تارى وسكەمەندەگى ونەر مۋزەيىنە دە قويىلعان.

 

شىعىس قازاقستان وبلىسى,

تارباعاتاي اۋدانى,

اقجار اۋىلى

سوڭعى جاڭالىقتار