ءبىرىنشى, بانكتەرگە قاتىستى جاڭا زاڭ قابىلداۋ تۋرالى. اشىعىن ايتۋ كەرەك, بۇگىنگى تاڭدا ەلدەگى بانكتەر جۇيەسىنىڭ ەكونوميكاعا جاساپ جاتقان قىزمەتى تومەن. ولاردىڭ ىشكى تىرلىگىنە ەشكىم دە ارالاسا المايدى. ارالاسقىمىز دا جوق. وكىنىشتىسى – بانكتەردىڭ ەكونوميكا سالاسىنداعى كاسىپورىندار مەن كاسىپكەرلەردى ناقتى جوبالار بويىنشا قارجىلاندىرماۋى. مۇمكىن ساناۋلى جوبالار, تاڭداۋلى كاسىپكەرلەر بار شىعار. مەنىڭ بىلەتىنىم – ورتا جانە شاعىن كاسىپكەرلەردىڭ ولاردان قارجى الۋىنىڭ قيىندىعى, پايىزدىق كولەمىنىڭ جوعارىلىعى, قاعازباستىلىقتىڭ كوپتىگى.
بىراق بانكتەردىڭ بارلىعىنىڭ دا قارجىلىق جاعدايى مىقتى, توپ-مەنەدجەرلەرىنىڭ جالاقاسى جوعارى, تريلليونداعان قارجى قوزعالىسسىز ەسەپشوتتارىندا جاتىر. سوندىقتان دا پرەزيدەنتتىڭ بۇل سالاداعى سالىق مولشەرىن ءادىل بەلگىلەۋ, بانكتەردىڭ اكتسيونەرلەرىنىڭ ديۆيدەندتەرىنە سايكەس سالىق تولەۋى كەرەك ەكەندىگى تۋرالى ايتقانى وتە ورىندى. قابىلداناتىن زاڭدا وسى جانە باسقا دا ماسەلەلەر ناقتىلانۋى كەرەك.
ەكىنشى, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ جايى. پرەزيدەنت ورتا بيزنەستىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ۇلەسىن 2029 جىلعا قاراي 15 پايىزعا جەتكىزۋ تۋرالى ۇكىمەتكە تاپسىرما بەردى. قازىر بۇل كورسەتكىش – 7 پايىز عانا. دامىعان مەملەكەتتەردە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسى 60-70%-عا دەيىن جەتەدى. ياعني, حالىقتىڭ باسىم بولىگى ءوز كاسىبىمەن اينالىسادى, ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتەدى. پرەزيدەنتتىڭ تۇرعىنداردىڭ ورتا بۋىن ساناتىن قالىپتاستىرۋ كەرەك دەگەنى – وسى. ەگەر تۇرعىنداردىڭ جارتىسىنان استامىندا ءوز باسپاناسى, اۆتوكولىگى, بالالارىن وقىتۋعا مۇمكىندىگى, وزىنە جەتەرلىك تابىسى بولسا, ەكونوميكانىڭ دامىعاندىعىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشى دە سول بولماق.
ءۇشىنشى, اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ بويىنشا ايتىلعان ناقتى ماسەلەلەر. اگروونەركاسىپ كەشەنىن تىكەلەي سۋبسيديالاۋ تاسىلىنەن ارزان نەسيە بەرۋ تاسىلىنە بىرتىندەپ كوشىرۋ كەرەك. شارۋالاردىڭ ءبىرازدان بەرى ايتىپ جۇرگەنى دە وسى: ۇزاق مەرزىمگە, ارزان پايىزبەن نەسيە بەرىلسە – جاۋاپكەرشىلىك تە ارتادى, مەملەكەتتىڭ قارجىسى دا شىعىن بولمايدى.
اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ستاتيستيكانى شىنايىلاندىرۋ وسى سالانى دامىتۋدىڭ ناقتى نەگىزىن قالايدى. مەملەكەتتىك قولداۋ كوبەيگەنىمەن, ناقتى كورسەتكىشتەردىڭ جاقسارماۋىنىڭ سەبەبى دە وسىندا.
اۋىل تۇرعىندارىنا ءوز ونىمدەرىن وندىرۋگە, وڭدەۋگە جانە ساتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ينفراقۇرىلىم قۇرۋ – اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى كولەمىنىڭ ارتۋىنا, باعانىڭ تومەندەۋىنە وڭ اسەر ەتەتىنى داۋسىز. اۋىل ازاماتتارىنىڭ, جاقسى قولداۋ بولسا, ەسىگىنىڭ الدىنداعى شارۋاشىلىقپەن ءوزىن دە, وزگەنى دە كوكونىسپەن, باۋ-باقشا ونىمدەرىمەن, ەت, ىرىمشىك, ءسۇت-مايمەن قامتاماسىز ەتەتىن مۇمكىندىگى تولىق بار. تەك ولاردى ساتىپ الۋ, ساقتاۋ, نارىققا شىعارۋ ينفراقۇرىلىمىن جاساۋ كەرەك.
پرەزيدەنت جولداۋىندا قارجى-نەسيە, سالىق ساياساتىنا, يندۋستريانى دامىتۋعا, ينفراقۇرىلىمدى, كادرلىق الەۋەتتى ارتتىرۋعا, ەكولوگيا, مەديتسينا, ءبىلىم, سپورت سالالارىنا قاتىستى كوپتەگەن ماڭىزدى تاپسىرمالار بەرىلىپ, ناقتى ماقساتتار بەلگىلەندى. سولاردىڭ زاڭنامالىق نەگىزدەرىن قالىپتاستىرۋداعى زور جاۋاپكەرشىلىكتى پارلامەنت دەپۋتاتتارى دا تولىق سەزىنەدى دەپ سەنىممەن ايتا الامىن.
ءالي بەكتاەۆ,
سەنات دەپۋتاتى
