راسىندا سولاي, مەملەكەتتىڭ ىرگەسى بەرىك بولماعى جۇمىسشى ماماندارعا دا بايلانىستى. اسىرەسە عىلىم-ءبىلىم دامىپ, زامان ىلگەرىلەگەن سايىن جۇمىسشى ماماندارعا سۇرانىس ارتا بەرەدى. بۇل وركەنيەتكە بەت بۇرعان قوعامنىڭ عانا ەمەس, ەكونوميكانىڭ زاڭدىلىعى دەپ تۇسىنەمىز. ءبىز كاسىپوداقتا ءجۇرىپ, ەڭبەك ادامىن قادىرلەۋ, ونىڭ ەڭبەگىن باعالاۋ, سىي-قۇرمەت كورسەتۋ دەگەندى جۇمىسشىنىڭ ادىلدىككە قول جەتكىزىپ, ەڭبەگىنىڭ لايىقتى باعالانۋى دەپ تۇسىندىك. ەڭبەك ادامىنا كەرەگى سول, ماڭداي تەرمەن تاپقان تابىسى وزىنە, وتباسىنا جەتسە دەيدى. سوندىقتان جۇمىسشى مامانداردىڭ جىلىندا بۇل ماسەلەگە ءاربىر جۇمىس بەرۋشى عانا ەمەس, قوعام بولىپ ءمان بەرۋىمىز كەرەك.
پرەزيدەنت جولداۋدا كاسىپتىك ءبىلىم سالاسىنداعى رەفورما ارقىلى ەكونوميكانىڭ ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋگە بولاتىنىن ايتتى. ياعني كەلەر جىلى تەحنيكالىق جانە كاسىبي ءبىلىم جۇيەسى رەفورمالاناتىن بولدى.
«ادال ءارى تاباندى ەڭبەگىمەن تابىسقا جەتكەن ادامدار قاشاندا قۇرمەتتى, سىيلى بولۋى كەرەك. بۇل ءبىز ۇسىنىپ وتىرعان «ادال ازامات – ادال ەڭبەك – ادال تابىس» قاعيداتىنا تولىق ساي كەلەدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ءبىزدىڭ قوعامدا ەڭبەكقورلىق, كاسىبيلىك سياقتى قاسيەتتەر وتە جوعارى باعالانۋعا ءتيىس. ءوز كاسىبىن جەتىك مەڭگەرگەن ماماندار ۇلت ساپاسىن ارتتىرادى. سوندىقتان ەڭبەك ادامىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرىپ جاتىرمىز. بۇل باعىتتاعى جۇمىس توقتامايدى, جالعاسا بەرەدى. جۇمىستىڭ جامانى جوق, كەز كەلگەن ەڭبەك – قادىرلى. ەڭ باستىسى, اركىم جاۋاپكەرشىلىكتى تەرەڭ سەزىنىپ, ءوز مىندەتىن ساپالى اتقارۋعا ءتيىس. سوندا عانا ەلىمىز دامۋدىڭ سارا جولىنا تۇسەدى. حالقىمىزدا «جۇمىستىڭ كوزىن تاپقان بايلىقتىڭ ءوزىن تابادى» دەگەن ءسوز بار. كاسىبىنە ادال ءارى جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعان ادام قاشاندا لايىقتى باعاسىن الادى. بۇل تۇسىنىكتى قوعام ساناسىنا ءسىڭىرۋ قاجەت. ازاماتتارعا قۇرمەتتى اتاق بەرۋدەگى تۇپكى ماقساتىمىز دا وسى. بۇعان دەيىن مۇعالىمدەرگە, دارىگەرلەرگە جانە مادەنيەت قايراتكەرلەرىنە وسىنداي اتاقتار بەرىلە باستادى. بۇل – وتە جاقسى باستاما, ونىڭ اياسىن كەڭەيتۋ كەرەك», دەدى پرەزيدەنت جولداۋدا.
قوعامدا بىلىكتى ماماننىڭ ءباسى جوعارى. ءوز كاسىبىن جەتىك بىلەتىن ماماننىڭ ءوزى ءبىر ورىندا تۇرالاپ قالماي, «بىلسەم», «ىزدەنسەم», «كورسەم» دەيدى. «ەڭبەك ادامىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ» دەگەن تاماشا باستاما قۇر جەلگە ۇشقان ءسوز بولىپ قالماۋعا ءتيىس. ءيا, كۇندەلىكتى قىم-قۋىت تىرشىلىكتە جۇمىسىنا ءاتۇستى قاراپ, ءجۇردىم-باردىم ءىس تىندىراتىندار دا كەزدەسەدى. وڭاي ولجاعا كەنەلگىسى كەلەتىندەردىڭ بارىن جوققا شىعارا المايمىز. وڭاي تابىس تابامىن دەپ وت باسقاندار بار. جاستاردى بىلاي قويعاندا, كەيبىر اقىل توقتاتقان ەرەسەكتەردىڭ ءوزى «جەڭىلدىڭ استىمەن, اۋىردىڭ ۇستىمەن» ءجۇرۋدى قولاي كورىپ جاتادى. ال ءتۇپتىڭ تۇبىندە ادال ەڭبەگىمەن, ماڭداي تەرمەن تابىس تاپقاندار تورگە شىعادى. كاسىبىنە ادال جۇمىسشى قوعامعا, ۇجىمعا سىيلى. قازىرگى زاڭ ۇستەمدىك قۇرعان قۇقىقتىق قوعامدا ءاربىر ازامات وسىنى كوكەيگە تۇيسە, ومىرلىك قاعيدا رەتىندە ۇستانسا دەپ ويلايمىز.
تاعى ءبىر جاعىمدى حاباردى ايتساق, ينجەنەر-گەولوگتەرگە, كەن ورنىن يگەرۋشى ماماندارعا, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك جانە سۋ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە, عالىمدار مەن ونەرتاپقىشتارعا بەرىلەتىن قۇرمەتتى اتاقتار مەملەكەتتىك ماراپاتتار ساناتىنا قوسىلاتىن بولىپتى. مۇنىڭ ءوزى تاڭداعان ماماندىعىمەن جىلدار بويى تابان اۋدارماي ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان سالا ۇزدىكتەرىن شابىتتاندىرادى. ەرتەڭ سول ماراپاتتى العان ازاماتتاردى جاستارمەن جۇزدەستىرىپ, كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىپ جاتسا, نۇر ۇستىنە نۇر ەمەس پە؟ جاستار ەڭبەك ادامدارىنا قاراپ بوي تۇزەسە, ەلىكتەسە, ەڭبەگىن باعالاسا, ودان ەش ۇتىلمايمىز.
ەڭبەك ادامدارىنىڭ جايى كۇن تارتىبىنە شىعىپ جاتقاندا ء«ار جۇمىسشىنىڭ, مۇعالىم, دارىگەر, ورمانشى, تاعىسىن تاعى مامانداردىڭ جۇمىسى قاي كەزدە قادىرلى بولادى؟» دەگەن سۇراققا الاڭدايمىز. بىزدىڭشە, كەز كەلگەن جۇمىسشىنىڭ ەڭبەگى ادىلدىك تاۋىپ جاتسا قادىرلى. ول ءۇشىن بىزگە ەڭبەك زاڭناماسىن تاعى ءبىر مۇقيات قاراپ, جۇمىس بەرۋشى مەن جۇمىسشى اراسىنداعى مىندەتتەر مەن قۇقىقتاردى قايتا رەتتەۋ قاجەت.
نۇرلان وتەشوۆ,
كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى
