العاشقىدا ءبىزدىڭ ينستيتۋت يادرولىق فيزيكا, ماتەريالتانۋ, يادرولىق جانە رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىك, راديوحيميا سىندى بىرنەشە باعىت بويىنشا ىرگەلى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ, كەيبىرىندە قولدانبالى زەرتتەۋلەرگە اۋىستى. وسى زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە مەديتسينا مەن ونەركاسىپ سالالارىنا ارنالعان راديوفارماتسەۆتيكالىق پرەپاراتتار مەن راديويزوتوپتى ونىمدەر شىعارۋدى جولعا قويدىق. قازىر راديوفارمپرەپاراتتارمەن استانا, الماتى, سەمەي, شىمكەنت قالالارىنداعى اۋرۋحانالاردى ومىرلىك ماڭىزدى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتىپ جاتىرمىز. ياعني ەلىمىزدە ءوندىرىلىپ وتىرعان راديوفارمپرەپاراتتىڭ 90%-ىن ينستيتۋت وندىرەدى.
مالىمەتتەرگە قاراعاندا, سەمەيدەگى يادرولىق مەديتسينا ورتالىعىنداعى ناۋقاستار 2028 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن يودتەراپياعا كەزەكتە تۇر. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتى بويىنشا, بيىل استاناداعى ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىقتا قوسىمشا 8 توسەكتىك ورىن اشىلادى. 2025 جىلى الماتىدا تاعى 5 توسەكتىك ورىن اشۋ جوسپارلانعان. كەلەسى جىلى اقتاۋ, قىزىلوردا جانە اقتوبە قالالارىندا پەت/كت دياگنوستيكالىق ورتالىقتارىن اشۋ كوزدەلگەن. 2026 جىلى قاراعاندى جانە وسكەمەن قالالارىندا اشۋ جوسپاردا تۇر.
يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتى بۇل ورتالىقتاردى راديواكتيۆتى يود, فتوردەزوكسيگليۋكوزا جانە باسقا دا ماڭىزدى راديوفارمپرەپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتۋگە دايىن. الايدا ءتيىستى ينفراقۇرىلىم مەن لوگيستيكالىق جاعداي جاسالۋى قاجەت. وسى ورايدا ايتايىن, بيىل يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىنىڭ 14 جىل بويى «Air Astana» اۋە كومپانياسىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزگەن ەڭبەگى اقتالىپ, ناتيجەسىندە ماماندار دايارلانىپ, راديوفارمپرەپاراتتاردى تاسىمالداۋ ءۇشىن قاجەتتى پروتسەدۋرالار ازىرلەندى. سونىڭ ناتيجەسىندە بيىلعى ماۋسىم ايىندا ەل تاريحىندا العاش رەت «فتوردەزوكسيگليۋكوزا-18F» راديوفارمپرەپاراتى اۋە كولىگىمەن شىمكەنتتەگى يادرولىق مەديتسينا ورتالىعىنا جەتكىزىلدى. بۇعان دەيىن مۇنداي پرەپاراتتار تەك اۆتوكولىكپەن تاسىمالدانعان ەدى. راديوفارمپرەپاراتتاردى اۋە ارقىلى تاسىمالداۋ – جارتى عاسىردان استام تاجىريبەگە يە.
وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىنان باستاپ ءبىز ماگاتە كەلىسىمشارتى اياسىندا قىرعىز ەلىنە مەديتسينالىق راديويزوتوپتاردى جەتكىزە باستادىق. وعان قوسا ينستيتۋت ونەركاسىپتىك ماقساتتاعى كوبالت-57 يزوتوبىن گەرمانيا, فرانتسيا, تۇركيا جانە رەسەيگە شىعارىپ, ەكسپورتتايدى. جىل سوڭىنا دەيىن ليۋتەتسي-177 يزوتوبىن ءوندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونداي-اق بولاشاقتا ساماري-153, اكتيني-225 يزوتوپتارىمەن راديوفارمپرەپاراتتار شىعارۋ, گەرماني-68/گاللي-68 گەنەراتورىن ازىرلەۋ جوسپارى بار. بۇگىندە اكتيني-225 نەگىزىندەگى راديوفارمپرەپاراتتىڭ ءبىر كيۋريىنىڭ (وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن – ءبىر گرامى) نارىقتاعى قۇنى 80 ملن دوللاردى قۇرايدى. قازىردىڭ وزىندە جاپوندىق ءىرى كومپانيالار ونى ساتىپ الۋعا كەزەكتە تۇر.
تاعى ءبىر قۋانىش – ينستيتۋت بازاسىنداعى سسر-ق (سۋ-سۋلى رەاكتور – قازاقستان) زەرتتەۋ رەاكتورىندا اقپاراتتىق تەحنولوگيا قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن جارتىلاي وتكىزگىش ماتەريالدار الۋ ءۇشىن كرەمني قۇيمالارىن قوسپالاۋ تەحنولوگياسى ىسكە قوسىلعان.
ءبىز, يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى بولاشاق اتوم ەنەرگەتيكاسىندا ەكەنىنە سەنىمدىمىز. اەس قۇرىلىسى – بۇل جولداعى العاشقى قادام عانا. وتاندىق عالىمدار جاڭا ۇرپاق ءۇشىن بولاشاق ەنەرگەتيكانىڭ نەگىزى بولاتىن جاڭا عاسىردىڭ تەحنولوگياسى – باسقارىلاتىن تەرمويادرولىق سينتەزدى جاساۋمەن ۇزاق ۋاقىتتان بەرى اينالىسىپ كەلەدى. وسى ورايدا ەۋروپانىڭ ءتورتىنشى جوعارعى وقۋ ورنى كارلسرۋە تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتى (KIT) مەن جاپونيانىڭ ۇلتتىق كۆانتتىق عىلىم جانە تەحنولوگيا ينستيتۋتى (QST) بىرنەشە ملن دوللار قاراجات قۇيىپ, يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتى بازاسىندا ىشكىرەاكتورلىق زەرتتەۋلەر جوباسى نەگىزىندە تەحنولوگيالاردى ءوندىرىپ وتىر.
سول تەحنولوگيالاردى حالىقارالىق پاتەنتتەۋ ارقىلى بولاشاقتا ونداعان ميللياردتىق دوللارمەن تابىس تاباتىنىمىزعا سەنىمدىمىز.
