سالتاناتتى جيىندا قالا اكىمى ع.سىزدىقبەكوۆ, تۇركىستان قالاسىنداعى تۇركيانىڭ باس كونسۋلى ي.پاك, اقش-تىڭ قازاقستانداعى باس كونسۋلى م.ەركين, ءسسى كومپانياسىنىڭ ورتالىق ازيا مەن كاۆكازداعى اۋماقتىق ديرەكتورى ە.گيۋزەل ءسوز سويلەپ, قۇتتىقتاۋ تىلەكتەرىن ارنادى. كەيىن قوناقتار ءداستۇر بويىنشا كاسىپورىننىڭ قىزىل لەنتاسىن قيىپ, ءوندىرىستى ىسكە قوسۋدىڭ باتىرما تۇيمەسىن باستى.
«الەمگە ايگىلى سۋسىننىڭ شىمكەنتتە شىعارىلا باستاۋى شىنىندا قالا ءۇشىن تاريحي وقيعا. جاڭا كاسىپورىن تەك مەگاپوليستىڭ ەمەس, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى ءۇشىن دە وڭ اسەرىن تيگىزەدى. بۇل ءىرى جوبانىڭ ينۆەستيتسيالىق قۇنى – 27 ملرد تەڭگە. 150-دەن استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. ءىرى كاسىپورىننىڭ پايداسى بيۋدجەتتىك سالىق تابىسىنىڭ وسۋىنە دە ىقپال ەتەدى. ەلىمىز بويىنشا ۇكىمەتتىڭ قولداۋىمەن قانشاما كاسىپورىن اشىلىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە ينۆەستورلار كومەگىمەن شىمكەنتتە بۇگىن جاڭا ءوندىرىس ورنىنىڭ وندىرىستىك جەلىلەرى ىسكە قوسىلدى. قالا اكىمدىگى شەتەلدىك جانە جەرگىلىكتى ينۆەستورلارعا مەيلىنشە قولايلى جاعداي جاساپ كەلەدى. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەگاپوليستىڭ ەكونوميكاسىنا 600 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتىلدى. ال ولاردىڭ وندىرگەن ءونىمى ءبىر تريلليون تەڭگەدەن اسىپ كەتتى. وسىنىڭ ءبارى قارقىندى ەڭبەكتىڭ جەمىسى دەپ بىلەمىن», دەدى شاھار باسشىسى.
تۇركىستان قالاسىنداعى تۇركيانىڭ باس كونسۋلى ي.پاك ەكى باۋىرلاس ەلدى تەك ەكونوميكالىق قانا ەمەس, سونداي-اق رۋحاني بايلانىستار دا جاقىنداستىراتىنىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان قازاقستان – انادولى ەلى ءۇشىن قاشان دا ماڭىزدى ارىپتەستىڭ ءبىرى. بۇگىنگى تاڭدا تۇرىك ينۆەستورلارى ءدارى-دارمەك وندىرىسىندە, ازىق-ت ۇلىك, قوناقۇيلەردى باسقارۋ ءىسى, قۇرىلىس, باسقا دا سالالاردا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. جۋىردا تۇرىك كاسىپكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن مەگاپوليستە ءىرى اگروجوبا قولعا الىنسا, بۇگىن تاعى ءبىر تاماق ءوندىرىسى بويىنشا ۇلكەن جوباعا قولداۋ كورسەتىلدى.
ودان بولەك, اقش-تىڭ قازاقستانداعى باس كونسۋلى م.ەركيننىڭ ايتۋىنشا, الەمدىك برەند كوكا-كولا سۋسىنىنىڭ ەلىمىزدە وندىرىلە باستاعانىنا بيىل 30 جىل تولدى. وسى جىلدار ارالىعىندا ەل ەكونوميكاسىنا 100 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا قۇيىلدى. قوسىمشا مىڭداعان جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى. اقش-تىڭ باس كونسۋلى ەلىمىز بەن امەريكانىڭ ىسكەر ازاماتتارىمەن كەزدەسىپ, پىكىرلەسىپ تۇراتىنىن مالىمدەدى.
