جادىگەر • 20 قىركۇيەك, 2024

اباي تاپسىرعان اساتاياق

410 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

اساتاياق – قازاق حالقىنىڭ ەجەلگى مۋزىكالىق اسپابى. اساتاياقتى ەرتەدە بالگەرلەر مەن باقسىلار قولدانعان. ادەتتە, ولار اساتاياقتى قىلقوبىز بەن داڭعىرانىڭ ۇنىنە قوسا قولداناتىن بولعان. ولار اساتاياقتى ىرعاقتاتىپ, سىلكىپ, شايقاپ وينايدى. اساتاياق ەمەن, ۇيەڭكى, قايىڭ, دولانا سەكىلدى قاتتى اعاشتاردان جاسالادى. بەتىنە ءارتۇرلى سىلدىر-كۇلدىر, شۋلى دىبىس بەرەتىن تەمىر سال­پىنشاق, ساقينا, شىعىرشىق تاعىلادى. اساتاياق تۋرالى شوقان ءۋاليحانوۆ پەن بەلگىلى زەرتتەۋشى بولات سارىباەۆتىڭ ەڭبەكتەرىندە جازىلعان.

اباي تاپسىرعان اساتاياق

بۇگىنگى كۇنى اباي مۋزەيى­نىڭ ەلەۋلى ەكسپوناتتار قورىندا ساقتالعان حاكىم اباي تاپسىرعان كونە اساتاياق بار. مۋزىكا زەرتتەۋشىلەرىنىڭ ايتۋىنشا, اقىننىڭ 1885 جىلى

سەمەي قالاسىندا اشىل­عان ولكەتانۋ مۋزەيىنە تاپ­سى­رىل­عان مۋزىكالىق اسپاپ – ەلى­مىز مۋزەيلەرىندە ساق­تالعان اساتاياقتاردىڭ ىشىندە كونەلەردىڭ ءبىرى. ونىڭ ۇزىن­دىعى – 128 سانتيمەتر. سابى جۇمىر اعاشتان تۇرادى. اسپاپتىڭ باسى سوپاقشا جاپىراق ءپىشىندى, شەتى يرەك ەتىپ جاسالعان. كونە مۇرانىڭ ەكى جاق بەتى دە اشەكەيلەنگەن. بەتىندەگى اعاشتا ارنايى سەگىز ويىق بار. ولارعا جەز قاڭىلتىردان جا­سالعان ويۋ-ورنەكتەردەن تۇرا­تىن ساندىك بۇ­يىم­دارمەن اشەكەيلەر ور­نا­تىلعان.

جوعارى جانە تومەنگى جاق­تارىندا ەكى مەتالل اشەكەي ور­ناتىلعان. ورتاداعى جەزدەن سو­عىلعان ورنەكتەرگە تولى قاڭىل­تىردا ىلمەكتەر بار. ارنايى دىبىس شىعاراتىن سالپىنشاقتار تاعۋعا ارنالعان ىلمەكتەردىڭ سانى سەگىز. ولار سيممەتريالى تۇرعىدا تۇراق تاپقان. ىلمەكتەردىڭ ەكەۋىن­­دە عانا سالپىنشاقتار ساق­­تالعان, ونىڭ بىرەۋى – تەمىر, ەكىنشىسى بەتىنە جەز قاعىلعان تەمىردەن جاسالعان. ورتاڭعى ءتورت ويىقتاعى جەز ناقىشتىڭ ورتاسىندا ۇلكەن تاس, ونى اينالا كىشى كورالل تاستارمەن بەدەرلەنگەن. اساتاياقتىڭ ءدال ورتاسىنا قاعىلعان جەز قاڭىلتىردا دا كىشى كورالل تاستاردى بايقاۋعا بولادى.

اساتاياقتىڭ سىرتىنا الدىمەن قىزىل ماتا, ونىڭ ۇستىنە اساتاياقتىڭ ءپىشىنىن قايتالايتىن ويۋلى جەز قاڭىلتىر قاعىلعان. بەت جاعىنداعى ءار ويىققا سايكەس جەرلەرىندە دوڭگەلەي كورالل تاس­تارمەن كومكەرىلگەن اينا كوزدەرى كورىنەدى. ورتاسىنا ويۋ­لانعان جەز قاڭىلتىر بە­كىتىلگەن. اسا­تاياقتىڭ كەي جەر­لەرىندە اشە­كەي تاستاردىڭ ورنى عانا ساق­تالعان, بەكىتىلگەن باعالى تاس­تاردىڭ جو­عالعانى, ۋاقىت شەڭ­بەرىندە سىنىنا سىزات تۇسكەنى انىق.

 

اباي وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار