جازۋشى ءومىرى: بەلگىسىز بەتتەر

وسى ۇلاعاتتى شارۋاعا ريزاشىلىق سەزى­مىمىزدى بىلدىرە وتىرىپ, كوكەيى­مىزدەگى مىناداي ويدى دا جاسىر­عى­مىز كەلمەيدى. ول اتالعان كىتاپتىڭ جاڭا باسى­لىمىنداعى اۆتورلار جازبالارىمەن تانىسقاندا, بۇل قالامگەر­لەر­دىڭ ءسوز ەتكەن تاقىرىپتارىنان باسقا جازۋشى اعا تۋرالى ءالى دە ايتىلىپ, جازىلۋعا ءتيىس تالاي جايتتىڭ بار ەكەندىگىن باي­قاعاندىعىمىز. سولاردىڭ العاشقىسىن باياندار بولساق, «بالا بەردىبەك ەڭ العاش قاي گازەت-جۋرنالدا قانداي شىعارماسىمەن كورىنىپ ەدى؟» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ىزدەۋ. وسى سۇراق ويىما ورالعاندا, 1973 جىلعى ءبىر وقيعا كوز الدىما كەلەدى. كازگۋ-ءدىڭ 4-كۋرسىنداعى ەكىنشى سەمەستردە 20 كۇندىك وندىرىستىك پراكتيكادان وتۋگە تۋرا كەلدى. وسىعان بايلانىستى اۋىلىم نارىنقولعا بارىپ, سونداعى اۋداندىق گازەتتە ستاجەر بولىپ جۇرگەنمىن. باسىلىم رەداكتورى ءالنۇر اعا مەيىربەكوۆ سوعىسقا دەيىن وسى رەداكتسيادا ۇيرەنۋشى شاكىرت بوپ, ودان مايدانعا بارىپ, ونداعى وت كەشۋدەن امان ورالعان سوڭ, 50, 60, 70-جىلدارداعى ءومىرىن ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان گازەتكە ارناعان جان بولاتىن. ءبىر كۇنى ول كىسى ءسوز اراسىندا: ء«بارىڭ جاقسى بىلەتىن بەردىبەك اعالارىڭنىڭ ادەبيەت الەمىنە العاش جول اشقان وسى اۋداندىق گازەت», دەپ قالدى. ءسويتتى دە: «1941 جىلعى ءساۋىر ايىنىڭ ورتاسىندا بوزبالا ونىڭ «سوۆەتتىك شەكارا» رەداكتسياسىنا كەلگەنى ەسىمدە, – دەپ تىڭ دەرەككە تولى اڭگىمەسىن باستادى. – قولىندا توركوز داپتەردىڭ ءبىر پاراعىنا جازىلعان ەكى شۋماق ولەڭى بار ەكەن. «سۇمبەدەگى جەتىجىلدىقتى بىتىرگەن سوڭ, قالعان وقۋىمدى جالعاستىرۋ ءۇشىن نارىنقول ورتا مەكتەبىندە ءبىلىم الىپ ءجۇرمىن. ولەڭ جازامىن. مىناۋ 1 ماي – ىنتىماق كۇنى مەرەكەسىنە ارنالعان تۋىندىم ەدى. كورسەڭىزدەر», دەدى ءسال قىسىلا سويلەپ. «جارايدى. ءبىر حابارىن بەرەرمىز. كۇت», دەدىك ءبىز. ول كەزدە اۋداندىق گازەتتە ارنايى بولىمدەر جوق. رەداكتسياعا كەلگەن دۇنيەلەردىڭ ءبارىن رەداكتورىمىز ءارىپباي سۇتتىباەۆ اعاي قارايدى. ىجداعاتتى باسشى جاس تالاپتىڭ تىرناقالدى تۋىندىسىن وقىپ شىعىپ, بىردەن ۇناتتى. ناتيجەسىندە, الگى ەكى شۋماق ولەڭ گازەتتىڭ 1 ماي مەيرامىنا ارنالعان نومىرىندە ءۇتىر, نۇكتەسىنە دەيىن وزگەرمەي جارىققا شىقتى. «دارىندى بالا ەكەن. ءۇمىتىمىزدى اقتار», دەدى رەداكتور جاڭا باسىلعان گازەت بەتىنە قاراپ تۇرىپ».

