سۋرەتتەردە: جاڭا نىسانداردىڭ جايى, وسى.
الايدا الاقانداي اۋىلدىڭ اجارىن اشىپ, ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ قارا شاڭىراعىنا اينالعان مادەنيەت ۇيلەرىنىڭ قازىرگى جاي-كۇيى الاڭداتارلىق جاعدايدا. دەرەكتەرگە كوز جۇگىرتسەك, كەگەن اۋدانى بويىنشا بۇگىنگى كۇنگە 10 مادەنيەت ءۇيى مەن 4 كلۋب بار. ولاردىڭ ىشىندە ەڭ العاش بوي كوتەرگەنى تۇيىق اۋىلدىق كلۋبى ەكەن. 1964 جىلى سالىنىپتى, ياعني 60 جىل تولعانىمەن, ءىزى جوق. ودان كەيىنگى جىلدارى اقتاستى كلۋبى مەن كەگەن اۋىلىنداعى مادەنيەت ءۇيى سالىنعان. مىنە, سوناۋ جىلداردان بەرى حالىققا قىزمەت كورسەتىپ كەلە جاتقان مادەني نىسانداردىڭ نارىق تۇسىندا توز-توزى شىقسا, كەيبىرىنىڭ ىرگەتاسى دا قالماعان.
سونىڭ قاتارىندا «قارقارا اۋىلىنىڭ مادەنيەت ءۇيىن ايتۋعا بولادى. بالا كۇنىمىزدە ەڭسەلى ەتىپ سالىنعان ەكىقاباتتى مادەنيەت ۇيىندە ۇيىمداستىرىلاتىن سان ءتۇرلى ءىس-شارالارعا قاتىسىپ, كىتاپحانا جاعالاپ, رۋحاني ءنار الىپ وستىك. كەيىن قيراپ قالعانىن كورگەندە كوڭىل قۇلازىعان ەدى. دەسە دە ەلدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋال جاقسارىپ, جوعىمىز تۇگەندەلە باستاعان تۇستا اۋىل مادەنيەتىنە دە مەملەكەت تاراپىنان ايرىقشا كوڭىل ءبولىنىپ, قيراعان عيماراتتى قالپىنا كەلتىرىپ, جوعىن جاڭادان سالۋ جۇمىستارى باستاۋ الدى. ايتسە دە اۋدانداعى قۇرىلىس جۇمىستارى سيىرقۇيىمشاقتانىپ, سوڭى ساعىزشا سوزىلىپ بارا جاتقانى اۋىل تۇرعىندارى مەن ونەر جاناشىرلارىن الاڭداتىپ وتىر.
سونىڭ ءبىرى – بولەكساز اۋىلىنداعى 180 ورىندىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ قۇرىلىسى باستالعاندا حالىق بالاشا قۋانعان. ءۇش جىل بۇرىن ىرگەسى قالانعانىمەن, ءالى بىتەر ءتۇرى بىلىنبەيدى. بۇل جونىندە بولەكساز اۋىلىندا تۇراتىن ونەر وكىلى ءارى جاناشىرى قىزاي بەيسەن تومەندەگىدەي بايانداپ بەردى.
«2022 جىلى باستالعان مادەنيەت ءۇيىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىن اۋىلدىق اقساقالدار القاسىنىڭ توراعاسى ماقاتاي ەلجان, عازيز داۋلەتشين جانە ءوزىم باستاعان كەڭەس مۇشەلەرى ۇنەمى نازاردا ۇستاپ كەلەمىز. وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا پايدالانۋعا بەرىلۋگە ءتيىس بولعان, الايدا اياقتالمادى. وسىدان بىرنەشە اي بۇرىن قۇرىلىس بارىسىن اۋدان اكىمى نۇرباقىت تەڭىزباەۆ, اۋداندىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ ديرەكتورى ەرنات ىسقاق, اۋىل اقساقالدارى ارالاپ كورگەنىمىزدە, قۇرىلىستىڭ ءبىرشاما ولقى تۇستارىن تاۋىپ, ۋچاسكە باسشىسى قاسىم تورەەۆكە ەسكەرتكەن بولاتىنبىز. كۇن جىلىنا سالىسىمەن قارقىن الاتىن جۇمىس جۇرمەدى. كۇزەتشى مەن 2-3 جۇمىسكەر عانا توبە كورسەتكەندەي بولادى. سول از عانا جۇمىس قولى سىرتىن سىلاپ, جاۋىن شايعان جەرلەرىن وڭدەۋمەن ءجۇردى. كەلەسى كەلگەنىمىزدە شاتىردان وتكەن قار سۋىنىڭ ءىشى-سىرتىن ايعىزداپ كەتكەن تۇستارىن كورسەتتىك. ودان بەرى دە ءبىرتالاي ۋاقىت وتكەنمەن, بىتىرۋگە ۇمتىلعان جان جوق. قۇرىلىس ساپاسى وتە تومەن, فويەگە سالىنعان ەسىكتەرى قازىردەن سولقىلداپ تۇر», دەگەن قىزاي اعا بۇعان قوسا جىلىتۋ جۇيەسىندە دە كەمشىلىكتەر بارىن العا تارتتى.
