ءاربىر ۇستاز – ءوزىنىڭ ءبىلىمى, بىلىگى, ءجۇرىس-تۇرىسى, جايدارى مىنەزى, ءتىپتى سىرتقى كەلبەتى, بەت-بەينەسىمەن دە شاكىرتكە ۇلگى ۇلاعات يەسى. حالقىمىزدىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتى, اكادەميك-جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ: «مۇعالىمنىڭ ۇدايى جاقسى وقيتىن بالالارعا عانا ءسۇيسىنىپ, ىلعي سولاردى عانا وقىتۋى دۇرىس ەمەس» دەۋى ارقىلى ءار شاكىرتتىڭ ەشكىمگە ۇقسامايتىن ءارى قايتالانبايتىن بولمىسى, تۇلعالىق ەرەكشەلىگى بار ەكەنىن ەسىمىزگە ءتۇسىرىپ, ولاردى باعالاۋدا ءبىر-بىرىمەن سالىستىرىپ, ءبىرىن ارتىق, ءبىرىن كەم ساناپ, ولاردى ءبولىپ-جارۋدىڭ ادامدىق ءارى ۇستازدىق اسىل قاسيەتكە جاتپايتىنىن تىلگە تيەك ەتەدى. «التى الاشتىڭ بالاسى باس قوسسا, توردەگى ورىن مۇعالىمدىكى» دەگەن ايگىلى اقىن ماعجان جۇماباەۆ, قاي قوعامدا بولسا دا, ۇستاز مارتەبەسىنىڭ جوعارى ەكەنىن, وسى دەڭگەيگە كوتەرىلۋ ءۇشىن ءاربىر ۇستاز سانالى عۇمىرىن سارپ ەتىپ, تار جول, تايعاق كەشۋدەن ءوتىپ, توردەگى ورىنعا تاباندىلىقپەن جەتەتىنىن تەرەڭنەن تۇجىرىمداعان.
2019 جىلى 30 جەلتوقساندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭىنا قول قويدى. مەملەكەت باسشىسى پەداگوگ مارتەبەسىن زاڭمەن بەكىتۋى اقىن م.جۇماباەۆ سىندى الاش ارىستارىنىڭ اسىل ارمانىنىڭ تاۋەلسىزدىك داۋىرىندە جۇزەگە اسۋى دەپ بىلەمىز. پەداگوگ مارتەبەسىن زاڭمەن بەكىتۋ ارقىلى مەملەكەت باسشىسى ۇستازدىڭ قازىرگى تاڭداعى ماڭىزدى ءرولى مەن اتقاراتىن قىزمەتىن ناقتى ايقىنداپ بەرىپ, قوعامداعى ۇستاز لاۋازىمىنىڭ, ۇستاز قادىرىنىڭ قاشاندا جوعارىدا ەكەنىن تاعى ءبىر كورسەتتى. «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋى ۇستازدار قاۋىمىنىڭ تىنىسىن اشىپ, كوكجيەگىن كەڭەيتتى, سانالى ۇرپاقتى تاربيەلەۋ جولىندا بار ىنتا-جىگەرىمەن ەسەلى ەڭبەك ەتىپ, كەلەشەكتە قازاق قوعامىنىڭ يگىلىگىنە قىزمەت قىلاتىن بىرەگەي تۇلعالار تاربيەلەۋ ءىسىن العا قويدى. «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ ءبىلىم ورداسىنداعى مۇعالىمگە دە, ءبىلىم الۋشىعا دا ءتيىمدى بولىپ, ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا زور مۇمكىندىك بەرەدى.
«ۇستاز تالانتتى بولسا, شاكىرتى تالاپتى» دەگەن حالىق دانالىعىنان ۇستازدىڭ قوعامداعى ورنىمەن قاتار, شەبەرلىگىن, ومىرلىك ىزدەنىسىن, ۇلى مۇرات جولىنداعى يگىلىكتى ميسسياسىن ايقىندايتىن قۇندىلىقتى اڭعارۋعا بولادى. دارىندى, شىعارماشىل, تالانتتى ءارى تالماي ىزدەنىس جولىندا جۇرەتىن كوكىرەگى وياۋ, جاڭاشىل ۇستازدان ءبىلىم العان ويلى شاكىرتتىڭ ساناسى سەرگەك, رۋحى بيىك بولارى حاق. وسى تۇستا ادامزاتتىڭ اقىنى ابايدىڭ «بىلىمدىدەن شىققان ءسوز تالاپتىعا بولسىن كەز. نۇرىن, سىرىن كورۋگە. كوكiرەگىندە بولسىن كوز» دەگەن ولەڭ جولدارى ويعا ورالادى.
قاي داۋىردە بولسا دا سان مىڭداعان شاكىرتتىڭ ساناسىن وياتىپ, ۇلكەن ومىرگە دايىنداۋ «ينەمەن قۇدىق قازعانداي», قاجىرلى ەڭبەكتى تالاپ ەتەدى. كۇن سايىن ءبىلىمىڭدى جەتىلدىرىپ, الدىڭا كەلگەن ءاربىر بالاعا جەكە تۇلعا رەتىندە قاراپ, ونىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا اقپاراتتى ءتۇرلى ءادىس-تاسىلدەرمەن جەتكىزۋ, تانىمدىق, تاعىلىمدىق تۇرعىدان قىزىقتى, ساپالى ءبىلىمدى ءتيىمدى تۇردە ۇسىنا ءبىلۋ – ۇستازدان قىرۋار ەڭبەك پەن كۇش-قۋاتتى جانە ۋاقىتتى تالاپ ەتەدى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – جاڭا قازاقستانداعى جاس ۇرپاقتى بولاشاعى جارقىن, رۋحى اسقاق, وتانشىل, ۇلتجاندى تۇلعا ەتىپ تاربيەلەۋ. ءبىز ماڭگىلىك ەلدىڭ الاششىل جاستارىن قازاق رۋحانياتىنىڭ قاينار بۇلاعىنان سۋسىنداتىپ, بويىنا ادامگەرشىلىكتىڭ ىرگەتاسىن قالاپ, بىرلىك پەن بەرەكەگە, وتانشىلدىق پەن اسقاق رۋحقا, ىزگىلىككە نەگىزدەلگەن ءبىلىم مەن تاربيەنىڭ ءدانىن ەگۋدەمىز. مۇنداي قىزىعى مەن قيىنشىلىعى, بەينەتى مەن زەينەتى, ماشاقاتى مەن جەتىستىگى بىرگە جۇرەتىن جاۋاپكەرشىلىگى مول جۇمىستى قاتار الىپ ءجۇرۋ تەك ناعىز ۇستازدىڭ عانا قولىنان كەلەرى انىق. وسى ورايدا حاكىم ابايدىڭ: «اقىرىن ءجۇرىپ, انىق باس, ەڭبەگىڭ كەتپەس دالاعا...» دەگەن دانالىعىن ەسكە تۇسىرگەنىمىز ورىندى. تاعىلىمعا تولى بۇل ءسوزدىڭ استارىندا اسىل اقيقات جاتىر.
