وتىرىستى اشقان قر وسك توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ ساراپشىلىق كەڭەستىڭ جاڭادان سايلانعان مۇشەلەرىن تانىستىردى. «ينكليۋزيۆتىلىك قاعيداتتارىن, سونداي-اق قر وسك جاڭا دامۋ ستراتەگياسىندا ايقىندالعان ينستيتۋتسيونالدىق دامۋ باسىمدىعىن ساقتاۋ ماقساتىندا اعىمداعى جىلى قۇرام ازاماتتىق قۇقىقتاردى, مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرىن جانە وڭىرلەردىڭ سايلاۋ كوميسسيالارى وكىلدەرىن قوسۋ ارقىلى كەڭەيتىلدى», دەپ اتاپ ءوتتى ن.ءابدىروۆ.
كەڭەستىڭ جاڭارتىلعان قۇرامىنا «قازاقستان مۇگەدەكتەر كونفەدەراتسياسى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ پرەزيدەنتى جانات وماربەكوۆا, «شىراق» مۇگەدەك ايەلدەر قاۋىمداستىعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ باسشىسى تاتيانا باكلاجانسكايا, رەسپۋبليكالىق نوتارياتتىق پالاتانىڭ توراعاسى اسەل ءجانابىلوۆا, اتىراۋ وبلىسى اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى ازامات ايماناقۇموۆ كىردى.
وسك باسشىسى كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ قۇرامىن تولىقتىرۋ ونىڭ ساراپشىلىق الەۋەتىن كەڭەيتەتىنىنە جانە قوعامدىق ءومىردىڭ ءتۇرلى سالالارىنىڭ ساراپشىلارىمەن سىندارلى جانە ءتيىمدى پىكىر الماسۋ ءۇشىن ديالوگ الاڭىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن كۇشەيتەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
وسك باسشىسى تالقىلانىپ جاتقان ماسەلەلەرگە تىكەلەي توقتالا وتىرىپ, بۇگىنگى تاڭدا وسى جازدا قابىلدانعان رەفەرەندۋم زاڭناماسىنىڭ جاڭاشىلدىقتارىن تالقىلاۋ جانە ءتۇسىندىرۋ سايلاۋ كۇن ءتارتىبىنىڭ وزەكتى ماسەلەسى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. تۇزەتۋلەر قولدانىستاعى رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى زاڭدا ورىن العان كەيبىر قۇقىقتىق ولقىلىقتاردى جويۋعا باعىتتالعان.
ءبىرىنشى ماسەلە بويىنشا ادىلەت ۆيتسە-ءمينيسترى بوتاگوز جاقسەلەكوۆا ءسوز سويلەپ, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى زاڭناماداعى جاڭاشىلدىقتاردى ءتۇسىندىردى. ول ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەردىڭ نەگىزگى بولىگى كونستيتۋتسيالىق سايلاۋ تۋرالى زاڭعا سىلتەمە نورمالارى ەكەنىن ءتۇسىندىردى.
سايلاۋ زاڭناماسىنا ۇقساس رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا قازىر ۇلتتىق جانە حالىقارالىق بايقاۋشىلاردىڭ, سونداي-اق شەتەلدىك باق وكىلدەرىنىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى بەكىتىلدى, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ رەفەرەندۋمدى ازىرلەۋ مەن وتكىزۋ بارىسىن جاريا ەتۋ ءتارتىبى ايقىندالدى, رەفەرەندۋم كەزەڭىندە قوعامدىق پىكىرگە ساۋال سالۋ جۇرگىزۋ ءتارتىبى جانە باسقا دا ماڭىزدى ماسەلەلەر كورسەتىلدى.
ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ تانىستىرىلىمىنا تۇسىنىكتەمە بەرە وتىرىپ, وسك جانىنداعى ساراپشىلىق كەڭەستىڭ مۇشەسى, VIII سايلانعان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ توراعاسى سنەجاننا يماشەۆا رەفەرەندۋم تۋرالى زاڭناماداعى جاڭاشىلىقتار ماجىلىستەگى تالقىلاۋ كەزەڭىندە وتە جاقسى پىسىقتالعانىن اتاپ ءوتتى. ول سونداي-اق قابىلدانعان تۇزەتۋلەر رەفەرەندۋم وتكىزۋ ۇدەرىسىن جەڭىلدەتەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى, ويتكەنى ولار كوپتەگەن مالىمەتتەر مەن پروتسەدۋرالىق ساتتەردى ۇيىمداستىرادى.
