ۇكىمەت باسشىسى بارعان اقتوبە رەلس-ارقالىق زاۋىتى جىلىنا 430 مىڭ تونناعا دەيىن: تەمىرجول رەلستەرى مەن ءپىشىندى يلەك ونىمدەرىنىڭ كەڭ نومەنكلاتۋراسى مەن ارنايى پروفيلدەر جانە باسقا دا ونىمدەر شىعارادى. زاۋىتتا رەلستەردى تەرموبەرىكتەۋدىڭ جوعارى ساپاسىن قامتاماسىز ەتەتىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيا قولدانىلادى. وندىرىلگەن ءونىم ەلىمىزدىڭ تەمىرجول قۇرىلىسىندا پايدالانىلادى, سونداي-اق تۇركيا, تمد ەلدەرى, ەستونيا, لاتۆياعا ەكسپورتتالادى.
جالپى, بيىلعى 8 ايدا ءوڭىردىڭ ونەركاسىپ كولەمى 6,9%-عا ءوسىپ, 1,7 ترلن تەڭگەگە دەيىن; وڭدەۋ ونەركاسىبى – 15%-عا, 699,2 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوستى. وڭىرلىك پۋلعا بۇگىندە تكم, قۇرىلىس يندۋسترياسى, ەنەرگەتيكا, مۇناي-گاز حيمياسى سياقتى جانە باسقا دا سالالاردا قۇنى 3,9 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن 65 ينۆەستيتسيالىق جوبا كىرەدى. ولاردى ىسكە قوسۋ 15 مىڭنان اسا ازاماتتى جۇمىسپەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ولجاس بەكتەنوۆ وتاندىق كاسىپورىنداردى قولداۋ – ۇكىمەتتىڭ باسىم مىندەتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. قولداۋ شارالارى كورسەتىلەدى, سونىمەن بىرگە يمپورتتى الماستىرۋعا اسەر ەتەتىن ساپالى ءارى قولجەتىمدى تاۋارلار تۇرىندەگى ناتيجەلەر قاجەت.
اقتوبە فەرروقورىتپا زاۋىتىن ارالاۋ كەزىندە پرەمەر-مينيستر ءوندىرىس بارىسىمەن تانىستى. جوبالىق قۋاتى جىلىنا 740 مىڭ توننادان اساتىن زاۋىتتا قوج وڭدەۋ تسەحى, تاۋ-كەن بايىتۋ جانە باسقا دا قوسالقى نىساندار جۇمىس ىستەيدى. وندىرىلەتىن فەرروحروم, فەرروسيليتسي جانە باسقا قورىتپالار اسا بەرىك بولات وندىرۋدە, شويىندى لەگيرلەۋدە, سونداي-اق مەتاللۋرگيانىڭ باسقا دا باعىتتارىندا پايدالانىلادى. زاۋىتتا 4060 جۇمىس ورنى اشىلدى. كولەمدى ودان ءارى ۇلعايتۋ ماقساتىندا بالقىتۋ پەشتەرىنىڭ قۋاتى 300 مىڭنان 700 مىڭ تونناعا دەيىن ارتتىرىلدى.
ولجاس بەكتەنوۆ يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى, بۇل جوعارى دەڭگەيدە وڭدەلگەن ءونىمنىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك, ەكولوگيا ماسەلەلەرىن شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا وتاندىق بيزنەسكە قاجەتتى قولداۋ كورسەتىلىپ جاتىر. الىپ كاسىپورىنداردىڭ ءوندىرىس كولەمىنىڭ ءوسۋى ءوز كەزەگىندە شەكتەس سالالاردىڭ دامۋىنا, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا, ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ودان ءارى جاقسارتۋعا سەرپىن بەرەدى.
