كەزدەسۋ بارىسىندا اوك سۋبەكتىلەرىن ۇزاقمەرزىمدى مەملەكەتتىك قولداۋ تاسىلدەرى قارالدى.
«مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ حالىققا جولداۋىندا كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋى مەن ونى قولداۋ شارالارىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. اوك-ءتىڭ تۇراقتى دامۋى – ءبىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىمىزدىڭ كەپىلى, سوندىقتان ۇكىمەت 1 ملن-نان اسا ازاماتىمىز جۇمىسپەن قامتىلعان اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ شارالارىن جالعاستىرا بەرەدى», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.
اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ جانە اقمولا, قوستاناي, سولتۇستىك قازاقستان, جامبىل وبلىستارىنىڭ اكىمدەرى اوك-ءتى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋ تۋرالى باياندادى.
پرەزيدەنت تاپسىرماسى بويىنشا بيىل ۇكىمەت كوكتەمگى ەگىس جانە استىق جيناۋ ناۋقانىن وڭتايلى جۇرگىزۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعدايدىڭ بارلىعىن جاسادى. سالانى جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ كولەمى ءبىرىنشى رەت 3 ەسەدەن استام ۇلعايتىلىپ, رەكوردتىق كورسەتكىشكە, ياعني 580 ملرد تەڭگەگە جەتكىزىلدى. بۇل قاراجات ەگىنشىلەردى تىكەلەي نەسيەلەندىرۋگە, پايىزدىق مولشەرلەمەنى تومەندەتۋگە جانە فورۆاردتىق ساتىپ الۋعا جۇمسالدى. سىياقى مولشەرلەمەسىن تومەندەتۋ «بايتەرەك» حولدينگى كوممەرتسيالىق قاراجاتتى تارتۋ ساتىسىندا جۇرگىزىلدى. كەلەسى جىلى قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىن قارجىلاندىرۋ كەزىندە وسىنداي تەتىك ىسكە قوسىلادى. جالپى, اگروبيزنەسكە مەملەكەت تاراپىنان تۇقىم ماتەريالى مەن تىڭايتقىش ساتىپ الۋدان باستاپ, ەكسپورتتىق قولداۋعا دەيىنگى بارلىق كەزەڭدە جان-جاقتى كومەك كورسەتىلەدى.
پرەزيدەنت تىكەلەي سۋبسيديالاۋدان قولجەتىمدى نەسيە بەرۋگە كوشۋ ارقىلى اوك سۋبەكتىلەرىن قارجىلاندىرۋ كولەمىن ۇلعايتۋ مىندەتىن قويدى. 2025 جىلدان باستاپ شارۋالار قارجى ينستيتۋتتارىنان تىكەلەي ارزانداتىلعان نەسيە الا الادى. سۋبسيديالاۋ ماسەلەلەرى تولىعىمەن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە جۇكتەلەدى. وسىلايشا, شارۋا سۋبسيديا رەسىمدەۋ بويىنشا ارتىق اۋرە-سارساڭنان قۇتىلادى.
بيىل جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەۋدىڭ رەكوردتىق كولەمىنە قول جەتكىزىلدى. كەلەسى جىلدان باستاپ سالانى قارجىلاندىرۋ كولەمىن ارتتىرىپ, 700 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. پرەمەر-مينيستر بيىلعى جەلتوقسان ايىندا شارۋالارعا كەلەسى جىلدىڭ العاشقى قارجىسى تۇسۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الۋدى جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ۇكىمەت بيىلعى بولىنگەن قاراجات كولەمىن ەداۋىر ۇلعايتتى, بۇل 2 مىڭنان استام اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەرگە قولدا بار پاركتى جاڭارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. ەل شارۋالارى 19,5 مىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الدى, جاڭارتۋ دەڭگەيى 5%-دى قۇرايدى. بۇل كورسەتكىشتى جىل سوڭىنا دەيىن 5,5%-عا, كەلەسى جىلى 6,5%-عا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار وتاندىق نارىقتىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن شىعاراتىن قازاقستاندىق كاسىپورىنداردىڭ قۋاتىن ارتتىرۋ تاپسىرىلدى.
بيىلعى ناۋرىز ايىندا ەلىمىزدە وتاندىق تىڭايتقىشتاردى ساتىپ الۋ ءۇشىن اۆانستىق سۋبسيديالاۋ تەتىگى ەنگىزىلدى. كوكتەمگى ەگىس جانە ەگىن جيناۋ جۇمىستارىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا بيىل توپىراققا 1,2 ملن توننا تىڭايتقىش ەنگىزىلدى, بۇل وتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 2 ەسەگە ارتىق. مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنىڭ توزۋىن ازايتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ەسكەرە وتىرىپ, اكىمدىكتەر 2025 جىلى تىڭايتقىش ەنگىزۋ كولەمىن 1,9 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋى قاجەت.
