دروپپەر دە – الاياق

وسىعان وراي پروكۋراتۋرا مەن ىشكى ىستەر قىزمەتكەرلەرى جاڭ­بىردان كەيىن كوبەيگەن ساڭىراۋ­قۇلاقتاي بىرىنەن سوڭ ءبىرى پايدا بولىپ جاتقان الاياقتىقتىڭ قيتۇر­قى ارەكەتتەرى جايىندا حالىق­تى ۇزدىكسىز قۇلاعدار ەتىپ كەلەدى. تاياۋ كۇندەرى ورال قالالىق پروك­ۋراتۋراسى دا ءتۇرلى الاياقتىق سحە­مالار ارقىلى تۇرعىنداردىڭ قارا­جاتى مەن جەكە دەرەكتەرىن يەمدەنۋ ارەكەتتەرىنىڭ كوبەيگەنى جايىندا كەزەكتى ەسكەرتۋىن جاسادى.

پروكۋراتۋرانىڭ مالىمە­تىن­شە, قازىرگى تاڭدا ەڭ كوپ تارا­عان قىلمىستىڭ ءبىرى – «تەلەفون­ الاياقتارى». ولار وزدەرىن بانك­تەردىڭ, قۇقىق قورعاۋ ورگان­دارىنىڭ نەمەسە باسقا ۇيىم­دار­دىڭ قىزمەتكەرىمىز دەپ تانىس­تىرىپ, ءتۇرلى سىلتاۋمەن تەلەفون سوعىپ, ادامداردىڭ جەكە مالىمەتتەرىن, بانك كارتالارىنىڭ دەرەكتەمەلەرىن بەرۋدى نەمەسە «قاۋىپسىز» شوتقا اقشا اۋدارۋدى تالاپ ەتەدى.

«كەيىنگى كەزدەرى ەلىمىزدە ين­تەرنەت ارقىلى جاسالاتىن الاياق­تىق فاكتىلەرى دە جيىلەپ كەتتى. بۇل جالعان ينتەرنەت-دۇكەن­دەر, فيشينگتىك سايتتار بو­لۋى مۇمكىن. ولار ينتەرنەت قول­دانۋ­شىدان ءارتۇرلى سىلتاۋمەن بانك كارتاسىنىڭ دەرەكتەرى نەمەسە شوتتاردىڭ قۇپيا سوزدەرىن يەمدەنىپ, ودان ءارى وزدەرىنىڭ قىلمىستىق ارەكەتىن جۇزەگە اسىرادى» دەيدى پروكۋراتۋرا حابارلاماسىندا.

قازىرگى تاڭدا ءجيى تاراعان الاياقتىق ارەكەتتەرىنىڭ تاعى ءبىرى الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن مەس­سەندجەرلەردەگى اككاۋنتتاردى بۇ­زۋ ارقىلى جاسالادى. سول ارقىلى دوستارىنىڭ نەمەسە تۋىستارىنىڭ اتىنان كورسەتىلگەن شوتتارعا شۇعىل اقشا اۋدارۋدى سۇرايدى. سونداي-اق, جالعان ۇتىستار مەن لوتەرەيالار ويناتۋ ارقىلى جاسالاتىن الاياقتىق قىلمىستارى دا قوعامدا دەندەپ تۇر. مۇندا قىل­مىسكەرلەر ازاماتتاردى جوق ۇتىستار تۋرالى حاباردار قىلىپ, ونى الۋ ءۇشىن ءارتۇرلى «سالىقتار» مەن «الىم­داردى» تولەۋدى تالاپ ەتەدى.

پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرى الاياقتىقتان قورعانۋ ءۇشىن ەشكىم­گە جەكە دەرەكتەر مەن بانك كار­تاسىنىڭ مالىمەتتەرىن بەرمەۋدى, بانكتەردىڭ نەمەسە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرى مۇنداي اقپاراتتى ەشقاشان تەلەفون نەمەسە ينتەرنەت ارقىلى سۇرامايتىنىن ەسكەرتەدى.

«اقپارات كوزدەرىن تەكسەرىڭىز. ەگەر سىزگە اقشا اۋدارۋدى سۇراي­تىن قوڭىراۋ نەمەسە حابارلاما كەلسە, نۇسقاۋلاردى ورىنداۋعا اسىقپاڭىز. تەكسەرىلگەن كونتاك­تىلەردى پايدالانىپ, وسى مە­كەمەگە نەمەسە ادامعا ءوزىڭىز حا­بارلاسىڭىز. كۇدىكتى سىلتەمەلەرگە كىرمەڭىز جانە بەلگىسىز سايتتاردا­عى دەرەكتەردى ەنگىزبەڭىز. الاياقتار قۇپيا اقپاراتتى الۋ ءۇشىن كلون­دىق سايتتاردى ءجيى پايدالانادى» دەلىنگەن حابارلامادا.

سونىمەن قاتار, الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن مەسسەندجەرلەردە سوي­لەسكەندە اباي بولۋدى, دو­سىڭىزدان نەمەسە تۋىسقانىڭىزدان كۇدىكتى حابارلاما العان جاعدايدا, الدىمەن ونىڭ وزىنە تەلەفون ارقىلى نەمەسە باسقا جولمەن حابارلاسىپ, كەلگەن حابارلامانىڭ راس-وتىرىگىن انىقتاپ الۋ كەرەك ەكەنىن ەسكەرتەدى.

وسىنداي الدىن الۋ شارالارى مەن ەسكەرتۋلەرگە قاراماستان, اككى الاياقتاردان زارداپ شەككەن­دەردىڭ سانى ازايۋدىڭ ورنىنا, كوبەيىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, جىل باسىنان بەرى باتىس قازاق­ستان وبلىسىنىڭ وزىندە 23 الاياق ۇستالىپ, سوتتالعان. مىسالى, ورال قالالىق سوتى دروپ­پەر بو­لىپ جۇ­مىس ىستەگەن, ياعني الاياق­­تىق جو­لىمەن الىن­عان قا­را­­جات­تى قولما-قول اق­شا­عا اينال­دىرعان ە. ەسىمدى ازاماتقا قاتىس­تى ۇكىم شىعاردى. سوت وتىرى­سىندا سوت­تالۋشى ءوز كىناسىن مويىن­داماي, قاراجاتتىڭ زاڭسىز جول­­مەن كەل­گەنىن بىلمەدىم دەپ ءوزىن اق­تاۋعا تىرىسقان. الايدا مەملەكەتتىك ايىپتاۋشى ونىڭ كىناسىن دا­لەل­دەيتىن بۇلتارتپاس دالەلدەردى العا تارتىپ, سوتتىڭ ايىپتاۋ ۇكىمىن شىعارۋىنا ىقپال ەتتى.

ناتيجەسىندە, دروپپەر قىل­مىس­تىق كودەكستىڭ 28-بابى 5-بولىگى جانە 190-بابى 3-بولىگىنىڭ 1,4-تارماقتارىمەن كوزدەلگەن قىل­مىستى جاساعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلىپ, 4 جىل 6 اي مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى تاعايىندالدى.

قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى شىنايى ومىردە جانە ينتەرنەتتە جاسالاتىن كەز كەلگەن الاياقتىق ارەكەتتەردەن ساقتانۋدىڭ ەڭ ءتي­ىمدى جولى – قۇقىقتىق جانە مەديا ساۋاتتىلىق ەكەنىن ەسكەرتەدى. الاياقتار قاتارى كۇننەن-كۇنگە كوبەيىپ جاتىر. ءبارىن بىردەي قۇرىقتاپ, قولعا ءتۇسىرۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان ەڭ الدىمەن قۇ­قىقتىق ساۋاتتى ارتتىرىپ, كەز كەل­­گەن اقپاراتتى الدىن الا تەك­سەرىپ الۋ ارتىقتىق ەتپەيدى.