ءسسى كومپانياسىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ە.گيۋزەل شىمكەنتتەگى جاڭا كاسىپورىن كوكا-كولا وندىرەتىن ەلىمىزدەگى ءۇشىنشى زاۋىت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول وسىناۋ ماڭىزدى جوبانى ىسكە اسىرۋعا قولداۋ بىلدىرگەن ەل ۇكىمەتىنە, قالا اكىمدىگىنە العىس ءبىلدىردى. سونىمەن بىرگە اقش پەن تۇركيانىڭ قازاقستانمەن اراداعى جىلى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناسىنىڭ ناتيجەسىندە وسىنداي ءىرى جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى. ءسسى كومپانياسى الماتى وبلىسىندا, استانادا كوكا-كولا سۋسىنىن وندىرەتىن زاۋىت سالعان. كەيىنگى ون جىلدا ولاردان رەسپۋبليكانىڭ بيۋدجەتىنە تۇسكەن سالىق كىرىسى 260 ميلليارد تەڭگەگە جۋىقتادى. ەلىمىزدىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ جارتى تريلليون تەڭگەگە جۋىق قارجىسىن ءسسى-ءدىڭ ەكوجۇيەگە قوسقان ۇلەسى قۇرايدى. ال كوكا-كولا شىعاراتىن زاۋىتتارداعى جۇمىسشىلار سانى ون مىڭ ادامنان اسىپ جىعىلادى. جاڭا كاسىپورىنمەن بىرگە ەلىمىزگە زاماناۋي تەحنولوگيا كەلدى.
Coca-cola Icecek كومپانياسىنىڭ ورتالىق ازياداعى ۇكىمەتارالىق بايلانىس پەن كوممۋنيكاتسيا بويىنشا ديرەكتورى ءاليما يسەمباەۆانىڭ ايتۋىنشا, ءسسى كەلەشەكتە ينۆەستيتسيا كولەمىن ۇلعايتىپ, شىمكەنتتەگى كاسىپورىن مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋدى جوسپارلاپ وتىر. كاسىپورىنداعى 150-دەن استام ەڭبەككەردىڭ ءبارى دە جەرگىلىكتى تۇرعىندار. كومپانيا ولاردى ينجەنەرلىك پەن باسقارۋ, سونداي-اق باسقا دا ماماندىقتار بويىنشا وقىتىپ دايارلادى. كاسىپورىن ءبىر جىلدا 283 ميلليون ليتر الكوگولسىز سۋسىن شىعارۋعا قاۋقارلى. وندىرىستىك جەلىدە كوكا-كولا مەن فيۋس شاي, تازا اۋىزسۋ وندىرىلەدى. كومپانيا جەرگىلىكتى نارىقتى باعامداپ كورەدى. ەگەر سۇرانىس تۋىنداپ جاتسا, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, كاسىپورىن وندىرىستىك قۋاتتى ارتتىرۋعا دايىن. ءسسى وكىلى مالىمدەگەندەي, مەگاپوليستىڭ الكوگولسىز سۋسىندار ونىمىمەن ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ءوڭىرى تولىق قامتاماسىز ەتىلەدى. جىلىنا ءسسى-ءدىڭ ەكى زاۋىتىندا 1 ميلليارد ليتر كوكا-كولا, فيۋس شاي, پيكو شىرىندارى وندىرىلەدى. سونىڭ ءوزى تۇتىنۋشىلارعا جەتپەي قالىپ جاتىر ەكەن. نارىق سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن مەگاپوليستەن ءۇشىنشى زاۋىتتى اشۋعا شەشىم قابىلدانىپتى. ونىڭ ۇستىنە الماتى وبلىسىنان وڭتۇستىك وڭىرىنە سۋسىندار تاسىمالداۋدا جول قيىندىعى دا بار. ستاتيستيكا بويىنشا كوكا-كولا وندىرىسىنەن ەلىمىز ورتالىق ازيادا ءبىرىنشى ورىن الادى ەكەن. سونىمەن بىرگە سۋسىندار جەرگىلىكتى جەردە وندىرىلگەندىكتەن, ونىڭ باعاسى دا ارزان بولۋى مۇمكىن. ەڭ باستىسى نارىقتا بۇل ونىمدەردەن تاپشىلىق تۋىندامايدى. كوكا-كولا بۇكىل الەمگە تاراعان اقش-تىڭ برەندى بولعانىمەن, ونى دۇنيەجۇزىندە ءوندىرۋ, تەحنولوگياسىن ىسكە اسىرۋ, قارجى قۇيۋمەن تۇرىكتىڭ ءسسى كومپانياسى اينالىسادى. تۇرىك ينۆەستيتسياسىنىڭ ءرولى دە وسىندا. وسى رەتتە ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ ەل ەكونوميكاسىنا بەرەر پايداسى – جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋى, جاڭا تەحنولوگيانىڭ كەلۋى, بيۋدجەتتىك سالىق تۇسىمدەرىنىڭ ارتۋى مەن نارىقتى ءتيىستى ونىمدەرمەن قامتاماسىز ەتۋ.
