تەڭگە اتۋ

جوعارىداعى تەڭگە اتۋ ونەرى تۋرالى حالقىمىزدىڭ باتىرلىق داستاندارىندا جىر ءماتىندى دەرەكتەر كەزدەسەدى. مىسالى:

«قوبىلاندى اتقان وق

قارا تاستان وتەدى,

اق تەڭگەگە جەتەدى.

شىلدىر ەتىپ اق تەڭگە,

ەندى جەرگە تۇسەدى.

مۇنى كورىپ كوپ حالىق,

 ەندى ءبىر شۋ ەتەدى.

تەڭگەنى اتىپ ءتۇسىرىپ,

كوڭىلدەرى تىنادى».

(قوبىلاندى باتىر جىرى ء(سۇيىنشالى نۇسقاسى). بابالار ءسوزى: ءجۇز تومدىق. – استانا: «فوليانت», 2004. 35 – توم. 290-بەت).

الپامىس جىرىندا:

«اتاتىن جەرى تەڭگەنىڭ

ەكى ءجۇز قادام شامالى.

جامبى اتۋعا شىققاننىڭ

الپىستان اسقان ساناعى».

(«قيسسا الپامىس». ءا.بايتۇرسىن ۇلى نۇسقاسى: بابالار ءسوزى: ءجۇز تومدىق. – استانا: «فوليانت», 2004. 34 – توم. 298-ب).

وسى ورايدا بۇرىن-سوڭدى كوپ ايتىلا بەرمەگەن مىنا ءبىر دەرەك قىزىعارلىق. 1976 جىلى ۇلانباتىر قالاسىندا جارىق كورگەن «سۋرىن حارۆاا» («ساداق اتۋ») اتتى ەڭبەكتە (اۆتورلارى ب.بالداندورج, چ.شاراۆ, د.دوندوگ) ورتا عاسىر بەدەرىن­دە ءومىر سۇرگەن كوشپەلى تايپالار اراسىندا اسا بيىك دەڭگەيدە مەرگەندەر سايى­سى وتەتىنى تۋرالى باياندالىپ, جەڭىسكە جەتكەن مەرگەندەر قۇرمەتىنە مەتالل (تەمىر, قولا, التىن, كۇمىس, ت.ب.) تەڭگە سو­عىلاتىنى حاقىندا دەرەك كەزدەسەدى. قازىر­گى كۇننىڭ تىلىمەن ايتقاندا, چەم­پيون ­مەن جۇلدەگەرلەرگە بەرىلەتىن التىن, كۇمىس, قولا مەدال سياقتى.