«اكۆاتوريا-اقتوبە» جشس وندىرىستىك الاڭدارىن ارالاۋ كەزىندە تكش سالاسىن ساپالى جاڭارتۋ شارالارىنا نازار اۋدارىلدى. مۇندا كارىز-سورعى ستانسالارى, اۆتوماتتاندىرىلعان جىلۋ پۋنكتتەرى, بلوك-مودۋلدىك قازاندىقتار, ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستار مەن سۋمەن جابدىقتاۋدى ەسەپكە الۋ جۇيەلەرى جاسالادى. كاسىپورىنعا «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى ارقىلى جەڭىلدىگى بار قارىز تۇرىندە مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلدى, بۇگىندە مۇندا 100-گە جۋىق مامان جۇمىس ىستەيدى. ولجاس بەكتەنوۆ نارىق سۇرانىستارىنا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, شىعارىلاتىن تاۋارلار جەلىسىن ودان ءارى كەڭەيتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق پرەمەر-مينيستر «Dina Market» جشس ساۋدا-لوگيستيكالىق ورتالىعىنا باردى. كاسىپورىنعا مەملەكەت تاراپىنان 1 ملرد تەڭگەدەن اسا سوماعا كرەديت مولشەرلەمەسىن سۋبسيديالاۋ تۇرىندە قولداۋ كورسەتىلدى. 130 ادام جۇمىس ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇل – ەلىمىزدىڭ باتىسىنداعى بارلىق ينفراقۇرىلىممەن جابدىقتالعان العاشقى «ا» كلاستى ساتۋ قويماسى. نىساننىڭ تاۋارلاردى تيەۋ جانە ءتۇسىرۋ ءۇشىن پايدالانىلاتىن جەكە تەمىرجول جەلىسى بار. لوگيستيكالىق ورتالىقتىڭ قۋاتى 70 مىڭ توننا جۇكتى قۇرايدى.
سلو الاڭىن تەكسەرۋ بارىسىندا ولجاس بەكتەنوۆ ءوسىپ كەلە جاتقان قاجەتتىلىكتى ەسكەرە وتىرىپ, ءوڭىردىڭ لوگيستيكالىق الەۋەتىن ودان ءارى دامىتۋعا نازار اۋداردى. قىتاي باعىتىنداعى اۆتوموبيل تاسىمالى جىل سايىن 2 ەسەدەن استام ءوسىم كورسەتىپ وتىرعانى, كونتەينەرلىك تاسىمالدار 2011 جىلعى 1 مىڭ جفب-دان (جيىرما فۋتتىق بالاماسى) 2023 جىلى 1 ملن جفب-عا دەيىن وسكەنى اتاپ ءوتىلدى.
«مەملەكەت باسشىسى حالىققا جولداۋىندا كولىك-لوگيستيكا سالاسىن دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق باسىمدىعىن اتاپ ءوتتى. ءبىز ءوزىمىزدى «شىعىس – باتىس» جانە «سولتۇستىك – وڭتۇستىك» باعىتتارىنداعى اعىنداردى قامتاماسىز ەتەتىن ەۋرازيا ورتالىعىنداعى كولىك حابى رەتىندە دامىتىپ كەلەمىز. حالىقارالىق جۇك اعىندارىنا قوسىلۋ ارقىلى ءبىز ءوز اۋماعىمىزدا جۇكتەردى وڭدەۋدى قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك. ول ءۇشىن ءتيىستى تەرمينالدىق قۋاتتار قۇرىلۋعا ءتيىس. قولدانىستاعى ساۋدا-لوگيستيكالىق كەشەندەردى كەڭەيتۋدى جانە ىسكە قوسۋدى جانداندىرۋ قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.
پرەمەر-مينيستر اقتوبە وبلىسىنداعى «ايس-پليۋس» جشس-عا بارىپ, وڭىردەگى اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ دامۋىمەن تانىستى. كاسىپورىننىڭ تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى سەكىلدى وزىندىك شيكىزات بازاسى بار. جىل سايىن وڭىردە جانە ودان تىس جەرلەردە سۇرانىسقا يە 40 مىڭ توننادان استام ءسۇت ونىمدەرى شىعارىلادى. وندىرىستە 400-دەن اسا ادام ەڭبەك ەتەدى.