وتاندىق تۇقىم شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋ كەزىندە وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا, اسىرەسە كوكونىس, جەمىس جانە باقشا داقىلدارىنا قاتىستى يمپورتتىق تۇقىم ماتەريالدارىن پايدالانۋدى قىسقارتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ءوتىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە سەلەكتسيا جانە تۇقىم شارۋاشىلىعى جۇيەسىن ساپالى دامىتا وتىرىپ, وسى ماسەلەمەن اينالىسۋ تاپسىرىلدى. سونداي-اق وتاندىق تۇقىم وندىرۋشىلەردىڭ پايداسىنا سۋبسيديالاۋ تەتىگىن قايتا قاراۋ قاجەتتىگى كورسەتىلگەن.
پرەمەر-مينيستر ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىمەن ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن جان-جاقتى قولداۋ جانە وعان قولايلى جاعداي جاساۋ باعىتىندا قاجەتتى شارالاردىڭ بارلىعىن قابىلداپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار بيزنەس تە اشىق ءارى ادال جۇمىس ىستەۋى ءتيىس. مەملەكەتتەن بولىنگەن قاراجاتتىڭ ءتيىمسىز جۇمسالۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن 2025 جىلى ەلىمىزدە اۋقىمدى اۋىل شارۋاشىلىعى ساناعى جۇرگىزىلەدى. ول جەر جانە ەگىس القابى, مال باسى, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى مەن ينفراقۇرىلىم بويىنشا دەرەكتەردى وزەكتەندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
تالقىلاۋ بارىسىندا وتاندىق اگرو كاسىپكەرلەر سالانى ودان ءارى دامىتۋ بويىنشا ءوز ۇسىنىستارىن ايتتى, سونداي-اق بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەردى.
«بيىل اوك سالاسىن قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتۋ بويىنشا اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستاردى اتاپ وتكىم كەلەدى. فەرمەرلەر بۇل قولداۋدى سەزىندى. جەڭىلدىگى بار نەسيەلەر بىزگە جەتكىلىكتى قاراجات ەسەبىندە ەمەس, قاجەتىنشە جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەردى. ساپالى تۇقىمدار, ججم, تىڭايتقىشتار ۋاقتىلى ساتىپ الىندى. بارلىق اگروتەحنولوگيالاردى دۇرىس قولدانا وتىرىپ جانە مەملەكەتتىڭ وسىنداي قولداۋىن كورە وتىرىپ, ءبىز ناشار ءونىم الۋعا قۇقىعىمىز جوق. مۇندا مال شارۋاشىلىعى تۋرالى ايتۋىمىز كەرەك: ءيا ول كوپ ەڭبەكتى قاجەت ەتەتىن ۇدەرىس, بىراق مال شارۋاشىلىعىندا ادامدار جىل بويى جۇمىس ىستەيدى. جالپى, شارۋاشىلىقتار كوپ سالالى بولۋى كەرەك, تەك وسىمدىك شارۋاشىلىعىمەن اينالىسپاي, سونىمەن بىرگە مال باسىن كوبەيتۋ قاجەت. سوندا بىزگە ەكسپورتقا كۆوتا قاجەت ەمەس, ەركىن ساۋدا جاسايمىز. بۇگىنگى كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى مال ۇستامايدى. ارىپتەستەر, ءبىز وعان قاتىسۋعا ءتيىسپىز, بارلىعىڭىزدى وسى ىسكە شاقىرامىن», دەدى فەرمەرلىك قوعامداستىق اتىنان سويلەگەن اوك دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى قوعامدىق كەڭەستىڭ توراعاسى, «زەنچەنكو ي ك» كومپانياسىنىڭ قۇرىلتايشىسى گەننادي زەنچەنكو. سونىمەن بىرگە كاسىپكەر تۇقىم شارۋاشىلىعى جانە ۆەتەريناريا سالاسىنداعى وتاندىق عىلىمدى دامىتۋ ماسەلەلەرىن كوتەرىپ, سالا ءۇشىن كاسىبي كادرلاردى دايارلاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
قىزىلوردا وبلىسىنىڭ «تاڭ لتد» جشس ديرەكتورى يمامزادا شاعىرتاەۆ كورشى ەلدەرمەن قول جەتكىزىلگەن ۇكىمەتارالىق ۋاعدالاستىقتاردىڭ ناتيجەسىندە ءوڭىردىڭ شارۋالارى بيىل ەگىندىك سۋمەن قامتاماسىز ەتىلگەنىن حابارلادى. بيىل كومپانيا 2 مىڭ گەكتاردان استام القاپقا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن ەگىپ, ونىڭ 1,5 مىڭ گەكتارىنا جۋىعى كۇرىشكە بولىنگەن. كۇرىش القاپتارىنا لازەرلىك ورنالاستىرۋ جۇرگىزىلدى, بۇل سۋارمالى سۋدى 30%-عا ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەردى. بۇگىنگى تاڭدا ءونىمنىڭ 50%-دان استامى جينالدى. كاسىپكەر سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ ءۇشىن فەرمەرلەردى قولداۋدىڭ قوسىمشا شارالارىن پىسىقتاۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسادى.
اشم دەرەكتەرىنە سايكەس, بيىل اگروتەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالاردىڭ جانە جامبىل وبلىسى مەن جەتىسۋ وبلىسىنىڭ ديقاندارى جۇرگىزگەن ءارتاراپتاندىرۋ جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە قانت قىزىلشاسى جوعارى ءونىم بەرەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. قانت قىزىلشاسىن وتكىزۋگە قاتىستى جامبىل وبلىسىنان 450 مىڭ توننا مەركى قانت زاۋىتىندا وڭدەلەدى, قالعان 100-150 مىڭ توننا جەتىسۋ وبلىسىندا ورنالاسقان اقسۋ قانت زاۋىتىنا جىبەرىلەدى. ءوز كەزەگىندە, ءونىمدى قايتا وڭدەۋ 120 مىڭ توننا قانت وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, بۇل ەلىمىزدىڭ قانتپەن ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتۋىن ەداۋىر ارتتىرادى.
«اتامەكەن» ۇكپ تورالقاسىنىڭ توراعاسى رايىمبەك باتالوۆ بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەردى ايتتى, ونىڭ ىشىندە اوك سالاسىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى تسيفرلاندىرۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار قازىرگى كۇن تارتىبىندەگى ماسەلە – ەگىن جيناۋ ناۋقانىنىڭ بارىسى قارالدى.
ەلىمىزدەگى اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ جالپى ءونىم جيناۋ الاڭى بيىل 23,3 ملن گا قۇرايدى. بۇگىنگى تاڭدا 11,3 ملن گا ءداندى جانە بۇرشاقتى داقىلدار جينالدى نەمەسە 67,9% (وتكەن جىلى وسىعان ۇقساس كورسەتكىش 42,8%-دى قۇرادى). ورتاشا ونىمدىلىگى 14,7 تس/گا بولعان كەزدە 16,7 ملن توننا استىق باستىرىلدى, بۇل اگروتەحنولوگيالاردىڭ دۇرىس قولدانىلعانىن كورسەتەدى. ەليتالىق تۇقىمداردىڭ ۇلەسى 7,1%-دان 9%-عا دەيىن ءوستى.
پرەمەر-مينيستر جاڭا ەگىندى ساقتاۋ جانە ناننىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ماسەلەسى ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. رەسپۋبليكادا استىقتى ساقتاۋدىڭ جالپى سىيىمدىلىعى 30 ملن توننانى قۇرايدى. اشم مالىمەتىنە سايكەس, كورسەتىلگەن قۋات كولەمى وتكەن جىلداردىڭ اۋىسپالى ءونىم قالدىقتارىن ەسكەرە وتىرىپ, جوسپارلانعان ەگىن ءۇشىن جەتكىلىكتى. استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارىنا 2,5 ملن توننا استىق, ونىڭ ىشىندە 1,8 ملن توننا بيداي ءتۇستى. جاڭا ءونىمدى قابىلداۋعا ەلەۆاتورلاردى بوساتۋ ءۇشىن استىقتى اۋىستىرىپ تيەۋ جانە ساتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. ماسەلەن, بيىلعى تامىز ايىندا جانە قىركۇيەكتىڭ 15 كۇنىندە ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى مەن قتج 1,2 ملن توننا استىقتى تاسىمالدادى, ونىڭ 1 ملن تونناسى ەكسپورتقا جىبەرىلدى. استىقتىڭ ءبىر بولىگى وزبەكستان مەن قىتايعا ەكسپورتتالادى, قالعان كولەمى ىشكى قاجەتتىلىكتەرگە باعىتتالادى. قىركۇيەك ايىندا قتج-نىڭ جاڭا استىق داقىلىن تاسىمالداۋدى قامتاماسىز ەتۋ جوسپارى 1,9 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايدى, 20 كۇن ىشىندە 500 مىڭ توننادان استامى جونەلتىلدى, ونىڭ ىشىندە 400 مىڭ توننادان استامى ەكسپورتقا شىعارىلدى. وتاندىق استىقتىڭ ءداستۇرلى وتكىزۋ نارىعى – يرانعا جونەلتۋ جاندانعانى بايقالادى.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر مەملەكەتتىك ورگاندارعا ەلدەگى ەگىن جيناۋ ناۋقانىنىڭ ساپالى اياقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى, سونداي-اق بيزنەستىڭ بارلىق ۇسىنىستارى مەن تىلەكتەرىن پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
