تابيعاتتى ايالاۋدىڭ ۇلگىسى

ورمان بەلدەۋى قالىپ­تاس­­قاننان كەيىن اقمو­­­­لانىڭ باياعى دۇلەي داۋى­­لى, الا قۇيىن بورانى باسەڭ­دەپ, بەتى قايتتى, حالىقتىڭ ءومىر سۇرۋىنە قولايلى جاعداي تۋعىزدى. بۇل – ارقاعا كوشكەن استانانىڭ تولا­يىم جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى. استانا اكىمدىگىنىڭ دەرەگىنشە, بيىل باس قالادا ءبىر ميلليونعا جۋىق جاسىل جەلەك (اعاشتار, بۇتالار, كوشەتتەر) وتىرعىزىلادى. قازىر­دىڭ وزىندە ونىڭ ءبىراز بولىگى ەگىلگەن. وتكەن سەنبىدە ەلوردادا دۇنيەجۇزىلىك تازالىق كۇنى (World Cleanup Day) جانە «تازا قازاقستان. استانا – تازالىق پەن ءتارتىپتىڭ ۇلگىسى» ەكواكتسياسى اياسىندا جالپىقالالىق اۋقىمدى سەنبىلىك ءوتتى.

بارلىق اۋداندا ساياباقتار, سكۆەر­لەر مەن اۋلالار تازارتىلىپ, قايىڭ, ەمەن, شىرشا, قاراعاي, سيرەن سياقتى قىلقان جاپى­­راقتى جانە جاپىراقتى ەكى مىڭ­­نان استام اعاش وتىرعىزىلدى.

ەكولوگيالىق اكتسياعا قالا تۇر­عىندارى, ەڭبەك ۇجىمدارى, مەم­لە­كەتتىك ورگانداردىڭ قىز­مەت­­كەر­لەرى, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى (بازارلار, ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىقتارى, كافەلەر, مەيرامحانالار جانە باسقالار), ەرىكتىلەر, ءماسليحات دە­پۋتات­تارى مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, مادەنيەت جانە سپورت قايرات­ك­ەرلەرى قا­تىس­تى. اكتسيا شەڭبەرىندە قالاداعى, ارىقتاردى, كارىز جەلى­لەرىن سانيتارلىق تازارتۋ, كوشە­­­لەر­دى, تروتۋارلاردى, قوعام­دىق كەڭىستىكتەر مەن اۋلالاردى تازالاۋ, سونداي-اق جا­سىل جەلەكتەردى كۇتىپ-باپتاۋ جانە ساۋدا نىساندارىنا ىرگەلەس اۋماق­تار­دى جيناۋ, رۇقسات ەتىل­مە­گەن قو­قىس ۇيىندىلەرىن جويۋ جۇ­مىس­تا­رى جۇر­­­­گىزىلدى.

بايقوڭىر اۋدانىنا قاراستى جەر­لەرگە اتالعان اكىمدىكتىڭ قىز­­مەتكەرلەرى, قازاقستان جازۋ­شى­­لار وداعىنىڭ مۇشەلەرى, «قازاق گازەتتەرى» جشس-نە قا­راس­تى مەكەمە قىزمەتكەرلەرى كوشەت وتىرعىزىپ, باس قالانى ابات­تاندىرۋعا ءوز ۇلەسىن قوستى. كراۆ­تسوۆ پەن پۋشكين كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى گۇلزاردى تازالاپ, 100-گە جۋىق قايىڭ جانە ۇيەڭكى كوشەتتەرىن وتىرعىزدى.

«زيالى قاۋىم وكىلدەرى رەتىندە ءبىز قالانىڭ تەك قانا تۇراتىن جەر ەمەس ەكەنىن تۇسىنەمىز. بۇل – ءبىزدىڭ مادەني ورتالىعىمىز, ماقتانىشىمىز جانە بولاشاق ۇرپاققا قالدىراتىن مۇرامىز. ونىڭ تازالىعىنا دەگەن كوزقاراس – بەلگىلى ءبىر ماعىنادا وزىڭە دەگەن كوزقاراس. ەگەر اينالاسى لاس بولىپ, تارتىپسىزدىك ورناسا, ما­دە­نيەت­تى جانە ءبىلىمدى ادام اتانۋى مۇمكىن ەمەس», دەدى جازۋ­شىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, جازۋشى ءمادي ايىمبەتوۆ.

«جالپىحالىقتىق سەنبىلىككە قالا­نىڭ 62 مىڭنان استام تۇر­­­عىنى, 5 مىڭنان استام كا­سىپورىن­دار مەن ۇيىم قاتىس­تى. پولي­گون­عا 170 توننا قوقىس شىعا­­­رىل­دى, ايالداما پاۆيلوندارى, باعدارشام نىساندارى, جەراستى جانە جەرۇستى وتكەلدەرى جۋىلىپ, 730 جۇك كولىك جانە تيەۋ تەحنيكاسى تارتىلدى. ەكواكتسيا كەزىندە 4 رۇقسات ەتىلمەگەن پوليگون جو­يىلدى. قوردالانىپ قالعان كۇل-قوقىستى شىعارۋ ءۇشىن 90-عا جۋىق اۋىر جۇك رەيسى جاسالدى. وسى­لايشا, قالا تۇرعىندارى استا­­نا­­نىڭ تازالىعى مەن تارتىبىنە بەل­سەندى ۇلەس قوستى. الدا بۇل جال­­­پى­­قالالىق سەنبىلىكتەر تۇ­راق­­­تى نەگىزدە وتكىزىلەدى», دەيدى ۇيىم­­­داس­ت­ى­رۋشىلار.

كاسىپكەرلىك نىساندارىنىڭ 5 مىڭ­نان استام وكىلى دە ەكولو­گيا­­­­لىق اكتسياعا قاتىسىپ, شا­­­عىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى, كاسىپ­ورىندار, ساۋدا ورتالىقتارى, №1 يندۋستريالىق پارك, سالوندار, كافەلەر, دۇكەن­دەر, باسقا دا جەكە كومپانيالار مەن ۇيىمدار ءوز نىساندارىنا ىرگەلەس اۋماقتاردى تازالادى.

«الداعى ۋاقىتتا دا وسىنداي ءىس-شارالاردى ءجيى وتكىزىپ, وعان تۇراقتى قاتىسامىز. ءبىز ءوز قالا­مىزدى وتە جاقسى كورە­مىز, ونىڭ تازا ءارى ادەمى بول­عانىن قالايمىز», دەيدى ەلور­دالىق كاسىپ­كەر, «Cominvest Group» زاۋى­تىنىڭ ديرەكتورى داۋرەن تاكەەۆ. ول سونداي-اق كاسىپ­كەر­لەر­دى كورشىلەس اۋماقتارعا دا كوڭىل بولۋگە شاقىردى.

ايتۋلى ءىس-شارادان قالامىز­داعى ونەرپازدار دا تىس قالعان جوق. ەرلان مالاەۆ, باقىت قاجىباەۆ, ءادىل احمەتوۆ, سامال ەسلياموۆا, اسىلحان تولەپوۆ باس­تاعان تانىمال اكتەرلەر, وتان­دىق ەسترادا جۇلدىزدارى مەن مادەنيەت قايراتكەرلەرى كەرەي مەن جانىبەك حاندار ەسكەرتكىشىنىڭ ماڭىن ابات­تان­دى­رۋ­عا اتسالىستى.

ء«تۇرلى قالالاردان, ەلدەردەن كەلگەن قوناقتار قالامىزدىڭ تازا­لىعىنا ارقاشان ءتانتى بولادى. سوندىقتان ءبىز, ونەر ادامدارى قالانىڭ تازالىعىنا ۇلەس قوسۋعا مۇنداي سەنبىلىكتەرگە, تازالىق اكتسيالارىنا تۇراقتى تۇردە قاتى­سا­مىز», دەدى اكتەر ەرلان مالاەۆ.

دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسى مەن نۇرا اۋدانىنىڭ اكىمدىگى بىرلەسىپ, «حان شاتىر» ويىن-ساۋىق جانە ساۋدا-ساتتىق ورتا­لىعى ماڭىنا ەمەن, قايىڭ, قاراعاي سىندى 100-گە تارتا كو­شەت وتىر­عىزدى. وعان شورت-ترەك­تەن قىسقى وليمپيادانىڭ قا­تى­سۋ­شىسى, ەل تاريحىنداعى الەم كۋبوگىنىڭ تۇڭعىش جەڭىمپازى ابزال اجىعاليەۆ, شورت-ترەكتەن قىسقى ۋنيۆەرسيادانىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى ماليكا ەرمەك, فۋت­­­بولشى, قازاقستان مەديا فۋتبول فەدەراتسياسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ديدار سىدىقبەك سىندى سپورتشىلار, سونداي-اق كۇنى كەشە ەلوردا تورىندە وتكەن V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ جەڭىمپازدارى مەن جۇلدەگەرلەرى قاتىستى.

«V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىندا قۇسبەگىلىكتەن ەل تاريحىندا تۇڭعىش التىندى يەلەندىم. 2018 جىلى قىرعىزستان ەلىندەگى دودادا قولا جۇلدەگەر اتانعان ەدىم. ەلىمىزدەگى ەتنوسپورت سايىسى جوعارى دەڭ­گەيدە ۇيىمداستىرىلۋىمەن ەرەك­شە­لەندى. جالپىقالالىق سەنبى­لىك­كە قاتىسۋ – بالا كەزدەن بەرگى داعدىم. وسىنداي ءىس-شارالار ارقىلى ءبىز بويعا جاقسى ادەتتەر قا­لىپ­تاس­تى­رىپ, وزگەلەرگە ۇلگى بولامىز», دەدى V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ چەمپيو­نى ەرتۋعان سەرىكبەك.

ەۋرووداق وكىلدىگى قازاق­ستان­داعى ەستونيا ەلشى­لىگىمەن بىرلەسىپ, قاراسۋ وزەنىنىڭ جاعاسىن تازارتۋعا ءوز ۇلەسىن قوستى. ەۋروپا, امەريكا, ازيا جانە افريكا ەلشىلىكتەرىنىڭ ديپلوماتتارى مەن قىزمەتكەرلەرى, سونداي-اق «تۇراقتى دامۋ» جەر قورى حالىق­ارالىق ۇيىمدارى مەن جاس­تار قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ وكىلدەرى بار, جيىنى 300-گە جۋىق ادام اۋقىمدى ءىس-شاراعا بەلسەنە قاتىستى. ولار نەگىزىنەن كوپتەگەن پلاستيكالىق بوتەلكەلەردى جيناپ, قايتا وڭدەۋگە جىبەردى. سونىمەن بىرگە ەكولوگيالىق فلەشموب ۇيىم­داستىردى.

«#EUBeachCleanup ناۋقانى تەك كىر, قوقىستى تازارتۋ عانا ەمەس, ول ارقايسىمىزدىڭ جەر-جاھان ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىمىزعا الۋ دەگەن ءسوز. جوق دەگەندە جۇرگەن جەرىمىزدە قوقىس قال­­دىرماي, تازالىق تالاپتارىن ساقتاۋ, جاقىندارىمىزعا, بارشا تۇرعىنعا وسىنداي جەكە ارەكەتتەردىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى ۇعىندىرۋ, قورشاعان ورتانىڭ قالىپتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ – بارشامىزدىڭ كۇندەلىكتى مىندەتىمىز بولۋى شارت. وسى ماقساتقا بىرىككەندە عانا ەلىمىز بەن بۇكىل الەم ءۇشىن نەعۇرلىم سالاماتتى جانە ەكولوگيالىق تازا قوعام قۇرا الامىز», دەدى ەو-نىڭ قازاق­ستانداعى وكىلدىگىنىڭ باسشىسى الەشكا سيمكيچ حانىم.

سونداي-اق ءىس-شارا اياسىندا بۇۇ-نىڭ نيۋ-يوركتەگى, استانا­­دا­عى كەڭسەسىمەن تەلەكوپىر ۇيىم­­داستىرىلدى. تىكەلەي ەفير­دە «Let's do it World» جانە «World» Cleanup Day جاھاندىق جەلىسىنىڭ پرەزيدەنتى جانە باسشىسى حەيدي سولب حانىمنىڭ قاتىسۋىمەن وسىنداي اكتسيانى جانە ەكوقوزعالىستى دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى تالقى­لاندى.

«ەلوردادا «Taza Astana» جاڭا الەۋمەتتىك جوباسى ىسكە اسىرىلدى. جوبا قۇقىقتىق ءتارتىپ, اباتتاندىرۋ, كوگالداندىرۋ, سا­ني­­تارلىق تازالاۋ, كوپپاتەرلى تۇر­­عىن ۇيلەردىڭ, ءۇي جانىنداعى, ورامىشىلىك, اۋلا تازالىعى ما­سەلەلەرى بويىنشا جۇيەلى جۇ­مىس جاساۋعا باعىت­تال­عان. ەلور­دامىزدى كوگال­­دان­­دىرۋدى جانە اباتتاندىرۋدى ءارى قاراي دا جال­عاستىرامىز. بيىل قالادا جا­سىل ايماق قاتارى كوبەيدى. ءبىز اۋلالار مەن قوعامدىق كەڭىستىك­تەرگە عانا ەمەس, سول سياقتى سپورت­­­تىق جانە مادەني نىسان­دار­دىڭ, وقۋ ورىندارىنىڭ اۋما­­عىنا دا اعاش وتىرعىزامىز. قالا­­مىزدى اباتتاندىرۋعا ۇلەس قوس­قان تۇرعىنداردىڭ بارىنە العىس بىل­دىرەمىن», دەدى بۇقارالىق ءىس-شارانى قورىتىندىلاعان استانا قالاسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك.