جولداۋ اياسىنداعى جۇمىس جوسپارى
وتىرىستى اشقان ماۋلەن اشىمباەۆ سەناتتىڭ الداعى جۇمىسى ەل پرەزيدەنتىنىڭ جولداۋدا ايتقان باستامالارى مەن رەفورمالارى اياسىندا جۇرگىزىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. اتالعان ستراتەگيالىق باعىتتاردى ىسكە اسىرۋ كەزىندە بيۋدجەتتىك جانە الەۋمەتتىك پراگماتيزمگە, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, تسيفرلاندىرۋعا جانە باسقا دا قاعيداتتارعا باسا ءمان بەرىلەدى.
«كاسىپكەرلەر ءۇشىن ءتيىمدى شارتتاردى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, سالىق رەجىمدەرىن وڭتايلاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. بانك سەكتورىن ەكونوميكاعا كوبىرەك ينۆەستيتسيا سالۋ ءۇشىن ىنتالاندىرۋ شارالارى دا قابىلدانادى. ۇكىمەت جانىنداعى ينۆەستيتسيالىق شتابتىڭ ءرولى ارتىپ, ەل ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيا تارتۋعا جانە وتاندىق ونەركاسىپتى قولداۋعا باعىتتالعان قوسىمشا شارالار قولعا الىنادى. ورتا بيزنەس جاڭا جەڭىلدىكتەر مەن ارتىقشىلىقتارعا يە بولادى. سول ارقىلى 2029 جىلعا قاراي ورتا بيزنەستىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسىن 15 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسالادى. مەملەكەت باسشىسى ەنەرگەتيكا سەكتورى مەن كولىك سالاسىن دامىتۋدىڭ ناقتى جولدارىن دا ايقىنداپ بەردى», دەدى سەنات توراعاسى.
سونىمەن قاتار پالاتا سپيكەرى اەس سالۋ ماسەلەسىنە قاتىستى جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم وتكىزۋ جانە كەلەسى جىلدان باستاپ اۋداندار مەن وبلىستىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ اكىمدەرىن تىكەلەي سايلاۋ ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك شەشىمدەر قابىلداۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتە تۇسەتىنىن ايتتى. بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمدى جۇمساۋعا, شىعىستاردى شەكتەۋگە جانە قاتاڭ باقىلاۋعا ارنالعان شارالار دا قابىلدانادى.
«پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ جولداۋدا بەرگەن تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا ولاردى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ اسا ماڭىزدى مىندەت. بۇل جۇمىستى سەنات ماجىلىسپەن, ۇكىمەتتەگى ارىپتەستەرىمەن جانە ساراپشىلارمەن بىرلەسىپ جۇرگىزەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلدىڭ ورنىقتى دامۋىنا ارنالعان بارلىق باستاماسىن ساپالى ءارى ۋاقتىلى جۇزەگە اسىرۋعا بار كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمساۋىمىز قاجەت», دەدى م.اشىمباەۆ.
سونداي-اق سەناتورلار وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مينيسترلەر كابينەتى اراسىنداعى «قاراسۋ» جانە «اق-تىلەك» اۆتوجول وتكىزۋ پۋنكتتەرى اۋدانىندا يندۋستريالىق ساۋدا-لوگيستيكالىق كەشەندى قۇرۋ جانە ونىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدى قارادى. ايتا كەتەيىك, قۇجات ينفراقۇرىلىم نىساندارىن سالۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا تارتۋ, كەشەندى باسقارۋ, سالىق سالۋ, ۆاليۋتالىق باقىلاۋ جانە ءوتۋ ءتارتىبى سياقتى ماسەلەلەردى رەتتەيدى. ماقۇلدانعان زاڭ قازاقستان مەن قىرعىزستان اراسىندا ءوندىرىس, كاسىپكەرلىكتى قولداۋ جانە دامىتۋ سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
سالىق جەڭىلدىكتەرى ءتيىمدى ەمەس
پالاتا وتىرىسىندا سەناتورلار وزدەرىنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى. سۇلتانبەك ماكەجانوۆ ەكونوميكاعا سالىناتىن ينۆەستيتسيا دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋىنە نازار اۋدارىپ, ينۆەستورلارعا بەرىلەتىن سالىقتىق جەڭىلدىكتەردى پايدالانۋدىڭ تيىمدىلىگىن سىنعا الدى. سونداي-اق ول كەيبىر جوبالاردىڭ قانشالىقتى ورىندى ەكەنىنە دە نازار اۋداردى.
ونىڭ ايتۋىنشا, الدىڭعى جىلعا قاراعاندا ەلىمىزگە 2023 جىلى شەتەلدىك ينۆەستيتسيا از كەلدى. دەپۋتات پرەزيدەنتتىڭ بيىلعى جولداۋىندا كاپيتالدى تارتۋ ءۇشىن, اسىرەسە ينۆەستيتسيا ءۇشىن حالىقارالىق قىزۋ باسەكەلەستىك جاعدايىندا جەدەل شەشىم قابىلداۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ وتىلگەنىن ەسكە سالدى.
«مەملەكەت باسشىسى, قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال جاساۋ ءۇشىن جان-جاقتى كۇش سالىپ كەلەدى. بىراق سوعان قاراماستان ەكونوميكامىزدا ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ جاعدايى جوعارى دارەجەدە ەمەس. ماسەلەن, 2023 جىلى تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى اعىنى 23,4 ملرد دوللاردى قۇراعان. بۇل كورسەتكىش 2022 جىلى 28,2 ملرد دوللار بولعانىن ەسكەرسەك, ونىڭ 16,9%-عا تومەندەگەنىن كورەمىز. مۇندا ءبىر ەسكەرەتىن جايت, بۇل كورسەتكىشتەردىڭ تومەندەۋى, مەملەكەتتىڭ وسى سالاعا كوپتەپ كوڭىل ءبولىپ جاتقان جاعدايىندا ورىن الىپ وتىرعاندىعى», دەدى ول.
ينتەرنەتتەگى الاياقتىق ءۇشىن جازانى قاتاڭداتۋ كەرەك
سەناتور اسەم راحمەتوۆا ەلىمىزدە ينتەرنەت-الاياقتىقتىڭ بەلەڭ العانىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ, ۇكىمەتتى وسى سالاداعى جازانى قاتاڭداتۋعا شاقىردى. بۇل رەتتە سەناتور الدىن الۋ شارالارى ءۇشىن ونلاين-پلاتفورمالار مەن جەدەل جەلىلەر ازىرلەۋدى, جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋدى جانە حالىق اراسىندا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن ارتتىرۋدى ۇسىندى.
ونىڭ ايتۋىنشا, 2024 جىلدىڭ 8 ايىندا 11 765 قىلمىس تىركەلگەن. الاياقتار ازاماتتاردى الداۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ويلاپ تاۋىپ جاتىر. سەناتور ءىىم جانە باسقا دا مەملەكەتتىك ورگاندار قابىلداعان كەشەندى شارالارعا قاراماستان, قارقىندى پروفيلاكتيكالىق جۇمىستى جالعاستىرۋ كەرەكتىگىن ايتتى جانە حالىقتى ودان قورعاۋدى كۇشەيتۋ قاجەت دەپ سانايدى.
«ىشكى ىستەر مينيسترلىگى جانە «قازاقتەلەكوم» اق-مەن ءوزارا ءىس-قيمىل ناتيجەسىندە انتيفرود جۇيەسىمەن 1,9 ملن-نان استام شەتەلدىك الاياقتىق قوڭىراۋ بۇعاتتالعان. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنىڭ ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىمەن بىرلەسىپ, «اۋىستىرىلاتىن نومىرلەردەن» 58 ملن شەتەلدىك قوڭىراۋدى توقتاتقان. ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ, انتيفرود ورتالىقتى قۇرۋ ارقىلى شەتەلگە كەتىپ قالا جازداعان 395 ملن تەڭگە بۇعاتتالدى», دەدى سەناتور.
ول وسىعان بايلانىستى تانىمال الەۋمەتتىك جەلىلەردە تۇراقتى اقپاراتتىق ناۋقان جۇرگىزۋدى, بلوگەرلەردى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا تارتۋدى ۇسىندى.
جەتىسۋدى الاڭداتقان سان ماسەلە
عالياسقار سارىباەۆ جەتىسۋ وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋ كەزىندە كوتەرىلگەن وڭىردەگى وزەكتى ماسەلەلەرگە توقتالدى. دەپۋتات سۋ باسۋ ايماعىندا ورنالاسقان اۋىل ماڭىندا الاكول كولىنىڭ قورشاۋ بوگەتى جوق ەكەنىن ايتىپ, الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. سونداي-اق بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىنداعى ينجەنەرلىك جەلىلەردىڭ جاي-كۇيىنە دە ەرەكشە نازار اۋداردى.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن اۋىلدا ءومىر سۇرۋگە قولايلى جاعداي جاساۋ قاجەت. بۇل سالانى دامىتۋ مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ مەن قايتا وڭدەۋ جونىندە جاڭا كاسىپورىندار اشۋعا ىنتالاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اكىمدىكتەر بىرنەشە ەلدى مەكەنگە جىلۋ بەرۋ جانە سۋ جەتكىزۋ, كارىز سۋى نىساندارى مەن ينجەنەرلىك جانە كوممۋنيكاتسيالىق جەلىلەر سالۋ جونىندەگى بىرقاتار جوبا دايىندادى. الايدا ولاردى ىسكە اسىرۋ ماسەلەسى ءالى كۇنگە دەيىن شەشىمىن تاپپاي وتىر.
«بۇگىندە اقسۋ اۋداندىق اۋرۋحاناسىنا كۇردەلى جوندەۋ, سەيسميكالىق كۇشەيتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. الاكول جانە بالقاش كولىنە باراتىن دەمالۋشىلاردىڭ كۇرت وسۋىنە بايلانىستى جولداعى اپاتتار مەن باسقا جاعدايلار بەيىمدەلمەگەن عيماراتتاردا ورنالاسقان اۋرۋحاناعا قوسىمشا جۇكتەمە تۇسىرگەن. كەيبىر اۋىر وتالاردى جاساۋعا مۇمكىندىك بولماي, پاتسيەنتتەردى 100 شاقىرىم جەردەگى وبلىس ورتالىعىنا جىبەرەدى. سونداي-اق تالدىقورعان قالالىق ەمحاناسىن بەيىمدەۋ جانە وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ارقىلى شەشىلۋى قاجەت», دەدى ع.سارىباەۆ.
سەناتور بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىندا ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق جەلىلەر قۇرىلىسىن اياقتاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ول دەمالۋشىلارعا قولايلى جاعداي تۋعىزادى. سونىمەن قاتار ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى ءۇشىن كولىك ماسەلەسىن شەشۋ دە ماڭىزدى. اقسۋ اۋداندىق اۋرۋحاناسىنىڭ عيماراتىن سەيسميكالىق كۇشەيتۋ, ەمحانا قۇرىلىسىن تۇزەتۋ جانە وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ عيماراتىن قايتا جاڭارتۋدى قوسقاندا, جالپى ساپالى مەديتسينالىق كومەكتى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.
بۇدان بولەك, وتىرىستا سەناتور الىبەك ناۋتيەۆ اتىراۋ وبلىسىندا سمەتالىق قۇننىڭ وسۋىنە بايلانىستى بىرقاتار بيۋدجەتتىك ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ قۇرىلىسى توقتاپ قالۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتتى. سەناتور ۇكىمەت باسشىسىنا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ شەكتەۋلى مۇمكىندىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن تۇزەتۋلەردىڭ ۇلعايتىلعان سومالارىن قارجىلاندىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىندى.
ال رۋسلان رۇستەموۆ قىزىلوردا وبلىسىندا كۇرىش شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن پروبلەمالاردى اتاپ ءوتتى. سەناتور قالىپتاسقان جاعدايدى شەشۋ ءۇشىن عىلىمي نەگىزدەلگەن جانە يننوۆاتسيالىق ادىستەردى ەنگىزۋ كەرەكتىگىن ايتتى. وسىعان بايلانىستى ول قازاق كۇرىش شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق ينفراقۇرىلىمىن قايتا قۇرۋ جونىندە ۇسىنىس جاسادى.
سەناتور ارمان وتەعۇلوۆ اگروونەركاسىپتىك سەكتوردىڭ دامۋىن تەجەيتىن پروبلەمالاردى اتاپ كورسەتىپ, ولاردى شەشۋ جولدارىن ۇسىندى. ول وسىنداي شارالاردىڭ ءبىرى وتاندىق شارۋالاردىڭ يمپورتتىق تۇقىمدارعا تاۋەلدىلىگىن جويۋ جانە ەكسپورتتى ۇلعايتۋ بويىنشا ارنايى باعدارلاما ازىرلەۋ ەكەنىن ايتتى.
