ساداق اتاۋلارى. 1. تۇتقا. 2,3. ەكى جاق ءيىنى, 4. ءيىننىڭ استارى. 5. سۇعىن. 6. توبىق. 7. ادىرنا
اتالارىمىز ساداقتىڭ ساپاسىن جوعالتپاس ءۇشىن يىندەرىنىڭ ۇستىنە تارتىلعان تارامىس پەن استارىنداعى ءمۇيىز قاپتامانى قوڭىر اڭنىڭ نەمەسە مالدىڭ مايىمەن مايلاپ وتىرعان. حالقىمىزدىڭ ءداستۇرلى قارۋ-جاراعىن زەرتتەپ جۇرگەن ەتنوگراف قاليوللا سامات ۇلىنىڭ ەڭبەگىندە ساداق سۇعىنىڭ باستارى بولەك-بولەك جاسالىپ, يىنىنە بۇرىش جاساي بەكىتىلەدى دەي وتىرىپ, ساداقتى: قولعا قىسىپ ۇستايتىن بولىگىن – بەلى, جوعارى جانە تومەنگى يىلگەن تۇسىن – ءيىنى, كىرىس بايلاناتىن بولىگىن باسى دەپ اتاپ, بەس فۋنكتسيونالدىق بولىككە ءبولىپتى. بۇل اتاۋلاردى ءوز تاراپىمىزدان تولىقتىرعاندى ءجون كورەمىز. ياعني ساداقتىڭ قولعا قىسىپ ۇستايتىن تۇسىن بەل ەمەس, «تۇتقا» دەگەن دۇرىس. ويتكەنى بۇل اتاۋ موڭعول, التاي, حاكاس تىلدەرىندە «بارۋىل», ياعني «تۇتقا» دەپ بەرىلگەن ەكەن. جالپى, قۇراما ساداق بەس بولىك, ءتورت بۋىننان تۇرادى.
ساداقتىڭ سۇعىنى مەن تۇتقانىڭ قىسىپ ۇستايتىن تۇسىنا ورنالاستىراتىن قىستىرما سىنانى قاتتى قايىڭنان جونادى. ول ءۇشىن شاۋىپ الىنعان جاس قايىڭ اعاشتى سىرتقى قابىعىنان ارشىپ, ءبىر دۇركىن سۋعا قايناتادى. سونداي-اق ساداقتىڭ سۇعىن ەشكى ءمۇيىزىنىڭ ۇشىنان 4–5 سم كەسىپ الىپ تا جاسايتىن ءتاسىل بار. ال ساداقتى قاپتاۋعا پايدالاناتىن قايىڭ توزىن (قابىعى) 5–6 ايدا العان دۇرىس. ال توز – ساداقتىڭ سىرتىن وراعان وراما. بۇل قايىستان, كەيدە قايىڭنىڭ قابىعىنان جاسالادى (قاشقاري م. تۇرىك سوزدىگى. 3-توم /اۋدارعان ا. ەگەۋباي. – الماتى: اردا+7, 2017. – 600 بەت)
ساداقتىڭ ەكى باسىن قوسىپ بايلانعان ءجىپتى ادىرنا نەمەسە كەرمە ءجىپ دەيدى. ول بەرىك جىپتەن نەمەسە جىبەكتەن, تارامىستان ورىلەدى. مىندەتى – وقتى نىساناعا قاراي ۇشىرۋ. كەرمە ءجىپ ساداقتىڭ ءبىر باسىنا مىقتاپ بەكىتىلىپ, ەكىنشى باسى ساداقتى بوساتىپ تۇرۋ ءۇشىن المالى تۇزاق تۇرىندە الىنىپ-سالىنادى. ادىرناسى قاتتى سەرپىگەندە سۇعىن جارىلىپ نەمەسە سەتىنەپ كەتپەس ءۇشىن ونىڭ يىنمەن تۇتاسقان بولىگىنە سۇيەكتەن قورعانىش ورناتىلادى. ونى توبىق (توبىرشىق) دەپ اتايدى. ادىرنا كۇدەرى ادىرنا, قايىس ادىرنا دەپ بولىنەدى.
