قوعام • 02 قازان, 2024

اكادەميك امانجول قوشانوۆقا ارنالعان كونفەرەنتسيا

231 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

تاۋەلسىزدىگىن العان ەلىمىز جا­ڭا ەكونوميكالىق باعىت­قا, ياعني نارىقتى يگەرۋ جولى­نا تۇسۋگە بەت العاندا عا­لىم­­­دارىمىز ونى شۇعىل زەرت­­­­­تەپ, وكىمەتكە وڭتايلى ۇسى­­­­نىس­­تار جاساۋعا تى­رىس­­تى. سونىڭ ىشىندە اكادەميك امان­جول قوشانوۆ (1934–2021) وتان­­­دىق ەكونوميكالىق عى­لىمدى قايتا قۇرۋعا, نا­رىق­قا ءوتۋدىڭ عى­لىمي نەگىز­دە­رىن قامتاماسىز ەتۋگە ۇم­­­­تىلدى. ونىڭ عى­لى­مي ج­ە­­تەك­­شىلىگىمەن ءبىر توپ عا­لىم «ارالاس ەكو­نو­مي­كالىق قو­­­­­­عام قا­لىپ­تاس­تىرۋ – قازاق­ستان­­­نىڭ نارىق­تىق دامۋى­نىڭ ترانس­فور­ما­­تسيالىق ­ۇل­گى­­سى» اتتى جاڭا باعىت قالىپ­تاستىردى.

اكادەميك امانجول قوشانوۆقا ارنالعان كونفەرەنتسيا

عالىمنىڭ «مەن­شىك قا­تى­­ناس­تارىنىڭ قاي­تا قۇرىلۋى جانە ۇلت­تىق مۇددە­لەردى ىسكە اسىرۋ» اتتى ەڭبە­گىن ماسكەۋ مەن تمد ورتا­لىق قالالارىنىڭ عىلىمي جۋر­­نال­دارىندا جاريالادى. عالىم­نىڭ جەتەكشىلىگىمەن باسقا دا عىلىمي دال­دىگى جوعارى ۇسىنىستار مەن پىكىر­­لەر جازىلىپ جاتتى. بىراق مۇنى ەل ۇكىمەتىن سول جىلداردا باسقار­عاندار قابىلدامادى, ونىڭ جاز­عان­دارىنا جاۋاپ بە­رىلمەدى. ويتكەنى ولار ءوزىمىزدىڭ جاعدايعا ساي­كەس وزگەشەلىكتەردى جاساۋ مۇم­كىن ەمەس دەپ ويلادى. ءسويتىپ, عالىم­دارىمىزدىڭ قاناتىن قىر­قىپ, ولاردىڭ اقىل-ويلارىن كەرەك قىلماي, دامۋدى جەرگىلىكتى جاعدايعا سايكەس ەمەس جولمەن اكەتىپ, اقىرىندا ەكونوميكانى بارىنشا السىرەتتى.

اپ

اكادەميك امانجول قوشانوۆ سولتۇستىك قازاقستان وبلى­سىن­داعى القا-اعاش اۋىلىندا تۋعان. ول – ايگىلى شال اقىننىڭ كىندىگىنەن تارايتىن قوشان اقسا­قال­دىڭ پەرزەنتى. اۋدان ورتا­لىعى مارەۆكا سەلوسىنداعى ورتا مەكتەپتى التىن مەدالعا بىتىرگەننەن كەيىن ماسكەۋدىڭ مەم­لەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنە تۇسەدى. ونى اياقتاعان سوڭ ەڭبەك جولىن 1957 جىلى اقتوبەنىڭ كوو­پەراتيۆتىك تەحنيكۋمىندا ساباق بەرۋدەن باس­تاپ, 2 جىلدان كەيىن عىلىم اكادەمياسى ەكونوميكا ينستيتۋتىنا اۋىسىپ, ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن وسى ورىندا قىزمەت ىستەپ, كىشى عىلىمي قىزمەتكەردەن ونىڭ ديرەكتورىنا دەيىنگى باسپالداقتاردان وتكەن. ول 400-دەن استام عىلىمي ەڭبەك جازعان, سونىڭ 38-ءى – مونوگرافيالار. 1979 جىلى دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاپ, 1989 جىلى اكادەميك اتاعىن العان. عالىم 2004 جىلى «پاراسات» وردە­نىمەن, 2014 جىلى ءىىى دارەجەلى «بارىس» وردەنىمەن, 2015 جىلى مەم­لە­كەتتىك سىيلىق العان جانە كوپ­تە­گەن مەدالمەن مارا­پاتتالعان. ونىڭ ەڭبەك­تەرى شەتەل­دەردە دە جو­عارى باعا­لانىپ, عا­لىم­­­نىڭ ەسىمى الەمدىك ەنتسيكلوپە­ديالار مەن انىقتامالىقتارعا ەن­گەن. امان­جول قوشانوۆ – سول­تۇس­تىك قازاق­ستان وبلىسىنىڭ جانە ال­ماتى قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى.

جۋىردا قىزىلجار قالاسىندا «اكادەميك امانجول قوشانوۆ جانە قازاقستاننىڭ ەكونوميكا­لىق عىلىمى» اتتى عىلىمي-تەو­ريا­لىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. بۇل ءىس-شارا مارقۇم عالىمنىڭ تۋعانىنا 90 جىلدىعىنا ارنالدى. وعان الماتىدان, استانا­دان كەلگەن عالىمدار, زيالى قاۋىم وكىلدەرى, عالىمنىڭ ەتجاقىن تۋىستارى قاتىستى. جيىن ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى اقىل­بەك كۇرىشباەۆتىڭ, سول­تۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆتىڭ قۇتتىق­تاۋىمەن اشىلدى.

عالىمنىڭ قوساعى, بيولو­گيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى راۋ­شان قوشانوۆا بايانداماسىندا جارىنىڭ ارحيۆىنەن جال­پاق جۇرتقا بەلگىسىز بولىپ كەلگەن كوپ­­تەگەن دەرەكتى تاپ­قانىن ايتتى. سونىڭ ىشىندە مار­قۇمنىڭ «قايتا قۇرۋ» جىلدارىندا سولتۇستىك قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى جاريا­لانباعان ەڭبەگى بولعان ەكەن. سونىمەن بىرگە ونىڭ قوعامدىق عىلىمدار­دىڭ بارىنە اتسالىسىپ, پىكىر ايتقانى تۋرالى بايان­دادى. «ول مىنەزى وتە جۇمساق, پاراساتتى جان ەدى. اسپيرانتتارىنىڭ جۇمىسىن بۇگە-شىگەسىنە دەيىن وقىپ, پايدالى پىكىرلەرىن ايتۋدان جالىقپايتىن. ونىڭ جەتەكشىلىگىمەن 16 دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعالدى. ول ەلىمىز­دىڭ عىلىمىنا, ەكونوميكانىڭ دامۋىنا قاتتى الاڭدايتىن», دەدى راۋشان عافارقىزى. ءوزىنىڭ ىنىلەرى مەن قارىنداستارىنا ماماندىق تاڭداۋدا پايدالى كەڭەستەر بەرىپ, ولاردى ءوزىنىڭ سوڭىنان ەرمەي, باسقا سالالاردىڭ ماماندارى بولعانىن قالاعان ەكەن. سونىڭ ارقاسىندا ونىڭ ءىنىسى ينجەنەر-قۇرىلىسشى, ءبىر قارىنداسى دارىگەر, تاعى ءبىرى ساۋدا سالاسىنىڭ مامانى بولىپتى. راۋشان قوشانوۆا ءبىز جوعارىدا ايتقان ويىمىزدى ناقتىلاپ, عالىمنىڭ ۇزاق ۋاقىت بويى سارىلىپ, ۇزەڭگىلەستەرىمەن بىرگە نارىقتىق ەكونوميكاعا كوشۋدى زەرتتەپ, تۇجىرىمدارىن ۇكىمەتتىڭ قاراۋىنا تاپسىرعانىن, الايدا وعان جاۋاپ تا بەرىلمەگەنىن ايتتى. «تەك قازىر عانا ونىڭ وسى تۇجىرىمدارى تالقىلانىپ جاتىر», دەدى ول.

كونفەرەنتسيادا ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى ساۋلە قاليەۆا, اناتولي باشماكوۆ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى قادىر احمەتوۆ, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ەڭلىك جۇماتاەۆا, عالىمنىڭ قىزى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى جانار قوشانوۆا جانە ت.ب. بايانداما جاسادى. امان­جول قوشانوۆتىڭ ومىرىنەن سىر شەرتەتىن فوتوگرافيالار مەن ەڭبەكتەرىنەن تارتىمدى كورمە دە ۇيىمداستىرىلىپ, كورەر­مەندەردىڭ كوزايىمى بولدى. كون­فەرەنتسيانىڭ قارارىندا پەترو­پاۆل قالاسىنىڭ ءبىر كوشەسى جانە جوعارى ەكونوميكا­­لىق كول­لەدج امانجول قوشانوۆ ەسىمى­مەن اتالسىن دەگەن ۇسىنىس جاسالدى.

 

پەتروپاۆل 

سوڭعى جاڭالىقتار

شەرحان جانە گاملەت

ونەر • بۇگىن, 15:25

الماتى ماڭىندا جەر سىلكىندى

الماتى • بۇگىن, 15:02