وسىنداعى سايىس تۇرلەرىنىڭ قايسىبىرى كەيبىر حالىقتار اراسىندا ءالى كۇنگە دەيىن ساقتالعانى اڭعارىلادى. مىسالى, موڭعولدار كۇنى بۇگىنگە دەيىن سۇر اتۋدان مەملەكەتتىك چەمپيونات وتكىزەتىن بولسا, ماجار باۋىرلار اراسىندا وق وزدىرۋ جارىسى جەكە ادامدار اراسىندا وتكىزىلىپ كەلەدى. سول ءتارىزدى مىسىرلىقتاردا ءسال وزگەشە, ات ۇستىنەن شاۋىپ كەلە جاتىپ جەردەگى نىساناعا قيعاش اتۋ ءتۇرى بار. ال كورەي اعايىنداردىڭ كەرگەن تەرىگە جولبارىستىڭ بەينەسىن سالىپ, ونى 150 مەتر قاشىقتان اتاتىن ءداستۇر كۇنى بۇگىنگە ساقتالىپ وتىر.
وسىلاردىڭ ىشىندەگى سۇر-قايىس اتۋ تۇرىنە توقتالار بولساق, بۇل سايىسقا قاتىسۋشى مەرگەندەر 30, 35, 40 قۇلاش بولاتىن مەلجەمدى جەرگە ءتىزىم قويىلعان نەمەسە قابىرعا سياقتى جيناپ جاساعان قايىس نىسانانى اتادى. نىسانا دومالاقتاپ ورىلگەن قايىستان نەمەسە ءىرى قارا مالدىڭ شىلعي تەرىسىن جالپاقتاپ ءتىلىپ, دوپ سياقتى فورمادا جاسالاتىندىقتان, سايىس «قايىس اتۋ» دەپ اتالعان. «قايىس» ءسوزى ەسكى تۇركى-موڭعول تىلىندە «سۇر» دەپ اتالادى ەكەن. كۇنى بۇگىنگە دەيىن كەيبىر ءوڭىر قازاقتارى كەپكەن قايىستى ء«سۇرى قايىس», كەپكەن ەتتى ء«سۇرى ەت» دەۋى وسىدان. سوعان قاراعاندا قازاقتىڭ «سۇرمەرگەن» دەگەن ءسوزى وسى سۇر-قايىستى اتىپ جەڭىسكە جەتكەن ادامعا بەرىلەتىن اتاق سياقتى. مىسالى, 2004 جىلى جارىق كورگەن «بابالار ءسوزى» اتتى كوپتومدىقتىڭ 52-ءشى تومىنىڭ 166-بەتىندە بىلاي دەپ جىرلانىپتى:
«سۇرمەرگەن كەلە جاتىر مىلتىق الىپ,
كەزەك بەردى بارشاسى قاراي قالىپ.
كوزدەپ تۇرىپ مىلتىقتى باسىپ ەدى,
وعى كەتتى جامبىنى ج ۇلىپ الىپ».