نارىنقول. بالا بەردىبەك.
1941 جىل

ەندى بەكەڭ, بەردىبەك اعا ومىرىندەگى بەلگىسىز بەتتەرگە جاۋاپ ىزدەپ كورەلىك. ول – ونىڭ بەلى بەكىپ, بۋىنى قاتپاعان قىلقانداي كەزىندە قيان تۇكپىر نارىنقولدان قيىر شەت قاراعاندىداعى فزو-عا اتتانۋى. فابريكا-زاۋىت وقۋى دەپ اتالاتىن بۇل تەحنيكالىق كاسىپكە باۋلۋ كۋرسىنداعى ءومىر جازۋشىنىڭ «ولگەندەر قايتىپ كەلمەيدى» رومانىنىڭ العاشقى تاراۋىندا ءتۇرلى وقيعا ارقىلى كورىنىس تاپقان. بىراق.., ءيا, بىراق ول جونىندە وقىرماندار مەن ادەبيەتتانۋشىلار اراسىندا ەكىۇداي پىكىر بار. العاشقىلارى وعان سەنەدى. ويتكەنى وقىرماندارعا سونداي شىتىرمان وقيعالى شىعارما كەرەك. ال سوڭعىلارى رومانداعى باياندالعان جايتتار ويدان الىنعان, ول جازۋشىنىڭ جاس كەزىندەگى باسىنان كەشكەندەرى ەمەس, قيالدان تۋعان سيۋجەت دەيدى. كوپجىلعى ىزدەنىستەن كەيىن ءبىز بۇل سۇراقتىڭ جاۋابىن تاپقاندايمىز. سونى ەندى ناقتى ەكى فاكت ارقىلى بايانداپ ايتايىق.

ءبىرىنشى, بەكەڭنىڭ ەت جاقىن تۋىسى سماعۇلدىڭ قىزى نەسىپحان امانباەۆامەن اڭگىمەلەسكەنىمىزدە: «اكەم بەردىبەك اعا 1942 جىلى فزو-عا كۇشتەپ الىنىپ كەتكەن دەۋشى ەدى, – دەيدى. – سول جىلدىڭ ورتاسىندا ونىڭ اعاسى ساتىلعان دا باتىستاعى سوعىسقا شاقىرىلىپ, سارىشاعان, الدە مويىنتى ماڭىندا اسكەري دايارلىقتان ءوتىپ جۇرەدى. مىنە, سوندا ول كىسى باستىقتارىنان قاراعاندىداعى ءىنىسىن كورىپ قايتۋعا سۇرانادى. ولاردان رۇقسات العان سوڭ, كەنشىلەر قالاسىنداعى فزو-دا جۇرگەن ءىنىسىن تاۋىپ, قاۋىشادى. ءبىر كۇننەن كەيىن اسكەري بولىمگە قايتا ورالىپ, ەلدەگى تۋىستارىنا: «بەردىبەكتى ىزدەپ باردىم. كوردىم. امان-ەسەن ەكەن», دەپ حات جازادى. سودان كوپ كەشىكپەي ول كىسى مايدانعا اتتانىپ, ­قيان-كەسكى شايقاستاردىڭ بىرىندە قازا تابادى».

قاراعاندى. فزو مەكتەبىندە.
1943 جىل

نەسىپحان جوعارىداعىداي دەرەكتى العا تارتسا, قولىمىزداعى ەكىنشى مالىمەت ونى ودان ءارى ناقتىلاي تۇسكەندەي. ول – جەرلەس جۋرناليست قانات تاكەباەۆتىڭ جەكە مۇراعاتىنداعى فوتوسۋرەت. وندا باسىنا بەس جۇلدىز بەلگىسى بار مالاقاي, ۇستىنە ماقتادان سىرىپ تىككەن كۇپايكە كيگەن بالا بەردىبەك بەينەلەنگەن. كىپ-كىشكەنتاي ول تەمىر جوناتىن ستانوكتىڭ جانىندا الدەبىر نارسەنى جاساۋعا ارەكەتتەنۋدە. ءراسىمنىڭ استىندا: «قاراعاندى. فزو. 1943 جىل», دەگەن جازۋ تۇر. قانات بۇل سۋرەتتىڭ تۇڭ­عىش رەت اۋداندىق «سوۆەتتىك شەكارا» گازەتىندە جاريالانعانىن ايتادى. ول 1994 جىلدىڭ جازى ەكەن. سول ۋاقىتتا بەكەڭنىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويى ەل كولەمىندە اتالىپ وتىلمەكشى بولىپ, وعان اتالعان باسىلىم قىزمەتكەرلەرى ارناۋلى ءنومىر شىعارۋعا دايىندالىپ جاتادى. وسى ماقساتپەن گازەت رەداكتورى داۋلەت جەلدىكباەۆ اعامىز الما­تىعا اتتانىپ, جازۋشىنىڭ ۇيىنە سوققاندا, شاڭى­را­عىن ۇستاپ وتىرعان بيبىگۇل قونىسباەۆا اپاي وت­باسىلىق البومنان جوعارىداعى فوتونى بەرگەن ەكەن.

ەندى: «بەكەڭ, بەردىبەك اعا قاراعاندىدان ەلگە قاشان, قالاي ورالعان؟» دەگەن سۇراققا كەلەيىك. وسى كۇنگە دەيىن كوپ ءسوز بولماعان بۇل ساۋالعا «1944 جىلى» دەپ جاۋاپ بەرۋگە بولادى. ولاي دەيتىنىمىز: «سوعىس اياقتالۋعا ءبىر جىل قالعاندا, – دەگەن ەدى 2011 جىلى جازۋشىنىڭ العاشقى وتاسقان جارى باشەن بايمۇراتوۆا اپاي, – بەردىبەك نارىنقولداعى تۋىس­تارىنا حات جولدايدى. ودان ولار ونىڭ: «الماتىعا كەلدىم. كوپ ۇزاماي ەلگە قاراي بەت الامىن», دەگەن ءسوزىن وقىپ: «تاۋبە!» دەيدى. بىراق ەكى جىل بويى كورمەگەندى كورىپ, استاناعا ارىپ-اشىپ ارەڭ جەتكەن ول اۋىلعا بىردەن بارا المايدى. ءۇستى-باسىن بۇتىندەپ, ءال جيناۋعا قاراجات تابۋ ءۇشىن ءتۇرلى جۇمىس ىستەيدى. سونىڭ ءبىرى سوعىس جىلدارىندا قازاقستان استاناسىنا كوشىپ كەلگەن «لەنفيلم» كينوستۋدياسىنداعى كۇزەتشىلىك ەدى. بۇعان قوسا س.ەيزەنشتەين ءتۇسىرىپ جاتقان «يۆان گروزنىي» كينولەنتاسىنداعى كوپ ادامدىق فون – «ماسسوۆكاعا» قاتىسۋ ارقىلى دا اقشا تابادى. سودان كەيىن عانا نارىنقولعا بارىپ, اعايىندارىمەن قاۋىشادى. بىراق مۇندا كوپ بولمايدى. قۇجاتتارىن رەتكە كەلتىرىپ العان سوڭ, 1945 جىلى الماتىعا قايتا ورالىپ, كازپي-گە وقۋعا تۇسەدى.

مىنە, وسى جەردە قۇرمەتتى وقىرمان, تاعى ءبىر ساۋال الدىدان شىعادى. ول – «بولاشاق جازۋشى بۇل جوعارى وقۋ ورنىندا كىمدەرمەن قاتار وقىدى؟ كەيىن ولار قانداي ادامدار بولدى؟» دەگەن اڭگىمە. بەكەڭنەن ءبىر ساتى تومەن وقىعان اقىن مىڭباي ءراشتىڭ 2014 جىلعى بىزگە ايتقان سوزىنە قاراعاندا, ستۋدەنت بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ كۋرس­تاستارى مىنا تومەندەگى جاندار ەكەن: سەرىك قيراباەۆ, نىعمەت عابدۋللين, بالامەر ساحاريەۆ, مۇقاش سارسەكەەۆ, تۇرسىنبەك جاباەۆ, ايقىن نۇرقاتوۆ... ۋاقىت وتە كەلە بۇل اعالارىمىزدىڭ تۋعان ادەبيەتىمىز تورىنەن قانداي ورىن العاندىعىن ءبىز وتە جاقسى بىلەمىز.

جازۋشىلار (وڭنان سولعا قاراي: تاحاۋي احتانوۆ, سايىن مۇراتبەكوۆ, بەردىبەك سوقپاقباەۆ). الماتى. 60-جىلداردىڭ ورتاسى

ال ءسوز ەتىپ وتىرعان كەيىپكەرىمىزدىڭ رەسپۋب­ليكالىق باسپاسوزدە جارىق كورگەن العاشقى تۋىندىسى... باسپادان شىققان تۇڭعىش كىتابى... بۇلار جونىندە نە بىلەمىز؟ ويلاپ قاراساق, وسى جايتتاردىڭ ءوزى دە ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان كەيىپكەرىمىز ءومىرىنىڭ بەلگىسىز بەتتەرىنە جاتاتىنى انىق. مۇنى ەسكە العاندا مۇزاعاڭ, مۇزافار الىمباەۆپەن ارادا بولعان 1993 جىلعى كەزدەسۋ كوز الدىما كەلەدى. ول كەزدە «حالىق كەڭەسى» گازەتىندە جۇمىس ىستەيتىن مەن اقساقالدىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويىنا بايلانىستى رەداكتسيانىڭ توقساندىق جوسپارىندا تۇرعان «ماقال اتا» اتتى تاقىرىپتى يگەرۋگە بارعانمىن. سونداعى اڭگىمە ۇستىندە قاريا: «1948 جىلى ارميادان بوساپ, الماتىعا كەلدىم. كوپ ۇزاماي «پيونەر» جۋرنالىنا قىزمەتكە ورنالاستىم. سول كەزدە كازپي-ءدىڭ ستۋدەنتى بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ تىرناقالدى تۋىندىلارىنا ءسات ساپار تىلەپ, ولەڭدەرىن اتالعان باسىلىمدا جارىققا شىعارعانبىز», دەگەن ەدى. مۇزاعاڭنىڭ وسى سوزىنە قاراپ, بەكەڭنىڭ رەسپۋبليكالىق ءباسپاسوز بەتىندە العاش كورىنۋى اقساقال اقىن ايتقان سول 1948 جىل-اۋ شاماسى دەپ جۇرگەنبىز. بىراق... بەرتىن كەلە تومەندەگىدەي دەرەككە كەزىكتىك. 2004 جىلى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ 85 جىلدىعىنا وراي «جادىگەر» اتتى اقپاراتتىق-تانىمدىق جيناق شىعارۋعا كىرىسكەنىمىز بار. سونداعى 1919–2004 جىلدار ارالىعىنداعى رۋحانياتقا قاتىستى باسىلىم بەتىندە جارىق كورگەن ماقالالاردىڭ حرونولوگيالىق ءتىزىمىن تۇزگەنىمىزدە, مۇراعاتتانۋشى زيادا يجانوۆ تاپقان تىڭ دەرەكتى كوزىمىز شالىپ قالعانى! بۇل ستۋدەنت بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ 1947 جىلعى 16 قاراشاسىندا شىققان شاعىن ماقالاسى ەدى. «ۇرلىق بىرەۋ, ۇرى نەشەۋ؟» اتتى ول سىن ماتەريالدا اۆتور اقىن سەرگەي ميحالكوۆ ولەڭدەرىن اۋدارىپ, «پيونەر» جۋرنالىنا اپارعانىن, بىراق وندا وتىرعان قابىل بورانباەۆ تارجىمەدەگى كەيبىر شۋماقتاردىڭ ءسوزىن وزگەرتكەن بولىپ پايدالانىپ كەتكەنىن اشىنا جازادى. داۋدىڭ نەمەن اياقتالعانىن بىلمەيمىز, بىزدىڭشە 1947 جىلعى وسى ماتەريال بەكەڭنىڭ رەسپۋبليكالىق باسپاسوزدە شىققان تۇڭعىش ماقالاسى سياقتى. سودان كەيىنگى ەكى جىل ارالىعىندا ينستيتۋتتاعى قاينەكەي جارماعامبەتوۆ باسقاراتىن ادەبي ۇيىرمەگە بەلسەنە قاتىسىپ, «قازاقستان پيونەرى» مەن «پيونەر» باسىلىمدارىنا ولەڭدەرى ءجيى جاريالانعان جاس تالاپ كەلەشەگىنەن كوپ ءۇمىت كۇتتىرەتىن دارىن يەسى رەتىندە ەل اۋزىنا ىلىگە باستايدى. ناتيجەسىندە 1949 جىلى ءوزى سەكىلدى ۇمىتكەرلەردىڭ تۇساۋىن كەسكەن «جاستار داۋسى» ۇجىمدىق جيناعىنا 19 اۆتوردىڭ ءبىرى رەتىندە ەنەدى. ال 1950 جىلى اقىن ءابۋ سارسەنباەۆتىڭ قولداۋىمەن «بۇلاق» اتتى ولەڭدەر توپتاماسى «وقۋ قۇرالدارى» (قازىرگى «مەكتەپ») باسپاسىنان جەكە كىتاپ بولىپ شىعادى. بەكەڭنىڭ ودان كەيىنگى, ياعني 1951–1974 جىلدار ارالىعىنداعى شىعارمالارى وقىرماندارعا «جەكپە-جەك», «مەنىڭ اتىم – قوجا», «بالالىق شاققا ساياحات», «اياجان», «قايداسىڭ, گاۋھار؟!», «ولگەندەر قايتىپ كەلمەيدى» دەگەن اتاۋلارمەن بەلگىلى.

تاعدىرلى تالانتتىڭ 40-جىلدارداعى ءومىرى­نىڭ بەلگىسىز بەتتەرى دەگەندەگى ءبىزدىڭ بىلەتىندىگىمىز ازىرشە وسى. ال جازۋشىنىڭ 50–60-جىلدار­داعى جاعدايىنا قاتىستى ايتىلماعان جايتتار... ولار كوپ. تىپتەن كوپ. ونى مىنا ماقالا كولەمى كو­تەرمەيدى. سوندىقتان ول الداعى ۋاقىتتا جازىلار جەكە ماتەريال دەيىك تە, ءسوزىمىزدىڭ سوڭىن باسقا ءبىر بەلگىسىز دەرەكتەردى ايتۋمەن اياقتايىق. بۇل – بەكەڭ, بەردىبەك اعانىڭ ءبارىمىز جاقسى بىلەتىن رومان, پوۆەست, اڭگىمەلەرىنەن باسقا ەلگە بىردە جەتىپ, بىردە جەتپەگەن شىعارمالارىنىڭ دا بار ەكەندىگى تۋرالى مالىمەتتەر. بۇگىنگى ۇرپاققا بەيمالىم سول تۋىندىلاردىڭ كەيبىرەۋى ءتۇرلى سەبەپپەن جارىققا شىقپادى, قالعاندارى گازەت-جۋرنالداردا جاريالانعانىمەن, جيناقتالمادى. ءسويتىپ, قايتا باسىلعان كىتاپتارىنا كىرمەدى. ۇمىت قالدى.