«وتاندىق ءسۇت ونىمدەرىمەن تولىق ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتۋگە كوشۋ – پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى. ونى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بىزدە قاجەتتى شيكىزات, رەسۋرستار, كادرلار, تەحنولوگيالار بارلىعى بار. ۇكىمەت تاۋارلى-ءسۇت فەرمالارىن ىسكە قوسۋدى بەلسەندى قولدايدى جانە ىنتالاندىرادى. ينۆەستيتسيالىق سالىمدار, انالىق مال باسىن ساتىپ الۋ, ءسۇت ءوندىرۋ قۇنىن ارزانداتۋ, سونداي-اق جەمشوپ ساتىپ الۋ شىعىندارى سۋبسيديالانادى. مۇنداي جوبالار بىردەن ەكى نەگىزگى ماسەلەنى شەشۋگە ءتيىس – ەلىمىزدى ساپالى جانە ارزان وتاندىق ونىممەن قامتاماسىز ەتۋ جانە اۋىلدىق جەرلەردىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن جىل بويى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر.
سونىمەن قاتار ۇكىمەت باسشىسى بادامشا اۋىلىنداعى بىرقاتار نىساندى ارالاپ, ەنەرگەتيكا سەكتورىنداعى ينفراقۇرىلىمدىق ماسەلەلەردى شەشۋ جانە ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ىسىمەن تانىستى.
يتاليالىق «ENI» ەنەرگەتيكالىق كومپانياسىنىڭ جەل ەلەكتر ستانساسىنا بارعان كەزدە پرەمەر-مينيسترگە «بادامشا», «بادامشا-2» جەس-ءنىڭ جۇمىسى تۋرالى باياندالدى. بۇل جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا 69 ملرد تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيا سالىندى. قازىرگى ۋاقىتتا «بادامشا-2» تۋربينالارى – ەلىمىز بويىنشا ەڭ ءىرىسى. جوبا شەڭبەرىندە جىل سايىنعى ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ شامامەن 195 گۆت*ساع-تى قۇرايدى, بۇل شامامەن 37 مىڭ ءۇي شارۋاشىلىعىنىڭ ەنەرگيا تۇتىنۋ كورسەتكىشىنە تەڭ جانە CO2 قالدىقتارىن جىلىنا 172 مىڭ تونناعا قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونداي-اق پرەمەر-مينيسترگە «قازمۇنايگاز» ۇك» اق-مەن بىرلەسكەن جوبا – ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاڭاوزەن قالاسىنداعى گيبريدتى ەلەكتر ستانساسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى تۋرالى باياندالدى.
Arm Wind وندىرىستىك قۋاتىن تەكسەرۋ بارىسىندا ولجاس بەكتەنوۆ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ەكولوگيالىق تۇراقتىلىقپەن ۇيلەستىرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن باسا ايتتى جانە كومىرتەكسىزدەندىرۋ مەن شىعارىندى مولشەرىنىڭ تومەندىگىن ەسكەرە وتىرىپ, ەنەرگەتيكا ينفراقۇرىلىمىن ودان ءارى دامىتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
جالپى, اقتوبە وبلىسى بويىنشا تۇتىنىلاتىن ەلەكتر قۋاتىنىڭ ورتاشا مولشەرى 947 مۆت, ونىڭ ىشىندە جەرگىلىكتى كوزدەرمەن گەنەراتسيالاۋ 496 مۆت-تى (52%) قۇرايدى. ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاپشىلىعى – 451 مۆت (48%). جۇكتەمەنىڭ ءوسۋ ديناميكاسىنا, سونداي-اق KEGOC بولجامىنا سۇيەنە وتىرىپ, 2028 جىلعا قاراي اقتوبە وبلىسىندا ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ كولەمى 1 270 مۆت-تى قۇرايدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
«جەل جانە كۇن ەلەكتر ستانسالارى «جاسىل» ەنەرگيا ۇلەسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جالپى جۇمىستىڭ ماڭىزدى بولىگى سانالادى, ولار بۇگىندە ەلىمىزدەگى جالپى ەلەكتر ەنەرگياسى كولەمىنىڭ 6%-ىن قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار ەلىمىزدەگى ەنەرگەتيكا سەكتورىنىڭ 70%-عا جۋىعى كومىر ەلەكتر ستانسالارىنا تاۋەلدى. وكىنىشكە قاراي, جەو توزۋىنىڭ جوعارى دەڭگەيى جانە قاجەتتىلىك كولەمىنىڭ ارتۋى ەنەرگياعا تاۋەلدىلىككە الىپ كەلەدى. ءبىز مۇنى ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وڭىرلەرى مەن رەسەيدەن ەلەكتر قۋاتىن ساتىپ الىپ وتىرعان اقتوبە وبلىسىنىڭ مىسالىنان كورىپ وتىرمىز. ۇزاقمەرزىمدى ەنەرگەتيكالىق تۇراقتىلىق ءۇشىن ەلىمىزگە ەنەرگيانىڭ ورنىقتى بالامالى كوزى قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر.
پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا ەلىمىزدىڭ شاعىن قالالارى مەن اۋىلدارىنداعى 1 مىڭعا جۋىق مەكتەپ جاڭعىرتىلىپ, 1,5 مىڭنان اسا ءپان كابينەتى جابدىقتالدى.
«ساپالى ءبىلىم تۇرعىلىقتى جەرىنە قاراماستان بارلىق تۇرعىنعا قولجەتىمدى بولۋعا ءتيىس. قالا مەن اۋىل اراسىندا ءبىلىم ساپاسىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋ – ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى. بۇل باعىتتا ءبىز حالىقتىڭ, اسىرەسە اۋىلدارداعى ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتى مەن دامۋىنا مۇددەلى بەلسەندى بيزنەستى تولىق قولدايمىز», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.
بادامشا اۋىلىندا پرەمەر-مينيستر №2 ورتا مەكتەپتى جاڭعىرتۋ ناتيجەلەرىن قاراپ شىقتى. 55 جىل بۇرىن سالىنعان وقۋ ورنى وڭىردە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ «اۋىلدىق جەرلەردە تىرەك مەكتەپتەردىڭ الەۋەتىن دامىتۋ» رەسپۋبليكالىق جوباسىنا ەندى. زاماناۋي جيھازدار, ينتەراكتيۆتى پانەلدەر, كومپيۋتەرلەر ساتىپ الىندى, STEAM-زەرتحانا, ART-ستۋديا, تەلەستۋديا, مۋزىكا كابينەتى, Intellectum حولل, كىتاپحانا, اكت جانە سپورت زالدارى جابدىقتالعان.
ءبىلىم بەرۋدى تۇراقتى دامىتۋ قورىنىڭ ديرەكتورى دانيار توقتارباەۆ باعدارلامانىڭ ماقساتى – ەلىمىزدىڭ 169 اۋدان ورتالىعى مەن 27 مونوقالاسىنىڭ ارقايسىسىندا ءبىر تىرەك مەكتەپ اشۋ ەكەنىن ايتتى. اقتوبە وبلىسىندا بۇگىندە 12 تىرەك مەكتەپ قۇرىلدى, ولاردىڭ ارقايسىسىنا 3 شاعىن جيناقتالعان مەكتەپ بەكىتىلدى. جوبا ىسكە اسىرىلعان 3 جىل ىشىندە ەلىمىزدىڭ 135 اۋىلدىق مەكتەبىندە ماتەريالدىق بازا جاڭارتىلدى, 5 مىڭ مۇعالىم بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ باعدارلاماسىنا قاتىستى. نزم جەتەكشى وقىتۋشىلارى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنىڭ مونيتورينگىن قامتاماسىز ەتەدى, اۋىل پەداگوگتەرىن قارقىندى وقىتۋ باعدارلاماسىن جۇرگىزەدى جانە ولارعا ادىسنامالىق قولداۋ كورسەتەدى.