اقش-تىڭ ەلىمىزدەگى باس كونسۋلى م.ەركين وتكەن جىلى ەكى مەملەكەتتىڭ اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردىڭ تابىسى 3,4 ميلليارد دوللاردى قۇراعانىن جەتكىزدى. كەيىنگى جىلدارى اقش ينۆەستيتسياسى 35%-عا ارتقان. ول امەريكا مەن قازاقستان اراسىندا ساۋدا سالاسى بويىنشا ارنايى كوميسسيا جۇمىس ىستەيتىنىن دە مالىمدەدى. ونىڭ ماقساتى – ىسكەرلىك قارىم-قاتىناستار كوكجيەگىن كەڭەيتە بەرۋ. ءسسى كومپانياسى اشقان كوكا-كولا زاۋىتى وسى ىسكەرلىك ارىپتەستىك اياسىندا تۋعان جاڭا جوبا. باس كونسۋل اقش ءاردايىم ەلىمىزدى سەنىمدى ارىپتەستەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە قارايتىنىن اتاپ ءوتتى.
ايتا كەتۋ كەرەك, كوكا-كولا زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى بىلتىر باستالعان. كاسىپورىن ورنالاسقان اۋماق ساۋدا-لوگيستيكالىق ورتالىعى دەپ اتالادى. 136 گەكتار اۋماقتى قۇرايدى. قازىرگى تاڭدا بۇل ءوندىرىس ايماعىن دامىتۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى باستالدى. الكوگولسىز سۋسىندار شىعاراتىن جاڭا كاسىپورىن وسى ەكىنشى كەزەڭ جوسپارىنىڭ العاشقى باستاماسى.
«شىمكەنتتە ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ اشىلۋى تەگىن ەمەس. ويتكەنى شاھاردا ينجەنەرلىك-ينفراقۇرىلىم جاقسى دامىعان, حالىق سانى كوپ, ءونىمدى وتكىزەتىن ۇلكەن نارىق تا بار. ونىڭ ۇستىنە مەگاپوليس باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي حالىقارالىق كولىك ءدالىزىنىڭ بويىندا ورنالاسىپ, ساۋدا-لوگيستيكالىق حابتىڭ ءرولىن وينايدى. وسىنىڭ بارلىعى تۇپتەپ كەلگەندە شىمكەنتتى ينۆەستيتسياعا قولايلى وڭىرگە اينالدىرىپ وتىر. جاڭا كاسىپورىن باسقا وندىرىستەردى العا سۇيرەۋگە اسەر بەرەتىن كۇشكە يە. ماسەلەن, قالادا قاعاز كارتوندار, شىنى بوتەلكەلەر شىعاراتىن ءوندىرىس ورىندارى بار. سۋسىندار شيكىزاتىنا قاجەتتى ونىمدەردى وسى كاسىپورىنداردان الساق بولادى. بۇگىنگى تاڭدا ولارمەن ءتيىستى كەلىسىمدەر جاسالىپ جاتىر. جوسپار بويىنشا ساۋدا-لوگيستيكالىق ورتالىعىندا جاڭا كاسىپورىندار پايدا بولادى. ول ءۇشىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك بار كۇشىن سالادى», دەدى قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايدىن كارىموۆ.
CCI كومپانياسىنىڭ سالعان ينۆەستيتسياسىنىڭ ناتيجەسىندە, 2030 جىلعا دەيىنگى تۇراقتى دامۋ مىندەتتەمەسىندە كوزدەلگەندەي, ەلىمىزدىڭ جالپى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق وسىمىنە زور ىقپال ەتپەك. سونىمەن بىرگە كاسىپورىن قورشاعان ورتاعا تارايتىن زياندى قالدىقتاردى ايتارلىقتاي ازايتاتىن وزىق تەحنولوگيالاردى قولدانىسقا ەندىرەتىن بولادى. ءوندىرىس ورنى جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ارنايى باعدارلامالاردى دا ىسكە اسىرۋعا دايىن. ەلىمىزدەگى شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ كوشباسشىسى سانالاتىن ءسسى كومپانياسى بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە 13 مىڭنان استام تىكەلەي جانە جاناما جۇمىس ورىندارىن قۇرىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا قوسقان وسىناۋ زور ۇلەسى ءۇشىن ءسسى بىرنەشە جۇلدەلى سىيلىقپەن ماراپاتتالعانىن اتاپ وتكەن ءجون. ول: «ۇزدىك سالىق تولەۋشى», پرەزيدەنتتىك «پارىز», «KGIR», سونداي-اق مەملەكەتتىك-الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك قىزمەتى ءۇشىن بەرىلەتىن سىيلىقتار.
شىمكەنت