قارقارا اۋىلىندا سالىنىپ جاتقان مادەنيەت ءۇيى دە ءدال وسى كەيىپتە.
«قارقارا, بولەكساز, جالاعاشتاعى مادەنيەت ۇيلەرىنىڭ قۇرىلىستارى مەرزىمىنەن كەشىگۋدە. وعان قوسا كەمشىلىكتەرى وتە كوپ. كورەرمەن زالىنداعى ورىندىقتارى ستاندارتقا سايكەس كەلمەيدى. ساحنالارىنا پروەكتور قويىلعان, ول دۇرىس ەمەس. زاماناۋي لەد ەكران تۇرۋى كەرەك. ونىڭ سىرتىندا جىلىتۋ كەزەڭىنە كەرەك سۇيىق وتىن ساقتايتىن ىدىستىڭ كولەمى دە كىشكەنتاي, نەبارى 3 توننا سۇيىق وتىن سىيادى. قىسى قاتتى ءارى 6-7 اي وت ۇزىلمەيتىن وڭىردەگى نىساندى جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە كەمىندە 10-12 توننا سۇيىق وتىن كەتەتىن بولسا, سوندا قالعانىن قايدا ساقتايمىز؟ كورەر كوزگە سىرتى ءبۇتىن جاڭا عيماراتتاردىڭ ءىشى-سىرتىنداعى قۇرىلىس ساپاسى سىن كوتەرمەيدى. اباتتاندىرۋ جۇمىستارى مۇلدەم قولعا الىنباعان», دەيدى اۋداندىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ ديرەكتورى ەرنات ىسقاق.
اتالعان اۋىلدارداعى قۇرىلىس نىساندارىن سالۋدى «سەم-شوعى قۇرىلىس-سەرۆيس» جشس ءوز جاۋاپكەرشىلىكتەرىنە العان. جوبا قۇنى دا وڭاي ەمەس. بولەكساز اۋىلدىق مادەنيەت ۇيىنە 285 470 256,96 تەڭگە بولىنسە, جالاعاش اۋىلىنداعى نىسانعا 407,5 ملن تەڭگە, سونداي-اق قارقارا اۋىلىنداعى مادەنيەت ءۇيىنىڭ قۇرىلىسى دا وسى شامالاس, 492 814 704,76 تەڭگەگە ەسەپتەلگەن. قىرۋار قارجىعا سالىنىپ جاتقان مادەنيەت ۇيلەرىنىڭ ساپاسى الدەن سىنعا ۇشىراپ, مەرزىمىندە اياقتالماۋىنىڭ سەبەپ-سالدارىن مەردىگەر كومپانيا وكىلدەرىنەن سۇراستىردىق.
«قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كەشىگۋىنە بيىلعى جىلعا قاراجاتتىڭ بولىنبەۋى قولبايلاۋ بولىپ تۇر. وعان قوسا جۇمىسشى جەتىسپەيدى. اۋىل ازاماتتارى قۇرىلىستان قاشادى. سىرتتان اپارساق, ولارعا كۇن كورسەتپەيدى. مىنە, سونىڭ سالدارىنان قۇرىلىس ۋاقتىلى اياقتالماي تۇر. بىراق تامىزدىڭ سوڭىنا دەيىن قارقارانىڭ مادەنيەت ءۇيىن ىسكە قوسۋعا كۇش سالامىز. كەتكەن كەمشىلىكتەردى قالىپقا كەلتىرىپ, ساپالى ەتىپ وتكىزۋگە تىرىسامىز», دەيدى ۋچاسكە باسشىسى جۇماعالي راحمەتوۆ.
بۇلارعا قوسا قارابۇلاق اۋىلدىق مادەنيەت ۇيىنە كۇردەلى جوندەۋ جانە ساتى مەن توعىزبۇلاق اۋىلدارىنداعى مادەنيەت ۇيلەرىنە اعىمدىق جوندەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ال الداعى جىلدارى اۋماعىنا 5 ەلدى مەكەن كىرەتىن, حالىق ءارتىسى رامازان ستامعازيەۆ تۋىپ-وسكەن قۇتتى مەكەن شىرعاناق اۋىلىنا مادەنيەت ءۇيىن سالۋ قاراستىرىلىپ, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسى جاسالىپ جاتىر.
الماتى وبلىسى,
كەگەن اۋدانى