كەڭەس مۇشەسى, سەنات دەپۋتاتى جاننا اسانوۆا تۇزەتۋلەردى وڭتايلى جانە ۋاقتىلى دەپ اتادى. ءوز كەزەگىندە كەڭەس مۇشەسى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ينديرا اۋباكىروۆا ارىپتەستەرىنىڭ نازارىن ۇگىت جانە ونىڭ قۇقىقتىق سالدارى ماسەلەلەرىندەگى تۇيتكىلدەرگە, سونداي-اق ۇلتتىق بايقاۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن ناقتىلاۋعا اۋداردى. ول ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى رەفەرەندۋم ينستيتۋتىنا دەگەن قاجەتتىلىك, اسىرەسە «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» جانە دەموكراتيالاندىرۋ باعىتى اياسىندا ءوسىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا رەفەرەندۋم كوميسسيالارىنىڭ شەشىمدەرى مەن ارەكەتتەرىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) شاعىمدانۋ ماسەلەسىن رەتتەۋ جونىندەگى ءوز كوزقاراسىمەن كەڭەس مۇشەسى, قر جس جانىنداعى سوت-قۇقىقتىق جانە يننوۆاتسيالىق جوبالار عزي عىلىمي ورتالىعىنىڭ باسشىسى, پروفەسسور لەيلا جاقاەۆا وسى تۇزەتۋدى تولىعىمەن قولدايتىنىن اتاپ ءوتتى. كوميسسيالاردىڭ شەشىمىنە شاعىمدانۋ ماسەلەلەرى ناقتى رەتتەۋدى تالاپ ەتەتىن ماڭىزدى ماسەلە بولعاندىقتان, ونىڭ ىشىندە شاعىمدانۋ مەرزىمى دە ايقىن. بۇل قۇقىقتىق جۇيەنىڭ, قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ قاعيداتتارىنا, سونداي-اق اكىمشىلىك ادىلەت ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى جاريالانعان نوۆەللالارعا سايكەس كەلەدى.
وسك توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ ءبىرىنشى ماسەلەنى تالقىلاۋدى قورىتىندىلاي كەلە, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى زاڭناما ۋاقتىلى جانە ساپالى جاڭارتىلعانىن اتاپ ءوتتى. «بۇل رەتتە ءبىزدىڭ ەلىمىزدە 2022 جىلعى رەفەرەندۋمدى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ تاجىريبەسى, سونداي-اق ساراپشىلار مەن حالىقارالىق بايقاۋشىلاردىڭ ۇسىنىمدارى ەسكەرىلدى. وسىلايشا, جاڭارتىلعان رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭ جاڭارتىلعان كونستيتۋتسيالىق سايلاۋ تۋرالى زاڭمەن تولىق ۇيلەسەدى جانە الەمدەگى ەڭ جاقسى تاجىريبەلەر مەن سايلاۋ ستاندارتتارىن ەسكەرەدى», دەدى.
ەكىنشى ماسەلەگە كوشە وتىرىپ, نۇرلان ءابدىروۆ وتىرىسقا قاتىسۋشىلاردى رەفەرەندۋم وتكىزۋگە دايىندىق بارىسى تۋرالى حاباردار ەتىپ, ناۋقاندى اقپاراتتىق سۇيەمەلدەۋ, ۇلتتىق بايقاۋشىلاردىڭ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ جانە رەفەرەندۋم ۇدەرىسىنە قاتىسۋشىلاردى ەلەكتورالدىق وقىتۋ سياقتى نەگىزگى باعىتتاردى قوزعادى. بۇگىنگى تاڭدا سايلاۋ ورگاندارى 191 قب جانە كەۇ (وسك – 9, اسك – 182) اككرەديتتەلدى, كوميسسيا مۇشەلەرىن كاسكادتى ادىسپەن جەرگىلىكتى جەرلەردە ودان ءارى وقىتۋ ءۇشىن 139 ترەنەر دايىندالدى.
رەفەرەندۋم ۇيىمداستىرۋ جانە قۇقىقتىق بازاسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىندە زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى, پروفەسسورلار يسيدور بورچاشۆيلي مەن مارات قوعاموۆ ءوز كوزقاراستارىمەن ءبولىستى. رەفەرەندۋمعا جەكە شاقىرۋلاردا QR-كودتى پايدالانۋ تۋرالى ۇسىنىستى قر وسك جانىنداعى جاس سايلاۋشىلار كلۋبىنىڭ مۇشەسى ايسانا راحيموۆا ايتتى.
نۇرلان ءابدىروۆ رەفەرەندۋمدى ازىرلەۋ مەن وتكىزۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان رەتىندە ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسى ءۇشىن نەگىزگى مىندەت ۇيىمداستىرۋشىلىق ءىس-شارالاردىڭ ۇلكەن بولىگىن ءتيىمدى جانە ۋاقتىلى ىسكە اسىرۋ بولىپ تابىلاتىنىنا نازار اۋداردى. سونداي-اق دايىندىقتىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە ەلىمىزدىڭ سايلاۋ ورگاندارىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىنىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسى ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسك, اۋماقتىق جانە ۋچاسكەلىك كوميسسيالاردى قوسا العاندا, بارلىق دەڭگەيدەگى كوميسسيالاردىڭ قىزمەتى قولدانىستاعى زاڭنامانى قاتاڭ ساقتاۋعا جانە سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ اشىقتىعى مەن ايقىندىعىن قامتاماسىز ەتۋگە نەگىزدەلۋگە ءتيىس.
وتكەن ديالوگتى قورىتىندىلاي كەلە, نۇرلان ءابدىروۆ سايلاۋشىلاردىڭ ەركىن ءبىلدىرۋى ءۇشىن بارىنشا جاعداي جاساۋعا باسا نازار اۋداردى. وسك-عا ساراپشىلىق كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ايتىلعان ۇسىنىستارى مەن پىكىرلەرىن زەردەلەۋ, ولاردى قورىتىندىلاۋ جانە بارلىق دەڭگەيدەگى رەفەرەندۋم كوميسسيالارىنىڭ جۇمىسىندا ەسكەرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