سونىڭ العاشقىسى, ماسەلەن, جازۋشىنىڭ «ەرگەجەيلى ەلىنە ساياحات» اتتى پوۆەسى. ول تۋرالى: «مەن بۇل شىعارمامدى بۇدان شيرەك عاسىر بۇرىن جازعان ەدىم, – دەپتى اۆتور 1991 جىلى «جۇلدىز» جۋرنالىنا بەرەر الدىنداعى اڭداتپاسىندا. – شاعىن ءۇزىندىسى «قازاقستان پيونەرى» گازەتىندە (1966 ج. №2–4) جاريالاندى. «جۇلدىزعا» بەردىم. باسپادى. سول كەزدەگى باس رەداكتور (اتىن ايتپاي-اق قويايىن) ماعان رەنىشپەن باجىرايا قاراپ: «باسا المايمىز, شىعارماڭىز يدەيالىق تۇرعىدان ءبىزدى قاناعاتتاندىرمايدى. قايداعى ءبىر ەرگەجەيلى ەلىن ءبىزدىڭ سوتسياليستىك ەلدەن ارتىق ەتىپ كورسەتەسىز. وسى جاراي ما؟» دەگەن ءتارىزدى سوزدەر ايتتى. تالاسىپ جاتۋدان پايدا جوعىن بىلەمىن. بيلىك كىمدە بولسا, سونىڭ ءسوزى دۇرىس... قازىر ەندى 1991 جىل. مىنە, انا زامان وزگەردى. شىعارمامدى ءبىر ءسوزىن وزگەرتپەستەن «جۇلدىزعا» قايتا بەرىپ وتىرمىن. ۋاقىت تا, جۋرنالدىڭ اپپاراتى دا جاڭارعان كەز. ناعىز ۇلكەن وزگەرىستەر, ۇلكەن توڭكەرىستەر ءالى الدا ەكەنىنە مەنىڭ سەنىمىم كامىل. اۆتور».

مىنە, وسى پوۆەست جازىلىپ بىتكەنىنە 25 جىل وت­كەندە «جۇلدىز» جۋرنالىنىڭ 1991 جىلعى 4-نومىرىندە جارىق كوردى. بىراق تاعى 25 جىل بويى ەش جەردە جەكە كىتاپ بولىپ شىقپا­دى. وعان دالەل, جازۋشىنىڭ 70, 80, 90, 95 جىل­دىق مەرەي­تويلارىنداعى قايتا باسىلعان تاڭدامالىلارى مەن قوس تومدىعىنا دابىل قاعىپ ايتساق تا كىرمەي قال­دى. تاياۋدا ءبىز: «قازىر نە كوپ, باسپا كوپ. «ەرگە­جەي­لى ەلىنە ساياحات» مۇمكىن ءبىر جەردە جارىق كور­گەن شىعار. ىزدەنىس جۇمىسىن جۇرگىزىپ كورسەك قاي­تە­دى؟» دەپ كىتاپ پالاتاسىنا سۇراۋ سالعانىمىز بار. مەكەمە ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, اقىن ما­رال­تاي رايىمبەك ۇلىنا راحمەت! جاۋاپ تەز كەلدى. راس, 2021 جىل مۇعدارىندا ءبىر رەت جارىق كورىپتى. ول قاراعاندىداعى «Qasym» باسپاسى ەكەن. بىراق... وتە از تارالىممەن. مۇنى كوپ ەشكىم بىلمەيدى. ەل ودان حابارسىز. تارالىمى ءبىر وڭىردەن ءارى اسپاعان. «سوندا دەيمىز دە, «مەنىڭ اتىم – قوجا» پوۆەسى سوڭعى شيرەك عاسىرعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە التى, «بالالىق شاققا ساياحات» ءۇش رەت باسىلعاندا, «ەر­گەجەيلى ەلىنە ساياحاتتىڭ» مەملەكەتتىك تاپسىرىس نەگىزىندە مينيسترلىك بەكىتكەن ەكى مىڭ تيراجبەن ءبىر رەت جەكە كىتاپ بوپ جارىق كورۋىنە حاقى جوق پا؟!»

بەردىبەك اعا سوقپاقباەۆ شىعارماشىلىعى­نا بايلانىستى بۇدان كەيىنگى ءسوز ەتەتىن ماسەلە – قا­لامگەردىڭ كەزىندە گازەت-جۋرنالداردا جاريالانىپ, كەيىن ۇمىت قالعان دۇنيەلەرى. سولاردىڭ العاش­قىسى – 1955 جىلى جارىققا شىققان «جاس دوس­تار­عا» اتتى ۇجىمدىق اڭگىمەلەر جيناعى. بالالار جازۋشى­لارى سەيىتجان وماروۆ پەن ماعزوم تيەسوۆ قۇراستىر­­عان ول كىتاپتا بەكەڭنىڭ ەكى اڭگىمەسى بار. اۆتوردىڭ ­بۇ­دان كەيىنگى ەلگە بەلگىسىز تۋىندىسى – «سارىباس­تاۋ». بۇل دۇنيە 1962 جىلى «جۇلدىز» جۋرنا­لىندا جاريالانعان. سودان سوڭعى ەسكەرەر ەرەكشە ەڭ­بەك – «دالا جۇلدىزى» اتتى دەرەكتى پوۆەست. اتاق­تى عالىم شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ تۋعانىنا 125 جىل ­تولۋىنا بايلانىستى گەوگراف نۇعىمان باياندين مەن بەردىبەك سوقپاقباەۆ ەكەۋى بىرىگىپ جازعان ول كولەم­دى تۋىندى «قازاق كوركەم ادەبيەت» باسپاسىنان ­1960 جىلى شىققان. قايتادان باسىلماعان. سونداي-اق قالامگەردىڭ 1971 جىلى «قازاق ادەبيەتىندە» ­جازۋشى جايساڭبەك مولداعاليەۆتىڭ «تورعاي تولعاۋى» رومانىنا بايلانىستى پىكىر ءبىلدىرىپ: «مەنىڭ جاقسى تۋىندى­دان كەمشىلىك كورمەيتىن ادەتىم بار», دەگەن سويلەم­مەن اياقتالاتىن رەتسەنزياسى مەن 1981 جىلى تاعى دا وسى با­سىلىمداعى وت جۇرەكتى, ارىندى اقىن قاسىم امان­جولوۆ ومىرىنەن الىپ جازىلعان ء«بىر دوربا قۇرت» دەرەكتى اڭگىمەسى – ۇمىتىلاتىن دۇنيەلەر ەمەس. مىنە, وسى اتالعان تۋىندىلاردىڭ بارلىعى قالام­گەر­دىڭ كەيىنگى كىتاپتارىنا كىرمەدى. كوزدەن تاسا بولىپ, ۇمىت قالدى. وسىلار جينالسا, قالىڭ ءبىر توم بولار ەدى.

ءسوزىمىزدىڭ سوڭىنداعى دە­رەك­تەردى سىزدەرگە نە ءۇشىن ايتىپ وتىرمىز دەيسىز­دەر عوي. وسى مالىمەت­تەر ارقىلى وزدەرىڭىز بىلە­تىن كلاسسيكتىڭ بەلگىلى شىعارمالارىمەن قاتار بەلگى­سىز دۇنيەلەرى­نىڭ دە بار ەكەنىن ايتۋ. ءبىلدىرۋ. حابار­­لار ەتۋ. وسى ماقالانى وقىعان جانداردىڭ اراسى­­نان: «جوعارىداعى تۋىندىلاردى جيناپ, زەرتتەپ كور­سەك قايتەدى؟» دەيتىن ەنتۋزياست جاستاردىڭ شىقپا­­سىنا كىم كەپىل؟! ءتىپتى: «ۇمىت قالعان مىنا شىعار­ما­لاردى جەكە كىتاپ ەتىپ شىعارساق», دەگەن داۋ­لەتتى, ادەبيەتكە جاناشىر دەمەۋشى ازاماتتاردىڭ ­بولۋى دا ابدەن مۇمكىن. وندا ءبىزدىڭ ارمانىمىز­­دىڭ ورىندالعانى.

جانبولات اۋپباەۆ,

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

استانا