ال ۇستازدىڭ قوعام الدىنداعى زور بەدەلى ناقتى ءبىر ەرەجەلەرمەن ولشەنەتىن, جەڭىل ءارى ءاتۇستى جاسالاتىن جۇمىستىڭ ناتيجەسى ەمەس. ءاردايىم تاربيەلەپ وتىرعان شاكىرتىنىڭ تۇلعالىق دامۋىمەن, جەتكەن جەتىستىگىمەن, قوعامدا ءبىر كىرپىش بولىپ قالانىپ, ازات ەلىنە ادال قىزمەت ەتۋگە باعىتتايتىن ءارى جەمىسىن كورسەتۋدى تالاپ ەتەتىن تىنىمسىز اتقارىلاتىن قىزمەت پەن ەرەن ەڭبەكتىڭ, ەسەپسىز توگىلگەن ماڭداي تەرىنىڭ ناتيجەسى. ۇستازدىڭ قوعامداعى ءرولى شاكىرتىنىڭ ومىردەن ءوز ورنىن تاۋىپ, قازاق قوعامىنا, ەلى مەن جەرىنە تيگىزەر پايداسىمەن, كىسىلىگى زور تۇلعا رەتىندە قالىپتاسۋ ساپاسىمەن باعالانۋعا ءتيىس. «ۇستاز – ادام جانىنىڭ ينجەنەرى» دەگەن قاعيداعا سۇيەنسەك, ءاربىر ۇستاز تانىمى تەرەڭ, تاريحى مىڭجىلدىقتار قويناۋىندا جاتقان, الەمدە ءوزىنىڭ الىپ كەڭىستىگى بار قازاق دەگەن ۇلتتىڭ ۇرپاعىن ەلىمىزدىڭ كەلەشەگى كوركەم بولۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوساتىن سانالى, يماندى ەتىپ تاربيەلەۋگە كۇش سالۋعا ءتيىس. دەمەك ۇستاز – ۇلتتىڭ كوكىرەك كوزىن اشىپ, ساناسىنا ساۋلەسىن تۇسىرەتىن, ۇلتتىق رۋحىن كوتەرىپ, ۇلتتىق دۇنيەتانىم كوكجيەگىن كەڭەيتەتىن الىپ تۇلعا. ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى: ء«بىز اۋەلى ەلدى تۇزەتۋدى بالا وقىتۋ ءىسىن تۇزەتۋدەن باستاۋىمىز كەرەك», دەپ ۇلت تاربيەسىن ءبىلىم بەرۋ سالاسىمەن تىعىز بايلانىستا قاراستىرۋدىڭ ماڭىزىن اشىپ كورسەتكەن. احمەت بايتۇرسىن ۇلى جاس ۇرپاققا ءبىلىم بەرۋدەگى ادىستەمەنىڭ پايداسىن, «از بولسا دا, ساز» ەتىپ ۇيرەتۋدىڭ تيىمدىلىگىن: «بالالارعا كوپ ۇيرەتەم دەپ اسىعىپ, شالا-شارپى ۇيرەتۋدەن, از دا بولسا, انىقتاپ نىق ۇيرەتۋ ابزال», دەپ تۇسىندىرەدى.
ء«ححى عاسىر – ءبىلىم مەن بىلىكتىڭ ءداۋىرى. ءار ادام ءوزىن ۇزدىكسىز جەتىلدىرىپ, جاڭا كاسىپتەردى يگەرىپ, ۇنەمى زامان اعىمىنا بەيىمدەلۋ ارقىلى عانا باسەكەلىك قابىلەتىن ارتتىرا الادى. ءبىلىم مەن تەحنولوگيا, جوعارى ەڭبەك ونىمدىلىگى ەل دامۋىنىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشى بولۋعا ءتيىس» دەپ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ايتقانداي, قازاق جوعارى ءبىلىمىنىڭ قاسيەتتى قارا شاڭىراعى – اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى بۇل ءىستىڭ ۇدەسىنەن شىعىپ, بۇگىندە ءبىلىم, عىلىم, تاربيە سىندى قۇندىلىقتار ۇشتاعانىن ناسيحاتتايتىن قاسيەتتى وردا. اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى – ەلىمىزدىڭ العاشقى جوعارى وقۋ ورنى. عاسىردان استام تۇرلاۋلى تاريحى بار ءبىلىم ورداسىنىڭ ۇلت رۋحانياتىندا الاتىن ورنى ايرىقشا. العاش قۇرىلعان كۇننەن باستاپ بۇگىنگە دەيىن قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق سالالارىندا قىزمەت ەتەتىن بىلىكتى ماماندار دايارلاپ جاتىر. «ماقساتسىز حالىق جۇگەنسىز» دەگەن تامسىلگە ساي, جوعارى ءبىلىمنىڭ قاراشاڭىراعى سانالاتىن وقۋ ورنىنىڭ ماقساتتى ستراتەگيالىق باعدارلى جولى, وزىندىك ميسسياسى, پايىمى ايقىن, قۇندىلىعى جوعارى. تىلگە تيەك ەتكەن ءۇش قۇندىلىقتى تەمىرقازىق رەتىندە ۇستانعان ستراتەگيالىق باعىت-باعدارى بار.
وردالى وقۋ ورنىنىڭ نەگىزگى ميسسياسى: ء«بىز وزىق ادىستەمەلەر, ۇلتتىق مۇرا جانە الەمدىك تاسىلدەر نەگىزىندە زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرىن الدىن الا بولجاي بىلەتىن پەداگوگتەردى دايارلايمىز. ءبىز مۇعالىم ماماندىعىنىڭ بەدەلىن ارتتىرامىز جانە ادامي كاپيتالدى دامىتۋدىڭ درايۆەرى بولامىز».
پايىمى: «اباي ۋنيۆەرسيتەتى 2029 جىلى ورتالىق ازياداعى پەداگوگيكالىق ءبىلىم بەرۋ كوشباسشىسى, جاڭا فورماتسياداعى پەداگوگتەر دايارلايتىن يننوۆاتسيالىق الاڭعا اينالادى».
قۇندىلىقتارى: «Abai University پەداگوگ-عالىمدارى, قىزمەتكەرلەرى مەن ستۋدەنتتەرى ۇجىمنىڭ ءاربىر مۇشەسىنىڭ دامۋى ءۇشىن جاعداي جاسايتىن مىناداي قۇندىلىقتارمەن بولىسەدى: كاسىبيلىك, جاۋاپكەرشىلىك, ادالدىق, ۇيىمشىلدىق, ستۋدەنتتىك تسەنتريزم, شىعارماشىلىق, كوشباسشىلىق, يكەمدىلىك».
جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ كوش باسىندا تۇرعان ءبىلىم ورداسى اتالعان باعىتتا بولاشاق ۇستازدار, كاسىبي ماماندار دايارلاپ, ءبىلىم بايگەسىنە قوسۋدا وزىق تاجىريبە مەن ۇزدىك ناتيجە كورسەتىپ كەلەدى. بۇل باعىتتا ۇلت ءۇشىن قالتقىسىز قىزمەت ەتكەن ۇستازدار قاۋىمىنىڭ ەڭبەگى زور جانە توككەن تەرى ارقاشان جوعارى ماراپاتقا لايىقتى.
«ادامنىڭ ادامشىلىعى – اقىل, عىلىم, جاقسى اتا, جاقسى انا, جاقسى قۇربى, جاقسى ۇستازدان بولادى» دەگەن حاكىم ابايدىڭ قاناتتى ءسوزى ۇستاز مارتەبەسىنىڭ بيىكتىگىن ايشىقتايدى.
ويىمىزدى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ: «ۇستاز – ۇلىق ەمەس, ۇلى قىزمەت» دەگەن عيبراتتى سوزىمەن تۇيىندەسەك, ۇلت ءۇشىن وسىنداي جاۋاپكەرشىلىگى مول, قاجىرلى قىزمەتتى ابىرويمەن اتقارىپ, حالىقتىڭ جارقىن بولاشاعىنا ۇلەس قوسۋ – ۇلاعاتتى ۇستازعا عانا ءتان قۇندى قاسيەت پەن ومىرشەڭ ونەگە.
الداعى كاسىبي مەرەكەمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, ۇلت كەلەشەگىنىڭ كەمەل ءارى كوركەم بولۋى جولىندا تالماي قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ۇستازدار قاۋىمىنا كۇش-قۋات پەن مىقتى دەنساۋلىق, جەمىستى جەتىستىككە تولى تولايىم ءھام شىعارماشىلىق تابىس تىلەيمىز.
بولات تىلەپ,
اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى – رەكتور
